Giới đầu cơ Trung Quốc và cú sập giá trên thị trường vàng, bạc thế giới

Cú đảo chiều lịch sử của kim loại quý

Trang sức vàng được bày bán tại tiệm kim hoan ở tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN

Theo trang bloomberg.com, trong lịch sử thị trường bạc, giá kim loại này chỉ giao dịch trên mức 40 USD mỗi ounce trong một vài giai đoạn ngắn ngủi trước năm 2025. Đến ngày 31/1, các nhà giao dịch đã bàng hoàng chứng kiến giá kim loại quý này lao dốc với mức tương đương chỉ trong chưa đầy 20 giờ.

Trong nhiều tuần qua, các nhà giao dịch trên khắp thị trường kim loại gần như thức trắng đêm, dán mắt vào màn hình khi giá từ vàng đến đồng và thiếc dường như thoát khỏi lực hấp dẫn của các yếu tố cung - cầu cơ bản, bị đẩy lên cao do làn sóng dòng tiền nóng từ các nhà đầu cơ Trung Quốc.

Rồi chỉ trong vài giờ, đà tăng đảo chiều thành một trong những cú sập giá kịch tính nhất từng được ghi nhận trên thị trường hàng hóa. Giá bạc lao dốc 26% trong ngày 30/1, mức giảm lớn nhất từ trước đến nay, trong khi giá vàng giảm 9%, ghi nhận ngày tồi tệ nhất trong hơn một thập kỷ. Các nhà giao dịch đồng vốn đã choáng váng sau cú tăng vọt bất ngờ vượt 14.500 USD mỗi tấn, rồi nhanh chóng sụp đổ với tốc độ tương tự.

Đà giảm của kim loại quý kéo dài sang phiên đầu tuần mới tại châu Á, rồi thu hẹp một phần mức lỗ trong các giao dịch biến động mạnh. Giá vàng giao ngay có lúc giảm tới 4%, trong khi giá bạc giảm gần 12% trước khi đảo chiều và tăng trở lại.

Giám đốc giao dịch của công ty Heraeus Precious Metals, ông Dominik Sperzel, nói: “Trong sự nghiệp của tôi, đây chắc chắn là điều hỗn loạn nhất mà tôi từng chứng kiến. Vàng là biểu tượng ổn định, nhưng biến động như vậy thì không phải là biểu tượng ổn định”.

Mặc dù chất xúc tác cho cú sập giá ngày 30/1 là thông tin Tổng thống Mỹ Donald Trump dự định đề cử ông Kevin Warsh làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed), khiến đồng USD tăng giá, nhưng trước đó, nhiều người đã cảnh báo thị trường kim loại bị kéo căng quá mức và cần một đợt điều chỉnh sau nhiều tuần tăng không ngừng. Tuy nhiên, tốc độ và quy mô của đợt giảm này vẫn khiến giới đầu tư choáng váng, đặc biệt đối với một thị trường lớn và có tính thanh khoản cao như vàng.

Các nhà giao dịch kim loại tại châu Âu và Mỹ đã làm việc suốt ngày đêm, không muốn bỏ lỡ phiên giao dịch châu Á - nơi diễn ra nhiều biến động mạnh nhất. Tại hội nghị về tiền xu lớn nhất thế giới diễn ra ở Đức vào tuần trước, các lãnh đạo doanh nghiệp đứng lặng nhìn chằm chằm vào điện thoại khi cuộc khủng hoảng bùng phát.

Giám đốc chiến lược kim loại của công ty MKS PAMP SA, bà Nicky Shiels, viết rằng có thể mô tả thị trường ngày 30/1 bằng các từ “tăng dựng đứng”, “cuồng loạn” và “không thể giao dịch”. Bà cho biết tháng 1/2026 sẽ đi vào lịch sử là “tháng biến động mạnh nhất trong lịch sử kim loại quý”.

Đà tăng của vàng đã hình thành trong nhiều năm, khi các ngân hàng trung ương mở rộng nắm giữ để làm lựa chọn thay thế cho đồng USD. Đà này tăng tốc vào năm 2025 khi các nhà đầu tư phương Tây đổ xô vào giao dịch chống mất giá tiền tệ.

Hiệu ứng Trung Quốc

Người dân chọn mua trang sức vàng tại tiệm kim hoàn ở tỉnh Hải Nam, Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN

Tuy nhiên, trong những tuần gần đây, mức tăng trở nên mạnh hơn, được thúc đẩy bởi làn sóng mua vào của các nhà đầu cơ Trung Quốc, từ nhà đầu tư cá nhân đến các quỹ cổ phiếu lớn lấn sân sang hàng hóa, đẩy giá kim loại từ đồng đến bạc lên các kỷ lục mới. Khi giá leo thang, các cố vấn giao dịch hàng hóa theo xu hướng cũng ồ ạt tham gia, càng làm giá tăng thêm.

Giám đốc đầu tư của quỹ phòng hộ Infrastructure Capital Advisors, ông Jay Hatfield, bình luận: “Khoảng ba đến bốn tuần trước, chúng tôi xác định rằng đây đã trở thành một giao dịch theo đà, không còn là giao dịch dựa trên yếu tố cơ bản. Chúng tôi chỉ cưỡi theo làn sóng đó và chờ đợi điều này xảy ra”.

