Giữ hồn Tết qua những môn thể thao truyền thống

Rộn ràng nhiều hoạt động văn hóa, thể thao

Việt Nam là quốc gia có nhiều lễ hội truyền thống diễn ra quanh năm, tập trung phần lớn vào thời điểm đầu Xuân năm mới. Theo thống kê, hiện cả nước có gần 9.000 lễ hội, trong đó có khoảng 7.000 lễ hội dân gian truyền thống, gần 1.400 lễ hội tôn giáo, hơn 400 lễ hội lịch sử, cách mạng... Ngoài ra còn khoảng gần 30 lễ hội du nhập từ nước ngoài vào.

Không khí tập luyện sôi nổi cho giải vật thôn Đồng Bảng, xã Vật Lại. Ảnh: Ngọc Tú

Đáng chú ý, Hà Nội được xem là nơi có nhiều lễ hội nhất cả nước với hơn 1.600 lễ hội, thường diễn ra vào mùa Xuân, thời điểm bắt đầu một năm mới với nhiều hy vọng và mong ước về may mắn, thịnh vượng. Cùng với nghi lễ trang trọng, các lễ hội còn có nhiều hoạt động vui chơi giải trí, biểu diễn nghệ thuật, trò chơi dân gian, thu hút đông đảo người dân tham gia.

Có mặt tại thôn Đồng Bảng, xã Vật Lại những ngày này, không khí đón Xuân nô nức ở từng ngõ xóm. Tại sới vật Đồng Bảng, các đô vật hăng say tập luyện để chuẩn bị cho Giải vật dân tộc chào mừng Xuân Bính Ngọ 2026 và thành công của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, kỷ niệm 96 năm ngày thành lập Đảng cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2026) và chào mừng bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 trên địa bàn xã Vật Lại.

Đặc biệt, đầu năm 2026, xã Vật Lại đã tổ chức ra mắt CLB vật truyền thống thôn Đồng Bảng, hướng tới khơi dậy truyền thốngvùng đất cổ, giàu truyền thống yêu nước, đoàn kết và thượng võ. Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Vật Lại Nguyễn Thị Diệu Linh - Chủ nhiệm CLB Vật truyền thống thôn Đồng Bảng cho biết, vật không chỉ là một môn thể thao, mà là di sản văn hóa – tinh thần quý báu, kết tinh ý chí quật cường, lòng dũng cảm, đạo lý làm người và khát vọng vươn lên của cha ông ta. Trải qua bao thế hệ, sới vật làng đã trở thành nơi rèn luyện thể chất, hun đúc nhân cách, giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước cho biết bao lớp người.

“Giải vật đầu Xuân Bính Ngọ 2026 tổ chức vào ngày mùng 9 và 10 tháng Giêng nhằm tạo sân chơi bổ ích đầu năm mới và hướng tới phát triển thể dục, thể thao trong giai đoạn mới, thiết thực hưởng ứng cuộc vận động “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại” trên toàn địa bàn xã. Bên cạnh đó, thông qua giải vật nhằm duy trì và phát triển môn thể thao truyền thống của quê hương, với tinh thần “Khỏe để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” trong thời gian tới” – bà Nguyễn Thị Diệu Linh chia sẻ.

Trong khi đó, vào chiều mùng 3 Tết Bính Ngọ (19/2), Giải vật truyền thống mừng Đảng, mừng Xuân Bính Ngọ 2026 chính thức khai hội tại hai sới vật Hồng Hà (xã Ô Diên) và Thượng Mỗ (xã Đan Phượng). Giải được tổ chức với nhiều hệ thống thi đấu, gồm nội dung dành cho thiếu niên, thanh niên trong xã và cả giải mở rộng, thu hút đông đảo người tham gia. Các nội dung thi đấu phong phú với cả vật nam và vật nữ, tạo cơ hội cho nhiều đối tượng thử sức trên sới vật truyền thống. Điểm đặc biệt của giải là không đặt nặng tiêu chí về chiều cao, cân nặng hay trình độ chuyên môn. Chỉ cần có đủ sức khỏe, niềm đam mê và tinh thần tự nguyện “đánh trống, ghi tên”, bất cứ ai cũng có thể bước vào sới vật, hòa mình vào không khí hội Xuân sôi động và đậm đà bản sắc quê hương.

