Giao dịch trên sàn dữ liệu phải đáp ứng những điều kiện nào?

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 314/2026/NĐ-CP quy định hoạt động của sàn dữ liệu. Nghị định có hiệu lực từ ngày 25/9/2026, đặt ra các điều kiện cụ thể đối với chủ thể tham gia, dữ liệu được giao dịch, tài khoản định danh và phương thức thanh toán trên sàn.

Theo Luật Dữ liệu, sàn dữ liệu là nền tảng cung cấp tài nguyên liên quan đến dữ liệu phục vụ nghiên cứu, phát triển khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo; cung cấp các sản phẩm, dịch vụ liên quan đến dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Đây đồng thời là môi trường để giao dịch, trao đổi dữ liệu và các sản phẩm, dịch vụ liên quan đến dữ liệu.

Giao dịch trên sàn dữ liệu phải đáp ứng những điều kiện nào? Ảnh minh họa được tạo với sự hỗ trợ của AI.

Cá nhân phải có đầy đủ năng lực hành vi dân sự

Theo Nghị định 314/2026/NĐ-CP, tổ chức là pháp nhân Việt Nam muốn tham gia giao dịch phải được thành lập và hoạt động hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam; không đang trong quá trình chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi, giải thể hoặc phá sản theo quy định của pháp luật.

Đối với tổ chức là pháp nhân nước ngoài, tổ chức phải được thành lập hợp pháp theo pháp luật nơi đặt trụ sở; đáp ứng các điều kiện tham gia giao dịch theo pháp luật dân sự và các quy định liên quan. Đồng thời, tổ chức phải có hiện diện thương mại, chi nhánh hoặc văn phòng đại diện tại Việt Nam theo pháp luật Việt Nam hoặc điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Cá nhân tham gia giao dịch phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của pháp luật.

Trường hợp tổ chức cung cấp sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu thuộc danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, tổ chức đó phải được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh theo quy định.

Dữ liệu phải có nguồn gốc hợp pháp

Dữ liệu, sản phẩm và dịch vụ về dữ liệu được giao dịch trên sàn phải có nguồn gốc hợp pháp. Bên cung cấp phải có hồ sơ, tài liệu hợp lệ chứng minh việc thu thập, tạo lập hoặc nhận chuyển giao quyền khai thác, sử dụng dữ liệu.

Đối tượng, nội dung, phương pháp và quy trình tạo ra dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu phải bảo đảm tính minh bạch, tuân thủ pháp luật và được tổ chức kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu kiểm tra, đánh giá.

Việc cung cấp thông tin, hồ sơ, tài liệu không bao gồm nội dung thuộc bí mật kinh doanh hoặc thông tin khác thuộc phạm vi được pháp luật bảo vệ, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Nếu dữ liệu có điều kiện, yêu cầu hoặc hạn chế trong quá trình lưu thông, lưu hành, khai thác và sử dụng, bên bán phải xác định và công bố rõ trong hồ sơ niêm yết.

Dữ liệu đưa lên sàn không được thuộc trường hợp bị cấm giao dịch. Theo Luật Dữ liệu, các nhóm dữ liệu không được phép giao dịch gồm dữ liệu gây nguy hại đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại, cơ yếu; dữ liệu chưa được chủ thể dữ liệu đồng ý, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác; và dữ liệu khác bị cấm giao dịch theo quy định của pháp luật.

Bên bán phải công bố chất lượng dữ liệu

Bên cạnh điều kiện về nguồn gốc, dữ liệu, sản phẩm và dịch vụ về dữ liệu còn phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật tối thiểu.

Theo đó, dữ liệu phải có định dạng phù hợp, thông dụng, bảo đảm khả năng đọc, khai thác và xử lý bằng máy; đồng thời có khả năng kết nối, chia sẻ, khai thác và sử dụng trên hệ thống của sàn dữ liệu.

Trường hợp dữ liệu được cung cấp thông qua giao diện lập trình ứng dụng - API, bên cung cấp phải có tài liệu hướng dẫn kết nối, mô tả cấu trúc dữ liệu, phương thức xác thực, phân quyền truy cập và giới hạn khai thác.

Quá trình kết nối, truyền, nhận, lưu trữ và khai thác dữ liệu phải đáp ứng yêu cầu về an toàn, bảo mật.

Trong hồ sơ niêm yết, bên bán phải công bố thông tin về chất lượng, mức độ chính xác, tính đầy đủ, mức độ cập nhật và những hạn chế của dữ liệu, sản phẩm hoặc dịch vụ về dữ liệu.

Căn cứ các yêu cầu tối thiểu này, tổ chức kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu có trách nhiệm ban hành, công khai yêu cầu kỹ thuật cụ thể phù hợp với đặc điểm hoạt động của từng sàn.

Đăng ký tài khoản thông qua VNeID

Điều 18 Nghị định 314/2026/NĐ-CP quy định quy trình đăng ký tài khoản giao dịch trên sàn dữ liệu được tích hợp với hệ thống định danh cá nhân, định danh tổ chức theo pháp luật về định danh và xác thực điện tử.

Công dân Việt Nam đăng ký tài khoản giao dịch thông qua tài khoản định danh điện tử mức độ 02 trên ứng dụng định danh quốc gia VNeID hoặc bằng phương thức khác được cung cấp trên sàn dữ liệu.

Tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam cũng đăng ký thông qua tài khoản định danh điện tử mức độ 02 trên VNeID hoặc phương thức khác do sàn dữ liệu cung cấp.

Đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài đã có tài khoản định danh điện tử mức độ 02 trên VNeID, quy trình đăng ký được thực hiện như đối với tổ chức, cá nhân Việt Nam.

Nếu chưa có tài khoản định danh điện tử, tổ chức, cá nhân nước ngoài phải gửi đề nghị mở tài khoản giao dịch theo mẫu ĐK01 tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định.

Hồ sơ, tài liệu pháp lý phải được chứng nhận hoặc hợp pháp hóa lãnh sự, trừ trường hợp được miễn theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc theo nguyên tắc có đi có lại.

Khi đăng ký tài khoản, các bên phải cung cấp đầy đủ thông tin liên quan và chịu trách nhiệm về tính chính xác, hợp pháp của những thông tin đã cung cấp.

Mọi giao dịch phải thực hiện qua tài khoản đã đăng ký

Bên tham gia phải mở tài khoản tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán hoặc sử dụng ví điện tử của tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán thuộc danh mục được tổ chức kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu công bố công khai.

Mọi giao dịch dữ liệu, sản phẩm và dịch vụ về dữ liệu trên sàn phải được thực hiện thông qua tài khoản giao dịch và tài khoản thanh toán đã đăng ký.

Đối với dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu được hình thành từ cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc cơ sở dữ liệu chuyên ngành, việc giao dịch chỉ được thực hiện khi dữ liệu thuộc phạm vi được phép chia sẻ, khai thác, sử dụng.

Việc cung cấp dữ liệu phải được cơ quan chủ quản cơ sở dữ liệu, cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu hoặc chủ thể có thẩm quyền cho phép, trừ dữ liệu mở đã được công bố theo quy định.

Hoạt động giao dịch không được làm lộ, lọt bí mật nhà nước, dữ liệu cá nhân, dữ liệu hạn chế tiếp cận hoặc dữ liệu không được phép chia sẻ; đồng thời phải đúng mục đích, phạm vi, phương thức và điều kiện khai thác đã được cho phép.

Bên cung cấp phải có hồ sơ, tài liệu chứng minh quyền cung cấp, quyền khai thác, sử dụng và quyền giao dịch dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu theo quy định của pháp luật.

Nghị định 314/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 25/9/2026.