Giữ hồn di sản văn hóa Thủ đô cho mai sau

Cách đây 10 năm, Hà Nội là địa phương đầu tiên trong cả nước tiến hành tổng kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể. Công tác kiểm kê di sản giúp xác định loại hình cần ưu tiên bảo vệ, nhất là với các di sản có nguy cơ mai một.

Tri thức làm thuốc Nam của người Dao ở Ba Vì được xác định là một trong những di sản văn hóa phi vật thể có nguy cơ mai một hoặc biến đổi, do đó cần được ưu tiên bảo vệ. Từ thực tế đó, nhiều biện pháp từ thành phố đến cơ sở đã được thực hiện đồng bộ để nghề thuốc nam của người Dao Ba Vì phát triển bền vững.

Sau 10 năm, đời sống kinh tế - xã hội ở thủ đô đã có nhiều thay đổi, dẫn tới yêu cầu cần bổ sung, cập nhật thông tin mới đối với hệ thống di sản văn hóa phi vật thể. Kế hoạch Tổng kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn thành phố Hà Nội lần thứ hai là hoạt động ý nghĩa nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu chính xác phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy hiệu quả trong bối cảnh đô thị hóa, đảm bảo văn hóa Thăng Long - Hà Nội được kế thừa và phát triển bền vững theo tinh thần Nghị quyết của Đảng về phát triển văn hóa.

Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát huy Giá trị Di sản Văn hóa Nguyễn Đức Tăng cho biết: "Với địa bàn rộng, Trung tâm xác định lực lượng nòng cốt là cán bộ văn hóa địa phương - những người sát cơ sở, am hiểu cộng đồng, thông thạo địa bàn. Việc kiểm kê di sản đòi hỏi phải thâm nhập thực tế, tiếp xúc trực tiếp với cộng đồng để bảo đảm thông tin chính xác."

Nguyên tắc và phương pháp thực hiện kiểm kê được thực hiện theo địa bàn và đa dạng các loại hình. Các chuyên gia đã phối hợp cùng cộng đồng khảo sát điền dã, phỏng vấn, ghi âm, chụp ảnh, quay phim để thu thập thông tin về di sản văn hóa phi vật thể; Khuyến khích sự chủ động và tự nguyện tham gia của các đại diện cộng đồng. Cùng với 1.793 di sản văn hóa phi vật thể thuộc danh mục đã ban hành năm 2016, dự kiến trong đợt tổng kiểm kê này sẽ có thêm 400 di sản được nhận diện.

Tổng kiểm kê là một việc làm cấp thiết, nhằm nhận diện rõ ràng không chỉ về khối lượng, loại hình các di sản văn hóa phi vật thể mà còn xác định biện pháp bảo vệ phù hợp đối với các di sản. Bên cạnh đó, di sản văn hóa nếu được đặt đúng vai trò sẽ trở thành nguồn lực đặc biệt quan trọng trong phát triển công nghiệp văn hóa, giúp Hà Nội phát triển nhanh hơn, sâu sắc hơn và bền vững hơn trong kỷ nguyên mới.

Thanh Hồng