Cũng trong những ngày Tết Nguyên đán 2026, người dân thôn 8, xã Hòa Lạc đã cùng nhau tụ họp tổ chức các trò chơi dân gian truyền thống như thi thổi cơm, bịt mắt đập niêu đất, kéo co… Những hoạt động sôi nổi này không chỉ tạo không khí vui tươi ngày Xuân mà còn góp phần gắn kết tình làng nghĩa xóm, đồng thời gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc.

Không chỉ có vật, kéo co, cờ người… các môn thể thao như bắn nỏ, đẩy gậy hay ném còn cũng rất được yêu thích ngày Tết. Đặc biệt ở các địa phương của người dân tộc như Mường, Dao, Thái… sinh sống. Những trò chơi này không chỉ góp phần tăng cường gắn kết cộng đồng mà còn là biểu tượng cho bản sắc văn hóa dân tộc.

Giữ gìn, phát triển thể thao truyền thống

Việc tổ chức thi đấu các môn thể thao trong lễ hội đầu năm đã trở thành “món ăn tinh thần” không thể thiếu của người dân ở nhiều địa phương mỗi dịp Tết đến, Xuân về. Phần lớn các môn thể thao phổ biến trong lễ hội đều bắt nguồn từ đời sống lao động, gắn với lịch sử hình thành và chứa đựng những triết lý dân gian sâu sắc của mỗi vùng, mỗi dân tộc.

Trong nhiều năm qua, công tác thể dục thể thao nói chung, đặc biệt là phong trào rèn luyện trong đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn thành phố Hà Nội luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo và tạo điều kiện thuận lợi từ các cấp chính quyền. Tại các địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, việc bảo tồn và phát triển các môn thể thao truyền thống được gắn chặt với phong trào “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại”. Nhiều nơi còn chủ động lồng ghép các nội dung thi đấu thể dục thể thao vào các dịp lễ, Tết, hội thao hay Hội khỏe Phù Đổng, qua đó vừa khuyến khích người dân nâng cao sức khỏe, vừa tạo cơ hội giao lưu, thắt chặt tình đoàn kết trong cộng đồng.

Bên cạnh ý nghĩa phong trào, việc tổ chức thi đấu các môn quen thuộc như vật, bóng chuyền, đua thuyền… trong các lễ hội đầu năm còn là dịp phát hiện và tuyển chọn những hạt nhân năng khiếu. Từ sân chơi quần chúng, nhiều vận động viên đã được bồi dưỡng, trở thành lực lượng nòng cốt tham gia thi đấu ở cấp thành phố, khu vực và toàn quốc, góp phần nâng cao thành tích thể thao, lan tỏa phong trào rèn luyện thân thể trong Nhân dân.

Tuy nhiên, việc bảo tồn và phát triển các môn thể thao truyền thống hiện nay vẫn chưa đồng đều giữa các địa phương. Hoạt động chủ yếu tập trung vào một số môn quen thuộc như bắn nỏ, đẩy gậy, kéo co…, trong khi nhiều trò chơi dân gian đặc sắc như ném còn, đánh đu, đi cà kheo… chưa được quan tâm tổ chức thường xuyên. Thực tế này đặt ra yêu cầu cần có giải pháp đồng bộ hơn nhằm khôi phục, duy trì và lan tỏa những giá trị văn hóa dân gian phong phú, tránh nguy cơ mai một theo thời gian, đồng thời làm phong phú đời sống tinh thần của người dân trong các dịp lễ hội truyền thống.

Ngọc Tú