Giao dịch trên sàn dữ liệu phải qua tài khoản định danh và thanh toán đăng ký

Đó là nội dung của Nghị định 314/2026/NĐ-CP vừa ban hành, quy định hoạt động của sàn dữ liệu, trong đó đặt ra các điều kiện đối với chủ thể tham gia cũng như dữ liệu, sản phẩm và dịch vụ được đưa lên giao dịch. Nghị định có hiệu lực từ ngày 25/9/2026.

Theo Luật Dữ liệu, sàn dữ liệu là nền tảng cung cấp tài nguyên liên quan đến dữ liệu phục vụ nghiên cứu, phát triển khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo; cung cấp sản phẩm, dịch vụ dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời tạo môi trường giao dịch, trao đổi dữ liệu và các sản phẩm, dịch vụ liên quan.

Pháp nhân nước ngoài phải có hiện diện thương mại tại Việt Nam

Theo Nghị định, tổ chức Việt Nam muốn tham gia giao dịch phải là pháp nhân được thành lập, hoạt động hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam và không trong quá trình chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi, giải thể hoặc phá sản.

Với pháp nhân nước ngoài, ngoài việc được thành lập hợp pháp theo pháp luật nơi đặt trụ sở và đáp ứng các quy định liên quan, tổ chức phải có hiện diện thương mại, chi nhánh hoặc văn phòng đại diện tại Việt Nam theo pháp luật Việt Nam hoặc điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Cá nhân tham gia phải có đầy đủ năng lực hành vi dân sự.

Trường hợp cung cấp sản phẩm, dịch vụ dữ liệu thuộc danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, tổ chức phải được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh theo quy định.

Dữ liệu đưa lên sàn phải có nguồn gốc hợp pháp, có hồ sơ chứng minh quyền thu thập, tạo lập, khai thác, sử dụng hoặc nhận chuyển giao; không thuộc nhóm dữ liệu bị cấm giao dịch. Dữ liệu cũng phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, có khả năng đọc và xử lý bằng máy, kết nối, chia sẻ, đồng thời bảo đảm an toàn, bảo mật...

Một trong những yêu cầu đáng chú ý là dữ liệu đưa lên sàn phải chứng minh được nguồn gốc hợp pháp. Hồ sơ cần thể hiện việc thu thập, tạo lập hoặc nhận chuyển giao quyền khai thác, sử dụng dữ liệu. Đối tượng, nội dung, phương pháp và quy trình tạo ra dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ phải minh bạch, tuân thủ pháp luật và được tổ chức kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu kiểm tra, đánh giá.

Dữ liệu cũng không được thuộc trường hợp pháp luật cấm giao dịch. Về kỹ thuật, dữ liệu phải có định dạng phù hợp, thông dụng, có thể đọc, khai thác và xử lý bằng máy.

Nếu cung cấp qua giao diện lập trình ứng dụng (API), bên cung cấp phải có tài liệu hướng dẫn kết nối, mô tả cấu trúc dữ liệu, phương thức xác thực, phân quyền truy cập và giới hạn khai thác. Dữ liệu phải bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ, khai thác trên hệ thống của sàn, đồng thời đáp ứng yêu cầu an toàn, bảo mật trong quá trình truyền, nhận, lưu trữ và sử dụng.

Bên bán còn phải công bố chất lượng, mức độ chính xác, đầy đủ, cập nhật cũng như các hạn chế của dữ liệu, sản phẩm hoặc dịch vụ được niêm yết.

Giao dịch gắn với định danh điện tử

Nghị định quy định quy trình đăng ký tài khoản giao dịch được tích hợp với các hệ thống định danh cá nhân, tổ chức theo pháp luật về định danh và xác thực điện tử.

Công dân, tổ chức và doanh nghiệp Việt Nam có thể đăng ký tài khoản giao dịch thông qua tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trên ứng dụng định danh quốc gia VNeID hoặc phương thức khác được sàn dữ liệu cung cấp.

Tổ chức, cá nhân nước ngoài đã có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trên VNeID thực hiện quy trình tương tự. Nếu chưa có tài khoản định danh điện tử, họ phải gửi đề nghị mở tài khoản và cung cấp hồ sơ pháp lý được chứng nhận hoặc hợp pháp hóa lãnh sự, trừ trường hợp được miễn theo điều ước quốc tế hoặc nguyên tắc có đi có lại.

Sàn dữ liệu cũng có thể sử dụng hệ thống định danh, nền tảng xác thực số hoặc dịch vụ xác thực điện tử của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền ở nước ngoài nếu được công nhận, liên thông theo điều ước hoặc thỏa thuận quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Ngoài tài khoản giao dịch, người tham gia phải mở tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán hoặc sử dụng ví điện tử thuộc danh mục do đơn vị vận hành sàn công bố. Mọi giao dịch dữ liệu, sản phẩm và dịch vụ dữ liệu trên sàn phải thực hiện qua tài khoản giao dịch và tài khoản thanh toán đã đăng ký.

Quy định chặt hơn được áp dụng với dữ liệu hình thành từ cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Loại dữ liệu này chỉ được giao dịch khi thuộc phạm vi được phép chia sẻ, khai thác, sử dụng và được cơ quan quản lý hoặc chủ thể có thẩm quyền cho phép, trừ dữ liệu mở đã được công bố.

Việc giao dịch đồng thời không được làm lộ, lọt bí mật nhà nước, dữ liệu cá nhân, dữ liệu hạn chế tiếp cận hoặc dữ liệu không được phép chia sẻ. Bên cung cấp phải có hồ sơ chứng minh quyền cung cấp, khai thác, sử dụng và giao dịch dữ liệu theo quy định.

Riêng dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành chỉ được giao dịch khi thuộc phạm vi được phép khai thác, sử dụng, có thẩm quyền cho phép và không làm lộ bí mật Nhà nước, dữ liệu cá nhân hoặc dữ liệu hạn chế tiếp cận.