Giới quý tộc Địa Trung Hải cổ đại từng đeo nhẫn làm từ thiên thạch

Một nghiên cứu mới cho thấy người Minoan và Mycenaean, hai nền văn minh từng phát triển mạnh ở vùng đất nay thuộc Hy Lạp, cũng có thể đã sử dụng sắt từ thiên thạch để tạo ra những chiếc nhẫn dành cho tầng lớp quyền lực.

Các nhà nghiên cứu đã phân tích hơn 100 hiện vật bằng kim loại được tìm thấy tại 33 địa điểm khảo cổ ở Hy Lạp, trong đó có 91 đồ vật bằng sắt. Những hiện vật này có niên đại khoảng 3.800-3.000 năm trước, chủ yếu gồm nhẫn, vòng tay và dao.

Bản đồ 33 địa điểm khảo cổ tại Hy Lạp nơi các hiện vật kim loại được phân tích trong nghiên cứu được phát hiện; các điểm màu đỏ đánh dấu những địa điểm có hiện vật chứa nickel, dấu hiệu cho thấy khả năng sử dụng sắt thiên thạch.

Nhóm nghiên cứu sử dụng phương pháp huỳnh quang tia X để kiểm tra thành phần hóa học của các hiện vật mà không làm hư hại chúng. Kết quả cho thấy 13 món đồ có chứa nickel, một nguyên tố thường xuất hiện trong sắt có nguồn gốc từ thiên thạch. Điều này cho thấy chúng có khả năng được chế tác từ kim loại đến từ ngoài Trái Đất.

Điều đáng chú ý là cả 13 hiện vật này đều là những chiếc nhẫn được chế tác khá cầu kỳ. Một số chiếc kết hợp sắt với vàng hoặc bạc, đồng thời có phần mặt nhẫn đủ lớn để có thể gắn con dấu. Phần lớn chúng được tìm thấy trong các khu mộ giàu có, đặc biệt là tại Mycenae. Một chiếc nhẫn thậm chí được phát hiện vẫn nằm trên ngón tay của một người được cho là thầy tế lễ trong một nghĩa trang của người Minoan.

Những hiện vật được đánh dấu chấm đỏ là các mẫu có chứa nickel, cho thấy chúng có thể được chế tác từ sắt thiên thạch.

Những phát hiện này khiến các nhà nghiên cứu cho rằng sắt thiên thạch có thể từng được xem như một vật liệu đặc biệt gắn với địa vị xã hội. Khi ấy, sắt vẫn chưa trở thành vật liệu phổ biến như trong thời kỳ đồ sắt sau này, nên việc sở hữu một món đồ được làm từ kim loại có nguồn gốc ngoài Trái Đất có thể càng làm tăng giá trị và ý nghĩa biểu tượng của nó.

Việc sử dụng sắt thiên thạch thực ra không phải điều quá hiếm trong thế giới cổ đại. Ở nhiều nơi khác, con người từng dùng loại vật liệu này để chế tạo công cụ, vũ khí và đồ trang sức. Con dao găm nổi tiếng của pharaoh Tutankhamun ở Ai Cập cũng được xác định có nguồn gốc từ sắt thiên thạch.

Nghiên cứu cũng cho thấy không phải tất cả đồ sắt thời kỳ này đều có nguồn gốc từ thiên thạch. Trong số các hiện vật được phân tích, 78 món được xác định làm từ sắt luyện nhân tạo. Một số bằng chứng cho thấy người Hy Lạp đã bắt đầu sử dụng loại sắt này từ khoảng năm 1400 trước Công nguyên, dù những hiện vật có niên đại sớm hơn năm 1200 trước Công nguyên chỉ gồm một chiếc mặt dây chuyền và một chiếc nhẫn.

Điều này cho thấy quá trình chuyển sang sử dụng sắt luyện ở Hy Lạp có thể diễn ra chậm hơn so với một số khu vực lân cận như Anatolia. Các nhà nghiên cứu cũng đặt khả năng một số đồ sắt được đưa vào Hy Lạp từ những nơi khác, chẳng hạn Cyprus.

Những chiếc nhẫn làm từ sắt thiên thạch dường như biến mất khỏi đời sống của giới tinh hoa Minoan và Mycenaean vào khoảng năm 1200 trước Công nguyên. Nguyên nhân vẫn chưa rõ. Có thể nguồn cung thiên thạch trở nên khó tiếp cận, nhu cầu thay đổi hoặc đơn giản là một xu hướng trang sức mới đã xuất hiện.