Giới thiệu công nghệ xử lý nước thải và trạm lọc nước di động từ Ba Lan

Hệ thống xử lý nước thải Công nghiệp, trong chế biến nông sản thực phẩm, phế phụ phẩm nông nghiệp - Ảnh minh họa

Trong bối cảnh ô nhiễm nguồn nước ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công nghệ xử lý, việc tìm kiếm các giải pháp có khả năng loại bỏ những nhóm chất ô nhiễm khó xử lý, đồng thời tăng khả năng tái sử dụng nước, đang trở thành một hướng được nhiều quốc gia quan tâm.

Từ đề nghị của Trường Đại học Công nghệ Kielce (Ba Lan) về việc kết nối và thúc đẩy hợp tác với các đối tác Việt Nam, Bộ Ngoại giao đã giới thiệu tới UBND các tỉnh, thành phố cùng một số cơ quan nghiên cứu, đào tạo hai dự án gồm công nghệ xử lý nước thải đô thị MICROSAFE và Trạm xử lý nước di động.

Điểm đáng chú ý của MICROSAFE là hướng tới xử lý đồng thời nhiều nhóm chất ô nhiễm khó loại bỏ trong nước thải đô thị, trong đó có vi nhựa, dược phẩm và các hợp chất độc hại.

Theo tài liệu giới thiệu, hệ thống được thiết kế theo chuỗi xử lý gồm lọc sinh học, oxy hóa nâng cao và hấp phụ. Ở công đoạn đầu, lọc sinh học giúp giữ lại chất rắn và xử lý nitơ. Tiếp đó, công nghệ oxy hóa nâng cao sử dụng tia UV và chất xúc tác để phân hủy các chất độc. Phần chất ô nhiễm còn lại được xử lý thông qua vật liệu hấp phụ, trong đó có than sinh học từ vật liệu tái chế.

Việc đưa vật liệu tái chế vào quá trình xử lý nước cũng mở ra hướng tiếp cận đáng chú ý khi bài toán nước thải không chỉ được nhìn ở khía cạnh loại bỏ chất ô nhiễm mà còn gắn với yêu cầu giảm chất thải và tác động môi trường.

Hệ thống MICROSAFE còn được tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và cảm biến âm thanh để theo dõi tình trạng vận hành, qua đó hỗ trợ tự động hóa và tối ưu quá trình xử lý. Mục tiêu được đặt ra là tạo nguồn nước đạt tiêu chuẩn để có thể tái sử dụng, đồng thời giảm chi phí vận hành và tác động tới môi trường.

Dự án được thực hiện bởi liên danh gồm Đại học Công nghệ Kielce, Đại học Công nghệ Częstochowa, Trung tâm Nghiên cứu Môi trường thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Ba Lan và Công ty ADMA tại Ba Lan.

Nếu MICROSAFE tập trung vào bài toán xử lý nước thải đô thị, dự án Trạm xử lý nước di động lại hướng đến những tình huống mà khả năng tiếp cận nguồn nước an toàn bị gián đoạn hoặc nguồn nước hiện có bị ô nhiễm.

Hệ thống được thiết kế trên rơ-moóc hai trục, có công suất xử lý từ 1-5 m³/giờ. Trạm có thể xử lý nước mặt hoặc nước máy bị ô nhiễm, vận hành trực tiếp trên mạng cấp nước hoặc tự hút nước từ nguồn, đồng thời có khả năng kết nối thông qua đầu nối STORZ 75 mm.

Quy trình xử lý gồm nhiều công đoạn, từ lọc cơ học, khử sắt và mangan đến thẩm thấu ngược (RO) và khử trùng bằng tia UV ở bước cuối. Hệ thống được tự động hóa, có bảng điều khiển bên ngoài và các cơ chế an toàn nhằm hạn chế rủi ro trong quá trình vận hành.

Một thiết kế đáng chú ý là cơ chế tự động ngắt khi xảy ra sự cố đối với đèn UV. Hệ thống cũng có thể vận hành trong khoảng nhiệt độ từ 4-50°C, sử dụng điện lưới 230V hoặc máy phát điện, đồng thời được trang bị các phụ kiện phục vụ vận hành và pin dự phòng cho thời gian hoạt động tối thiểu 4 giờ.

Với đặc tính cơ động, mô hình này có thể hướng tới các tình huống mà hệ thống cấp nước tập trung gặp sự cố, nguồn nước bị nhiễm bẩn hoặc hoạt động xử lý nước cần được triển khai tạm thời tại khu vực bị ảnh hưởng bởi thiên tai, sự cố môi trường.

Đây cũng là điểm có ý nghĩa trong bối cảnh nhiều địa phương thường phải đối mặt với nguy cơ lũ lụt, sạt lở, hạn hán hoặc các sự cố làm gián đoạn hạ tầng cấp nước. Khi nguồn nước tại chỗ bị tác động, khả năng đưa một hệ thống xử lý đến khu vực cần thiết có thể giúp rút ngắn thời gian khôi phục nguồn nước phục vụ người dân.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của các giải pháp công nghệ vẫn phụ thuộc vào đặc điểm từng nguồn nước, quy mô sử dụng, yêu cầu chất lượng nước đầu ra, điều kiện vận hành và chi phí đầu tư, bảo trì. Vì vậy, việc đánh giá khả năng ứng dụng tại Việt Nam cần được đặt trong điều kiện cụ thể của từng địa phương, thay vì chỉ dựa trên thông số kỹ thuật của thiết bị.

Bộ Ngoại giao cho biết, các tài liệu giới thiệu về MICROSAFE và Trạm xử lý nước di động được gửi tới các cơ quan để nghiên cứu, xem xét khả năng hợp tác và chuyển giao công nghệ phục vụ nhu cầu trong nước.

Đây được xem là bước kết nối ban đầu giữa các đối tác công nghệ của Ba Lan với các địa phương, cơ sở nghiên cứu và đào tạo tại Việt Nam. Nếu được tiếp tục nghiên cứu, đánh giá và thử nghiệm phù hợp, những công nghệ này có thể bổ sung thêm lựa chọn cho bài toán xử lý nước thải, tái sử dụng nước và bảo đảm nguồn nước trong các tình huống khẩn cấp.

Ở góc độ quản lý tài nguyên, giá trị của các công nghệ xử lý nước không chỉ nằm ở việc tạo ra nước đạt yêu cầu sử dụng. Quan trọng hơn, các giải pháp hiệu quả có thể góp phần giảm lượng chất ô nhiễm đưa trở lại môi trường, hạn chế áp lực lên nguồn nước tự nhiên và tăng khả năng tuần hoàn, tái sử dụng nước. Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp và đô thị theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và bảo vệ hệ sinh thái nước./.