Gìn giữ sức sống đờn ca tài tử từ các câu lạc bộ

Để di sản tiếp tục hiện diện sinh động trong đời sống, việc duy trì các câu lạc bộ cần đi đôi với nâng cao chất lượng sinh hoạt, trình độ biểu diễn và khả năng truyền dạy.

Đờn ca tài tử được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Ảnh: TTXVN phát

Tạo sức sống cho phong trào từ cơ sở

Mặt trời vừa lặn, nhịp sống phố thị dần lắng xuống, tại Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Long Bình, thành phố Cần Thơ, tiếng đàn ghita, đàn tranh, nhịp phách cùng những câu ca mùi mẫn ngân lên dưới sân khấu dã chiến vừa dựng lên trước thềm trụ sở Trung tâm. Không ánh đèn rực rỡ, buổi giao lưu, gặp gỡ giản dị, nơi người biết đàn hướng dẫn người mới học, người thuộc nhiều bài bản chỉ dạy người còn chập chững từng câu ca, nhịp phách.

Để nâng chất hoạt động các câu lạc bộ đờn ca tài tử, thành phố Cần Thơ chú trọng duy trì sinh hoạt định kỳ, tạo thêm sân chơi giao lưu, nâng cao kỹ năng biểu diễn, bồi dưỡng lực lượng kế thừa và đưa nghệ thuật đờn ca tài tử đến gần hơn với cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao chất lượng phong trào văn hóa, văn nghệ ở cơ sở mà còn góp phần gìn giữ, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể của Nam Bộ.

Theo kế hoạch tổ chức sân chơi tại chỗ, giao lưu và sinh hoạt định kỳ năm 2026 của Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật thành phố Cần Thơ, hoạt động giao lưu đờn ca tài tử tại các xã, phường được tổ chức mỗi tháng một lần, với sự tham gia của các câu lạc bộ đờn ca tài tử, câu lạc bộ sân khấu trực thuộc Trung tâm và các câu lạc bộ ở cơ sở. Mỗi chương trình dự kiến kéo dài 60 phút, tạo điều kiện để hội viên gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm và nâng cao chuyên môn.

Theo bà Nguyễn Thị Kiều Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật thành phố Cần Thơ, việc duy trì sân chơi thường xuyên góp phần khắc phục tình trạng sinh hoạt thiếu liên tục ở một số câu lạc bộ, đồng thời tạo động lực để các thành viên tích cực tập luyện, trau dồi kỹ năng ca diễn và hòa đờn. Thông qua giao lưu, các câu lạc bộ có điều kiện học hỏi cách tổ chức sinh hoạt, lựa chọn bài bản, xây dựng tiết mục và phát huy thế mạnh của từng địa phương.

Để nâng cao chất lượng hoạt động, bên cạnh duy trì số buổi sinh hoạt, các câu lạc bộ cần chú trọng chất lượng chuyên môn. Nội dung tập luyện nên gắn với việc gìn giữ những bài bản đờn ca tài tử truyền thống, rèn luyện kỹ thuật ca, đờn, nhịp phách, cách phối hợp giữa người ca và người đờn. Những nghệ nhân, tài tử có kinh nghiệm cần được tạo điều kiện hướng dẫn hội viên trẻ, góp phần truyền nghề và duy trì lực lượng kế thừa.

Cùng với đó cần đổi mới hình thức sinh hoạt theo hướng thiết thực, gần gũi với đời sống cộng đồng. Các buổi giao lưu có thể kết hợp giới thiệu những bài bản đặc sắc, chia sẻ kiến thức về nghệ thuật đờn ca tài tử, biểu diễn theo chủ đề và tổ chức giao lưu giữa các địa bàn. Qua đó, hội viên không chỉ có cơ hội thể hiện năng khiếu mà còn nâng cao ý thức gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống.

Một yêu cầu quan trọng khác là mở rộng sự tham gia của người dân, nhất là thanh thiếu niên. Các câu lạc bộ có thể phối hợp với trường học, trung tâm dịch vụ tổng hợp và các tổ chức đoàn thể tổ chức hoạt động trải nghiệm, giới thiệu nhạc cụ, hướng dẫn những bài ca dễ tiếp cận. Việc ứng dụng nền tảng số để giới thiệu tiết mục, lưu trữ bản thu và quảng bá lịch sinh hoạt cũng là hướng có thể nghiên cứu nhằm lan tỏa nghệ thuật đờn ca tài tử đến công chúng rộng rãi hơn.