Trong bối cảnh những lo ngại về tính độc lập của Fed và các khủng hoảng địa chính trị từ Venezuela đến Iran tràn ngập truyền thông, đà tăng giá của kim loại cho thấy xu hướng mất niềm tin ngày càng lớn của một bộ phận nhà đầu tư vào đồng USD. Khi động lực tăng giá kim loại thu hút ngày càng nhiều người mua, cơn sốt vàng bạc lan từ Trung Quốc đến Đức, gợi nhớ đến giai đoạn 1979 - 1980, thời điểm duy nhất trong lịch sử hiện đại mà thị trường chứng kiến những biến động giá dữ dội như vậy.

Ông Dominik Sperzel tại công ty Heraeus cho biết: “Chúng tôi đã bán hết một số loại thỏi nhất định trước nhiều tuần và mọi người vẫn tiếp tục mua”. Ông nói thêm rằng công ty đang vận hành hết công suất để đáp ứng nhu cầu: “Mọi người xếp hàng hàng giờ trước các cửa hàng này để mua sản phẩm”.

Biến động giá diễn ra dữ dội nhất ở bạc, một thị trường tương đối nhỏ với nguồn cung hằng năm chỉ trị giá khoảng 98 tỷ USD theo giá hiện tại, so với 787 tỷ USD của vàng.

Ngày 30/1, quỹ hoán đổi danh mục iShares Silver Trust, quỹ ETF lớn nhất được bảo chứng bằng bạc, ghi nhận giá trị giao dịch vượt 40 tỷ USD. Con số này đưa quỹ trở thành một trong những chứng khoán được giao dịch nhiều nhất hành tinh, trong khi chỉ vài tháng trước, khối lượng giao dịch hiếm khi vượt quá 2 tỷ USD.

Hoạt động trên thị trường quyền chọn, vốn ngày càng phổ biến với nhà đầu tư cá nhân trong những năm gần đây, cũng diễn ra sôi sục tương tự.

Một số nhà đầu tư coi đây là cách rẻ để đặt cược vào các đợt tăng giá, trong khi các bài đăng trên các nhóm Reddit cho thấy có thể đạt mức lợi nhuận hơn 1.000% nhờ đặt cược vào đà leo thang nhanh chóng của bạc.

Khi có quá nhiều quyền chọn mua đang lưu hành, thị trường dễ rơi vào tình trạng ép giá, khi các nhà tạo lập thị trường phải vội vàng phòng ngừa rủi ro bằng cách mua tài sản cơ sở mỗi khi giá bắt đầu tăng, qua đó càng đẩy giá biến động mạnh hơn.

Phát biểu của Tổng thống Trump vào ngày 27/1 rằng đồng USD đang chịu áp lực nhưng vẫn hoạt động rất tốt đã kích hoạt làn sóng mua kim loại, đẩy giá lên các kỷ lục mới. Đến ngày 29/1, giá vàng đạt 5.595 USD mỗi ounce, bạc vượt 121 USD và đồng chạm 14.527,50 USD.

Dấu hiệu đảo chiều đầu tiên xuất hiện cuối ngày 29/1, khi đồng USD quay đầu tăng giá lúc thị trường Mỹ mở cửa và giá vàng bất ngờ lao dốc, có thời điểm giảm hơn 200 USD mỗi ounce chỉ trong khoảng 10 phút.

Giá tạm thời ổn định, nhưng sau đó Bloomberg và các hãng tin khác đưa tin Tổng thống Trump dự định đề cử ông Warsh làm Chủ tịch Fed tiếp theo. Trước đó, phiên sáng tại châu Á thường xuyên đẩy giá đi lên khi các nhà giao dịch châu Âu mệt mỏi dõi theo trong kinh ngạc, nhưng lần này, các nhà đầu tư Trung Quốc đã chốt lời. Những dấu hiệu cho cú sập giá kịch tính ngày 30/1 đã xuất hiện từ đó.

Ông Alexander Campbell nói: “Trung Quốc đã bán ra và giờ chúng ta đang gánh chịu hậu quả”.

Diễn biến tiếp theo có thể một lần nữa phụ thuộc vào Trung Quốc. Các nhà đầu tư sẽ theo dõi sát thời điểm thị trường Thượng Hải mở cửa vào tối 1/2 theo giờ New York, để xem liệu nhu cầu kim loại của Trung Quốc có thể được khôi phục sau cú bán tháo gây sốc hay không. Giới hạn dao động giá hằng ngày 16% - 19% đối với nhiều hợp đồng bạc trên các sàn giao dịch Trung Quốc đồng nghĩa giá tại Thượng Hải có thể cần thời gian để bắt kịp.

Dù vậy, đợt điều chỉnh trước Tết Nguyên đán có thể mang lại cơ hội tham gia thị trường, khi các nhà đầu tư cá nhân đã bỏ lỡ đà tăng đang chờ đợi để vào lệnh. Tại Shuibei, một trung tâm giao dịch kim loại quý lớn, tình trạng khan hiếm bạc đã phần nào hạ nhiệt, khi lượng bán ra nhiều hơn mua vào trong cuối tuần. Tuy nhiên, họ cho biết chưa có dấu hiệu bán tháo hoảng loạn và giá bạc tại Shuibei vẫn giao dịch cao hơn so với các hợp đồng trên sàn.

Trong bối cảnh mối quan tâm của nhà đầu tư cá nhân vẫn âm ỉ, một số ngân hàng Trung Quốc đã công bố các biện pháp mới nhằm kiềm chế rủi ro liên quan đến các sản phẩm tích lũy vàng dành cho khách hàng cá nhân, nối tiếp chuỗi động thái tương tự trong năm qua.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc