Gieo mầm xuân, vun đắp tương lai xanh cho Thủ đô

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, ô nhiễm không khí gia tăng và tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh, Tết trồng cây không chỉ dừng lại ở một phong trào mang tính thời điểm mà cần trở thành hành động thường xuyên, bền bỉ, được thực hiện với tầm nhìn dài hạn và quy hoạch khoa học.

Phường Long Biên phát động Tết trồng cây xuân Bính Ngọ 2026. Ảnh: Thu Trang

Nền tảng sống còn của đô thị hiện đại

Ô nhiễm môi trường đang là thách thức chung của toàn cầu. Hiệu ứng nhà kính, trái đất nóng lên, ô nhiễm không khí, suy giảm tài nguyên rừng… tác động trực tiếp đến sức khỏe và chất lượng sống của con người. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự phát triển kinh tế thiếu kiểm soát và tình trạng chặt phá rừng. Trong bối cảnh đó, cây xanh không chỉ đơn thuần là yếu tố cảnh quan mà thực sự là “lá phổi xanh” của hành tinh.

Nhiều nghiên cứu cho thấy, trung bình một cây có thể cung cấp đủ lượng ôxy cho khoảng 4 người mỗi ngày, đồng thời hấp thụ khí CO₂, amoniac, bụi mịn và nhiều chất độc hại khác, góp phần thanh lọc không khí. Cây còn điều hòa nhiệt độ, làm chậm quá trình bốc hơi nước, tăng độ ẩm và giảm bức xạ có hại. Hệ thống rễ cây giữ nước trong mùa mưa, hạn chế dòng chảy mạnh, giảm xói mòn và góp phần tái tạo nguồn nước ngầm. Lá rụng phân hủy tạo thành dưỡng chất tự nhiên, cải thiện chất lượng đất.

Cây xanh đóng vai trò vô cùng quan trọng tại các đô thị lớn như Hà Nội. Ảnh: Thu Trang

Các chuyên gia cho rằng, đối với các đô thị lớn như Hà Nội, vai trò của cây xanh càng trở nên cấp thiết. Khi bê tông, nhựa đường và nhà cao tầng phủ kín không gian, hiệu ứng “đảo nhiệt” khiến nhiệt độ tăng cao, không khí ngột ngạt thì cây xanh giúp giảm nhiệt, tạo bóng mát, hạn chế nhu cầu sử dụng điều hòa, từ đó giảm lượng khí CO₂ phát thải từ các nhà máy điện. Không gian xanh còn cải thiện sức khỏe cộng đồng, góp phần hạn chế các bệnh về tim mạch, hô hấp, hen suyễn và những hệ lụy do ô nhiễm tiếng ồn, ánh sáng.

Theo kiến trúc sư Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội, việc quy hoạch và phát triển cây xanh cần được nhìn nhận như một cấu phần quan trọng của chiến lược phát triển bền vững. Bởi không gian xanh tác động trực tiếp đến chất lượng môi trường sống, sức khỏe cộng đồng và bản sắc kiến trúc.

Thế nhưng, bên cạnh những lợi ích không thể phủ nhận ấy, thực tế vẫn tồn tại những biểu hiện đáng lo ngại. Bà Đặng Thị Thìn (74 tuổi, người dân sinh sống trên địa bàn phường Ba Đình, Hà Nội) dẫn chứng, một số cá nhân thiếu ý thức bảo vệ cây xanh như đổ rác, phóng uế dưới gốc cây; đóng đinh treo biển quảng cáo; căng dây điện, cáp viễn thông; thậm chí chặt phá, hủy hoại cây xanh... Mặt khác, công tác chăm sóc, duy trì hệ thống cây xanh ở một số nơi chưa được quan tâm đúng mức.

“Việc thiếu giám sát tổng thể và đầu tư bảo dưỡng khiến hiệu quả trồng cây chưa tương xứng với kỳ vọng. Nếu chỉ dừng lại ở lễ phát động trồng cây mà thiếu sự chăm sóc lâu dài, phong trào khó đạt được mục tiêu bền vững”, bà Đặng Thị Thìn nói.

PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến, Chủ tịch Hội Chiếu sáng Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Hạ tầng kỹ thuật (Bộ Xây dựng) cũng cho rằng, phát triển hệ thống cây xanh, công viên và vườn hoa ở Hà Nội không đơn thuần là bổ sung thêm những mảng xanh cho thành phố, mà còn là cách bền vững để nâng cao chất lượng môi trường sống và từng bước định hình bản sắc đô thị.

Để hiện thực hóa mục tiêu ấy, cần sự vào cuộc đồng bộ của các cấp chính quyền, sự chung tay của cộng đồng doanh nghiệp và sự đồng hành của người dân. Quan trọng hơn hết, quỹ đất dành cho không gian xanh phải được bảo đảm và gìn giữ đúng nghĩa, không để bị lấn chiếm hay chuyển đổi sang các mục đích khác.