Mở rộng giao lưu, kết nối những người yêu nghệ thuật

Bà Nguyễn Thị Hà, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Long Bình cho biết, Trung tâm vừa hỗ trợ thành lập mới các câu lạc bộ đờn ca tài tử trên địa bàn, đồng thời củng cố các câu lạc bộ sẵn có. Bên cạnh đó, Trung tâm thường xuyên tổ chức các hoạt động văn nghệ, hội thi hội diễn nhằm tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích cho mọi người cùng tham gia, tạo được nhiều tiếng vang trong và ngoài địa bàn.

Việc tổ chức giao lưu giữa các câu lạc bộ đờn ca tài tử trong và ngoài địa bàn không chỉ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị đờn ca tài tử mà còn là hoạt động cần được tổ chức thường xuyên. Bởi đây chính là sự quan tâm rõ nét của lãnh đạo, quản lý đối với việc phát triển phong trào ở địa phương, tạo ra môi trường sinh hoạt và cống hiến mang nhiều ý nghĩa về tinh thần cho các nghệ nhân, tài tử tâm huyết.

Ông Lê Dũng Anh, Câu lạc bộ đờn ca tài tử phường Long Bình bày tỏ mong muốn, ngành quản lý về văn hóa tạo nhiều sân chơi như, giao lưu, hội thi, hội diễn tại phường để chúng tôi có điều kiện học hỏi và thỏa niềm đam mê.

Có thể thấy rằng, để các hoạt động phát huy hiệu quả lâu dài, vai trò hỗ trợ của ngành văn hóa và chính quyền cơ sở rất quan trọng. Bên cạnh tạo điều kiện về địa điểm, trang thiết bị âm thanh và kinh phí, cần thường xuyên nắm bắt tình hình hoạt động của từng câu lạc bộ, kịp thời tháo gỡ khó khăn, biểu dương những mô hình hiệu quả và hỗ trợ các câu lạc bộ còn hạn chế về lực lượng, nhạc cụ hoặc chuyên môn. Việc huy động nguồn lực xã hội hóa cũng cần được thực hiện phù hợp điều kiện thực tế.

Việc nâng chất hoạt động các câu lạc bộ đờn ca tài tử không chỉ nằm ở số lượng buổi giao lưu hay chương trình biểu diễn mà quan trọng hơn là chất lượng chuyên môn, sức sống của phong trào và khả năng trao truyền giữa các thế hệ. Khi mỗi câu lạc bộ thực sự trở thành nơi hội tụ những người yêu nghệ thuật, có điều kiện học hỏi, thực hành và cống hiến, đờn ca tài tử tiếp tục hiện diện sinh động trong đời sống văn hóa cộng đồng, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa Nam Bộ tại Cần Thơ.

Bà Nguyễn Thị Kiều Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật thành phố Cần Thơ (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Cần Thơ) cho biết, thời gian tới, Trung tâm tiếp tục triển khai các sân chơi văn hóa, văn nghệ, giao lưu và sinh hoạt định kỳ của các câu lạc bộ trực thuộc, tạo điều kiện để hội viên gặp gỡ, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, nâng cao trình độ chuyên môn và phát huy năng khiếu nghệ thuật. Các hoạt động được tổ chức với nhiều hình thức phong phú, phù hợp từng loại hình nghệ thuật, góp phần thúc đẩy phong trào văn hóa, văn nghệ quần chúng trên địa bàn thành phố. Trung tâm chú trọng tổ chức giao lưu đờn ca tài tử tại các xã, phường, tạo điều kiện để các câu lạc bộ cơ sở tham gia biểu diễn, học hỏi và phát huy giá trị nghệ thuật truyền thống Nam Bộ.

Hiện nay, phong trào đờn ca tài tử Nam Bộ trên địa bàn thành phố Cần Thơ được duy trì với hơn 500 câu lạc bộ, đội, nhóm sinh hoạt tại cơ sở, thu hút đông đảo nghệ nhân, tài tử đờn và tài tử ca tham gia. Đây là lực lượng nòng cốt trong việc gìn giữ, trao truyền và lan tỏa giá trị nghệ thuật truyền thống, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa Nam Bộ trong đời sống cộng đồng. Việc duy trì hoạt động các câu lạc bộ không chỉ tạo môi trường để những người yêu nghệ thuật giao lưu, thực hành, truyền dạy mà còn góp phần phát hiện, bồi dưỡng thế hệ kế cận, đưa đờn ca tài tử tiếp tục phát triển trong đời sống văn hóa đương đại.