Gieo yêu thương - gặt tri thức từ Ngày hội 'Bánh chưng xanh' ở Nam Phù

Các em học sinh tham gia hoạt động trải nghiệm Ngày hội “Bánh chưng xanh - gói trọn yêu thương”. Ảnh: Phương Xuyến

Trải nghiệm Tết cổ truyền

Không gian quen thuộc của khuôn viên Thư viện hoa Trạng Nguyên những ngày cuối tuần dường như được “khoác áo mới”, bởi lá dong xanh mướt, gạo nếp trắng ngần, đỗ xanh óng ánh, thịt ba chỉ tươi ngon được bày biện gọn gàng, ngăn nắp...

Tại ngày hội, các em nhỏ không chỉ được tham gia trải nghiệm, mà còn được lắng nghe những câu chuyện giàu ý nghĩa về sự tích bánh chưng, bánh dày, về triết lý trời đất, âm dương hài hòa trong văn hóa Việt. Qua lời kể mộc mạc, gần gũi của các cô, các bác, đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, lòng hiếu thảo với ông bà, cha mẹ và tinh thần hướng về cội nguồn dân tộc được truyền tải một cách tự nhiên, dễ thấm, dễ nhớ.

Dưới sự hướng dẫn tận tình của các nghệ nhân làng nghề bánh chưng Tranh Khúc, các em học sinh lần đầu tiên được tự tay vo gạo, rửa lá, xếp khuôn, gói bánh và buộc lạt. Những đôi bàn tay còn vụng về, lóng ngóng nhưng ánh mắt lại ánh lên niềm háo hức, say mê. Mỗi thao tác nhỏ đều mang đến trải nghiệm mới mẻ, để rồi khi chiếc bánh chưng vuông vắn dần thành hình, niềm tự hào hiện rõ trên gương mặt non nớt của các em.

Không khí ngày hội càng thêm ấm áp khi mọi người quây quần bên nồi bánh chưng đỏ lửa. Trong làn khói nghi ngút và tiếng củi lách tách, các em được cảm nhận trọn vẹn nhịp sống Tết quê, nơi sự sum vầy, sẻ chia trở thành giá trị cốt lõi...

Để làm ra chiếc bánh chưng ngon, đòi hỏi sự kỳ công, khéo léo của người làng nghề... Ảnh: Phương Xuyến

Em Lê Minh Anh, một học sinh tham gia ngày hội, hào hứng chia sẻ: “Lần đầu tiên em tự tay gói được một chiếc bánh chưng vuông vắn. Em thấy rất vui và tự hào. Qua đó, em hiểu rằng để có một chiếc bánh ngon, các bác nghệ nhân đã phải làm việc rất vất vả"...

Chia sẻ về ý nghĩa của hoạt động, cô Đặng Thị Mão, người sáng lập Thư viện sách hoa Trạng Nguyên xúc động nói: “Chúng tôi mong muốn mỗi hoạt động tại thư viện không chỉ dừng lại ở việc đọc sách, mà còn là hành trình gieo yêu thương, gặt tri thức. Thông qua việc gói bánh chưng, các em được học lịch sử, văn hóa, được chạm vào làng nghề của chính quê hương mình. Từ đó, niềm tự hào, ý thức giữ gìn truyền thống sẽ được hình thành một cách tự nhiên"...

Hành trình nuôi dưỡng tri thức, bản sắc

Thư viện hoa Trạng Nguyên từ lâu đã trở thành điểm hẹn văn hóa quen thuộc của thiếu nhi Nam Phù. Không chỉ là nơi nuôi dưỡng thói quen đọc sách, thư viện còn thường xuyên tổ chức các hoạt động trải nghiệm gắn với đời sống, giúp tri thức bước ra khỏi trang sách, hòa quyện cùng thực tiễn. Ngày hội “Bánh chưng xanh - gói trọn yêu thương” là minh chứng sinh động cho cách làm sáng tạo ấy, văn hóa truyền thống được truyền tải bằng những trải nghiệm cụ thể, gần gũi, giàu cảm xúc.

Nhiều hộ sản xuất được chứng nhận OCOP, triển khai truy xuất nguồn gốc bằng mã vạch, gắn logo riêng trên từng sản phẩm. Ảnh: Phương Xuyến

Hoạt động này cũng góp phần tăng cường sự gắn kết giữa gia đình, nhà trường và cộng đồng. Phụ huynh không chỉ đồng hành với con em trong trải nghiệm gói bánh, mà còn có dịp ôn lại ký ức Tết xưa, cùng nhau sẻ chia những câu chuyện đời, chuyện nghề. Sự giao thoa giữa các thế hệ tạo nên bức tranh Tết ấm áp, nơi truyền thống được trao truyền không bằng lý thuyết khô cứng, mà bằng chính việc làm đời thường, giàu tính nhân văn.

Mang đậm hương vị Tết cổ truyền, bánh chưng Tranh Khúc từ lâu đã trở thành niềm tự hào của người dân xã Nam Phù. Chiếc bánh chinh phục người tiêu dùng bởi lớp nếp dẻo thơm, đỗ xanh bùi ngậy, thịt ba chỉ đậm đà, hòa quyện trong sắc xanh của lá dong. Không chỉ hiện diện trên mâm cỗ ngày Tết của nhiều gia đình trong nước, bánh chưng Tranh Khúc còn theo chân kiều bào đến nhiều quốc gia như Ba Lan, Nga, Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan…, góp phần quảng bá văn hóa ẩm thực Việt ra thế giới.

Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, các cơ sở sản xuất trong làng nghề đã chủ động đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng sản phẩm. Nhiều hộ sản xuất được chứng nhận OCOP, triển khai truy xuất nguồn gốc bằng mã vạch, gắn logo riêng trên từng sản phẩm, qua đó nâng cao uy tín và tính minh bạch. Người dân còn mạnh dạn ứng dụng công nghệ, chuyển từ nấu bánh bằng củi sang sử dụng nồi điện, nồi hơi hiện đại, góp phần giảm sức lao động và bảo vệ môi trường.

Bánh chưng Tranh Khúc từ lâu đã trở thành niềm tự hào của người dân xã Nam Phù. Ảnh: Phương Xuyến

Dù áp dụng khoa học, kỹ thuật, người làm nghề vẫn kiên trì giữ gìn những giá trị cốt lõi. Thời gian nấu bánh vẫn được duy trì từ 12 đến 15 tiếng để bảo đảm hạt gạo chín mềm, dẻo thơm, giữ trọn hương vị truyền thống. Khi bánh chín, sản phẩm được hút chân không, nhằm kéo dài thời gian bảo quản, mà không cần sử dụng chất phụ gia...

Trên nền tảng nghề của làng, Ngày hội “Bánh chưng xanh - gói trọn yêu thương” không chỉ là hoạt động trải nghiệm văn hóa, mà còn là nhịp cầu kết nối quá khứ với hiện tại, kết nối các thế hệ trong cộng đồng. Trong tiếng cười trẻ thơ giữa làn khói ấm từ nồi bánh chưng ngày Tết, tình yêu quê hương, sự trân trọng nghề và khát vọng gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc đang được những chồi non tiếp nối vươn cao...

Quỳnh Dung