Gieo tình yêu di sản bài chòi

Du khách trải nghiệm hoạt động hô hát Bài chòi tại phố cổ Hội An. Ảnh: XUÂN SƠN

Vang tiếng hô thai

Mỗi sáng thứ Năm hằng tuần, các nghệ nhân của Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An lại đến Trường Tiểu học - THCS Trần Quốc Toản (phường Hội An) để hướng dẫn các em làm quen với dân ca, đặc biệt là nghệ thuật hô hát bài chòi.

Với nhiều học sinh, đây không chỉ là một tiết học âm nhạc, mà là dịp để các em hiểu hơn về những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương. Em Đỗ Trần Thái An học sinh lớp 7 của trường chia sẻ về niềm vui khi tiếp cận với những làn điệu bài chòi: “Con được học những nét văn hóa truyền thống của quê hương mình, nhịp điệu bài chòi rất hay, con rất thích”.

Cô giáo Phạm Thị Hoài Phương, dạy âm nhạc tại Trường Tiểu học - THCS Trần Quốc Toản hơn 15 năm. Khi theo dõi các em trong tiết học về các làn điệu dân ca và bài chòi, cô Hoài Phương cho biết, các em tỏ ra rất hứng thú. “Tôi mong rằng khi các em là những người con của Hội An cần được nghe và biết về bài chòi, thể hiện những hành động để bảo tồn nghệ thuật bài chòi”, cô Hoài Phương nói.

Việc đưa dân ca - bài chòi vào trường học ở Hội An đã được triển khai từ khá sớm. Theo đó, từ năm 2004, Trung tâm Văn hóa - Thể thao thành phố Hội An đã phối hợp với ngành giáo dục thành phố đưa dân ca bài chòi vào trường học. Từ năm 2011 đến nay, Trung tâm còn mở lớp học hát dân ca bài chòi vào mỗi buổi tối tại “Phố đêm” trong khu phố cổ Hội An.

Bài chòi thu hút sự tham gia của nhiều du khách trong và ngoài nước. Ảnh: XUÂN SƠN

Gần 25 năm gắn bó với hoạt động biểu diễn và truyền dạy dân ca, bài chòi, nghệ nhân Dương Quý (Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An) đã đi qua nhiều lớp học, chứng kiến ngày càng nhiều học sinh yêu thích và mạnh dạn cất lên những câu hô thai của loại hình nghệ thuật dân gian bài chòi. Nghệ sĩ Dương Quý chia sẻ thêm: “Mỗi người nghệ sĩ đều đau đáu muốn truyền nghề, muốn có nhiều sân chơi hơn nữa cho các thế hệ trẻ hiểu về bài chòi. Về chiến lược lâu dài, chúng tôi mong muốn nhà nước mình đào tạo được lớp kế cận”, nghệ nhân Dương Quý nói.

Từ những lớp học giản dị trong trường học, tình yêu với dân ca bài chòi đang dần được nuôi dưỡng trong thế hệ trẻ ở Hội An. Và chính những mầm xanh ấy sẽ tiếp tục nối dài sức sống của di sản trong đời sống hôm nay.

Nỗ lực bảo tồn bài chòi

Để có được điểm tổ chức hô hát bài chòi rộn ràng giữa lòng phố cổ hằng đêm như hiện nay, nghệ thuật bài chòi ở Hội An đã trải qua một hành trình phục hồi và gìn giữ đầy tâm huyết.

Tháng 9/1998, Trung tâm Văn hóa - Thể thao Hội An lần đầu tiên đưa trò chơi bài chòi vào sản phẩm du lịch “Đêm phố cổ”. Với không gian kiến trúc cổ kính, ánh sáng đặc trưng của đèn lồng và lượng người dân, du khách đông đảo tham gia, bài chòi nhanh chóng hồi sinh và trở thành hoạt động văn hóa quen thuộc của phố Hội.

Bà Trương Thị Ngọc Cẩm, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An cho biết: “Ngoài những nghệ nhân, nghệ sĩ của trung tâm, chúng tôi cũng mời thêm những cộng tác viên là người dân địa phương. Chính sự biểu diễn hết sức mộc mạc, duyên dáng, có cái chất rất đặc biệt của người Hội An nên du khách rất thích”.

Nghệ nhân Dương Quý dạy bài chòi cho học sinh tại Hội An. Ảnh: NVCC

Hiện nay, bài chòi được tổ chức thường xuyên tại nhiều không gian ở Hội An. Tại Nhà biểu diễn nghệ thuật cổ truyền thuộc Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An, mỗi ngày có ba suất diễn nhằm phục vụ du khách tham quan phố cổ. Còn tại khu An Hội, hội trò chơi bài chòi diễn ra hằng đêm trong không gian phố cổ, mang đến cho du khách cơ hội trực tiếp trải nghiệm loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo này.

Không chỉ được phục hồi và tổ chức trong nhiều sự kiện, lễ hội, bài chòi Hội An còn được đưa đi giao lưu, quảng bá tại nhiều địa phương trong cả nước như Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Thanh Hóa, Huế và tham gia các sự kiện giao lưu văn hóa quốc tế tại Ý, Đức, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản. Do vậy, loại hình nghệ thuật dân gian này không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành một sản phẩm văn hóa - du lịch đặc sắc của phố cổ.

Từ những lớp học dành cho học sinh đến những đêm diễn rộn ràng giữa lòng phố cổ, bài chòi ở Hội An đang tiếp tục hành trình sống động của mình trong đời sống đương đại. Khi cộng đồng cùng chung tay gìn giữ và sáng tạo, di sản ấy không chỉ được bảo tồn mà còn lan tỏa như một phần bản sắc văn hóa đặc trưng của vùng đất di sản.