Chung tay vun đắp tương lai xanh cho Thủ đô

Nhận thức rõ không gian xanh là yếu tố cấu thành quan trọng của đô thị, Hà Nội đã có những định hướng cụ thể nhằm bảo vệ, phục hồi và phát triển hệ thống cây xanh, mặt nước. TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam nhấn mạnh, Hà Nội có hệ thống sông, hồ rất đặc biệt, nếu biết khai thác hợp lý, kết hợp với việc quy hoạch cây xanh, công viên ven hồ, sẽ tạo nên những không gian công cộng độc đáo, góp phần nâng cao giá trị cảnh quan và cải thiện vi khí hậu.

Chung tay vun đắp tương lai xanh cho Thủ đô. Ảnh: Thu Trang

Năm 2026, Hà Nội đặt mục tiêu trồng mới hơn 400.000 cây xanh, trong đó khoảng 200.000 cây bóng mát, cây gỗ và 200.000 cây ăn quả; đồng thời trồng mới từ 20 đến 30ha rừng sản xuất, quản lý và bảo vệ tốt diện tích rừng phòng hộ, rừng đặc dụng hiện có.

Riêng đợt ra quân đầu xuân Bính Ngọ, thành phố phấn đấu trồng từ 80.000 đến 100.000 cây xanh. Yêu cầu đặt ra là lựa chọn giống cây phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng; ưu tiên cây bản địa, cây gỗ lớn, cây đa mục đích; bảo đảm chất lượng giống và kỹ thuật trồng. Đặc biệt, thành phố nhấn mạnh việc giao rõ trách nhiệm chăm sóc, bảo vệ cây sau trồng, tránh tình trạng “trồng xong là xong”.

Ở cấp cơ sở, tinh thần ấy được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực. Ông Nguyễn Thanh Tịnh, Chủ tịch UBND phường Tây Hồ khẳng định, trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, việc bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân là yêu cầu cấp thiết. Tết trồng cây không chỉ là nghi thức đầu năm mà là hoạt động mang ý nghĩa lâu dài, gắn với mục tiêu xây dựng Thủ đô xanh, sạch, đẹp, văn hiến, văn minh, hiện đại.

“Các cơ quan, đơn vị và tổ chức chính trị - xã hội trên địa bàn tích cực tuyên truyền, vận động cán bộ, đoàn viên, hội viên và nhân dân tham gia trồng, chăm sóc, bảo vệ cây xanh, coi đây là nhiệm vụ thường xuyên trong suốt cả năm, không chỉ tập trung vào dịp đầu xuân”, ông Nguyễn Thanh Tịnh đề nghị.

Nhấn mạnh vai trò nêu gương, lãnh đạo phường Tây Hồ yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên trực tiếp tham gia trồng và chăm sóc cây, qua đó lan tỏa tinh thần trách nhiệm trong cộng đồng. Việc trồng cây phải bảo đảm thiết thực, hiệu quả, gắn trồng với chăm sóc để cây sinh trưởng tốt, thực sự phát huy giá trị sinh thái.

Đồng quan điểm trên, ông Nguyễn Văn Hiền, Tổ trưởng Tổ dân phố 20 phường Long Biên cho biết, sẽ tuyên truyền sâu rộng về mục đích, ý nghĩa của Tết trồng cây; vận động cơ quan, đơn vị và các hộ gia đình tích cực tham gia, đồng thời chú trọng chăm sóc cây mới trồng để cảnh quan ngày càng xanh tươi, bền vững, góp phần “phủ xanh” khu đô thị.

Ở lĩnh vực giáo dục, PGS.TS Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội nhấn mạnh, trồng cây còn là cách giáo dục thế hệ trẻ về trách nhiệm với thiên nhiên. Ông đề nghị các trường học lồng ghép nội dung tìm hiểu vai trò của hệ sinh thái rừng vào chương trình giảng dạy và hoạt động ngoại khóa, để mỗi học sinh hiểu rằng một cây xanh hôm nay chính là bóng mát cho ngày mai.

Tết trồng cây vì thế không chỉ là hoạt động khởi đầu năm mới mà là hành trình bền bỉ vun đắp tương lai. Khi từng phường, từng tổ dân phố, từng trường học và mỗi gia đình cùng chung tay, những mầm cây sẽ lớn lên cùng ý thức cộng đồng. Và khi ấy, Thủ đô không chỉ phát triển về chiều cao của những công trình hiện đại mà còn bền vững trong chiều sâu của một không gian sống xanh, trong lành và nhân văn.

Thu Trang