Giới phân tích: Giá dầu có thể duy trì trên 100 USD trong nhiều năm

Giá dầu mở cửa tuần này trong trạng thái giảm sau khi xuất hiện các thông tin cho rằng một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran sắp được ký kết.

Giá dầu Brent đã có lúc rơi xuống dưới mốc 100 USD/thùng lần đầu tiên sau nhiều ngày. Tuy nhiên, sau đó Tổng thống Donald Trump tuyên bố không cần vội vàng đạt thỏa thuận và hoạt động phong tỏa của Mỹ tại eo biển Hormuz sẽ tiếp tục được duy trì. Trong khi giới giao dịch vẫn hoang mang, các nhà phân tích cảnh báo giá dầu có thể duy trì trên 100 USD/thùng trong nhiều năm tới. Đây thực sự là vùng "chưa từng có tiền lệ" đối với thị trường dầu mỏ.

Ông Trump cuối tuần qua cho biết các cuộc đàm phán với Iran đang "diễn ra một cách có trật tự và mang tính xây dựng", làm dấy lên hy vọng trên thị trường dầu mỏ về việc mở cửa eo biển Hormuz.

Bất chấp cú sốc nguồn cung do việc phong tỏa gây ra, giới giao dịch vẫn tin rằng tình trạng này sẽ không kéo dài quá vài ngày hoặc nhiều nhất là vài tuần. Ba tháng trôi qua, sự lạc quan đó vẫn còn tồn tại.

Thực tế, các nhà giao dịch dầu đã tăng vị thế bán khống đối với dầu thô suốt bảy tuần liên tiếp với kỳ vọng cuộc khủng hoảng sẽ sớm kết thúc - dù tình trạng này đã khiến khoảng 14 triệu thùng dầu/ngày bị loại khỏi nguồn cung toàn cầu.

Theo chuyên gia John Kemp, vị thế đầu cơ giá xuống đối với dầu Brent đã tăng từ 40 triệu thùng vào cuối tháng 3 lên 100 triệu thùng tính đến ngày 19/5. Trong khi đó, tuyến hàng hải bị phong tỏa gần như không được sử dụng và hiệu ứng dây chuyền từ cuộc khủng hoảng đang lan rộng.

Đầu tháng này, Giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Fatih Birol cảnh báo lượng tồn kho dầu giảm nhanh, nguồn xuất khẩu từ Trung Đông bị gián đoạn và nhu cầu mùa hè gia tăng có thể đẩy thị trường dầu toàn cầu vào "vùng nguy hiểm" ngay trong tháng 7 hoặc tháng 8.

"Điều này có thể rất khó khăn và chúng ta có thể bước vào vùng đỏ trong tháng 7-8 nếu không thấy sự cải thiện", ông Birol nói.

Khác với một số cảnh báo trước đây mang tính lý thuyết, dữ liệu tồn kho hiện cho thấy lo ngại của ông Birol có cơ sở thực tế.

Tổng thư ký IEA cho biết lượng dầu dự trữ toàn cầu đang liên tục bị bào mòn trong khi "không có thêm dầu nào từ Trung Đông" ngay vào thời điểm nhu cầu bước vào mùa cao điểm du lịch.

Việc không có dầu từ Trung Đông là vấn đề cấp bách nhất, nhưng còn một nguyên nhân khác nghiêm trọng hơn: nhiều năm đầu tư yếu vào nguồn cung dầu mới trên toàn cầu.

Theo các nhà phân tích tài nguyên Leigh Goehring và Adam Rozencwajg, đầu tư vào ngành dầu khí đã suy yếu suốt khoảng một thập kỷ kể từ cuộc bùng nổ dầu đá phiến của Mỹ trong những năm 2010.

Hệ quả là tăng trưởng sản lượng toàn cầu gần như đình trệ ở hầu hết các khu vực ngoài ngành dầu đá phiến Mỹ, nơi tốc độ tăng trưởng hiện cũng đang chậm lại. Giờ đây, với eo biển Hormuz bị đóng cửa, thế giới rơi vào tình trạng thắt chặt nguồn cung chưa từng có.

"Thị trường chưa bao giờ phải vận hành trong thời gian dài với khối lượng nguồn cung lớn bị gián đoạn đồng thời như hiện nay", Goehring và Rozencwajg viết.

Hai chuyên gia cho rằng ngành năng lượng đã bước vào một giai đoạn "thắt chặt mang tính cấu trúc" sau nhiều năm thiếu đầu tư, đúng vào lúc thị trường đối mặt với nút thắt vật lý nghiêm trọng mang tính lịch sử.

Theo họ, nếu việc phong tỏa eo biển Hormuz kéo dài hơn nữa, mức giá 120-150 USD/thùng có thể trở thành "bình thường mới" đối với dầu Brent trong vài năm tới - một khi thị trường nhận ra quy mô thực sự của cuộc khủng hoảng nguồn cung, vốn hiện vẫn đang bị đánh giá thấp nghiêm trọng.

"Ít nhất 15 triệu thùng/ngày nguồn cung đang bị cắt giảm trực tiếp. Xét về khối lượng, sự gián đoạn này vượt mọi cuộc khủng hoảng dầu mỏ trước đây", hai chuyên gia nhận định.

Tuy nhiên, giá dầu Brent giao ngay ở đỉnh cao cũng chỉ vượt mức đỉnh năm 2008 khoảng 4 USD/thùng.

"Nói cách khác, thị trường đang đối mặt với một cú sốc năng lượng lớn hơn bất kỳ sự kiện nào từng được ghi nhận, nhưng phản ứng lại như thể đây chỉ là một sự bất tiện tạm thời", họ viết thêm.

Theo các chuyên gia, thời điểm nhận thức này sụp đổ trên thị trường vật chất cũng có thể là lúc giá dầu tăng bù cho quãng thời gian bị kìm nén trước đó - leo thang mạnh và duy trì ở mức cao, trừ khi thỏa thuận giữa ông Trump và Tehran thực sự thành hiện thực.

Tuy nhiên, ngay cả khi đạt được thỏa thuận và eo biển Hormuz mở cửa trở lại, hệ thống năng lượng toàn cầu vẫn đối mặt nguy cơ đổ vỡ vì quy mô thiếu hụt nguồn cung quá lớn - lên tới 15 triệu thùng/ngày theo ước tính của Goehring và Rozencwajg.

Việc khôi phục lượng dầu này cần rất nhiều thời gian. Và nếu thỏa thuận không sớm được ký kết, giới giao dịch có thể bắt đầu mất đi sự lạc quan khi tác động của cuộc khủng hoảng ngày càng hiện rõ trên thị trường vật chất.