Giấy bạc Tài chính Nam Bộ (1947-1954) - Kỳ I

Trước nạn khan hiếm giấy bạc mệnh giá nhỏ gây trở ngại đối với hoạt động thương mại trong vùng kiểm soát của ta. Để bảo vệ quyền lợi của nhân dân, ngày 19/9/1948, Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ có chỉ thị số 11/TV-2 cho phép xé đôi giấy bạc mệnh giá nhỏ Đông Dương theo chiều ngang (gồm các tờ mệnh giá 1 đồng, 5 đồng, 10 đồng và 20 đồng) để tiêu dùng trong khu căn cứ kháng chiến, giá trị của mỗi mảnh sẽ là phân nửa giá tấm giấy bạc nguyên.

Cuối năm 1947, đầu năm 1948, giặc Pháp tuyên bố không thừa nhận các tờ giấy bạc 100 đồng vàng (CENT PIASTRES) Ngân hàng Đông Dương in tại nhà in Viễn Đông (IDÉO) ở Hà Nội. Đối phó với thủ đoạn trên, Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ chủ trương đóng dấu của chính quyền các cấp ở cả mặt trước và mặt sau đồng tiền (Vị trí đóng dấu theo Chỉ thị 5-TC-2 quy định tại Thông tư số b153/TC-2 ngày 18/11/1947 của Sở Tài chính, Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ và công văn số 851-TC-1, phải được giữ bí mật, vị trí đóng dấu theo Chỉ thị số 2-TV-3 tùy theo từng tỉnh), kèm theo đó là dòng chữ “ỦNG HỘ TRIỆT ĐỂ CHÍNH PHỦ HỒ CHÍ MINH” để cho lưu hành bình thường trên địa bàn ta kiểm soát. Việc “Việt Nam hóa” giấy bạc Đông Dương đã đưa hoạt động mua bán trở lại bình thường; tờ bạc này không chỉ lưu hành trong vùng tự do mà còn len lỏi vào vùng địch tạm chiếm, gián tiếp tuyên truyền cho kháng chiến.

Giấy bạc 100 đồng VÀNG (CENT PIASTRES) đã được “Việt Nam hóa”

Bảng kê chữ loạt trên tờ giấy bạc 5 đồng do Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ cấp cho các tỉnh trong khu vực

Tiếp tục chống nạn khan hiếm giấy bạc mệnh giá nhỏ, Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ có Chỉ thị 78/TV-3 ngày 07/11/1948 về việc cho phép lưu hành ở Nam Bộ giấy 100 đồng Đông Dương in tại nhà in Viễn Đông (IDÉO) cắt đôi (hai) theo chiều ngang, với giá trị mỗi mảnh là năm mươi đồng. Để kiểm soát giấy bạc lẻ Đông Dương (những tờ bạc Đông Dương nhỏ rách nát hoặc đã xé đôi), Chính quyền đã yêu cầu phải có “Giấy kiểm soát cho phép tiêu dùng”, có chữ ký của Đại diện Ủy ban Kháng chiến Hành chính và Trưởng ty ngân khố tỉnh, đóng dấu Ủy ban Kháng chiến Hành chính tỉnh trước khi đưa vào lưu thông.

Căn cứ sắc lệnh số 102/SL ngày 01/11/1947 và sắc lệnh số 147/SL ngày 02/3/1948, Chính phủ Trung ương cho phép phát hành tại Nam Bộ tiền Trung ương với nhiều mệnh giá khác nhau: 1 đồng, 5 đồng, 20 đồng, 50 đồng, 100 đồng, được nhân dân hưởng ứng nhiệt liệt, nên có giá trị cao hơn giấy bạc Đông Dương rất nhiều. Các tờ tiền đều in hình chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, chữ ký của Đại diện Bộ Tài chính - Chủ tịch UBKCHC Nam Bộ và Đại diện Tổng giám đốc Ngân khố quốc gia - Giám đốc Ngân khố Nam Bộ. Trong thời gian này, có hai mệnh giá tiền đã in nhưng không được đưa vào lưu hành là tờ 50 xu, 10 đồng.

Nguồn: Tác phẩm ''Lịch sử đồng tiền Việt Nam'' của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Lâm.TV