Giữ mạch nguồn văn hóa Giáy ở Mường Hum
Nhắc đến Mường Hum, nhiều người nhớ ngay đến giai điệu da diết của ca khúc “Suối Mường Hum còn chảy mãi”, mang đậm âm hưởng dân ca Giáy.
Ở vùng đất này, những lời ca, điệu múa truyền thống vẫn được gìn giữ qua năm tháng bởi những người phụ nữ luôn dành tình yêu và tâm huyết cho văn hóa dân tộc. Dù tuổi đã cao, các bà, các mẹ vẫn say sưa luyện tập, truyền dạy dân ca, dân vũ, đưa những nét đẹp văn hóa dân tộc Giáy đến gần hơn với công chúng.

Ở tuổi 84, bà Vàng Thị Lèn, ở thôn Mường Hum vẫn nhớ nhiều làn điệu dân ca, điệu múa truyền thống của người dân tộc Giáy. Bắt đầu tham gia văn nghệ từ năm 16 tuổi, bà đã có gần 70 năm gắn bó với những lời ca, điệu múa của dân tộc mình. Được học từ các thế hệ đi trước, bà luôn mong muốn truyền lại những gì mình biết cho mọi người, để những nét đẹp văn hóa ấy tiếp tục được gìn giữ.
Với niềm đau đáu ấy, từ nhiều năm nay, ngôi nhà của bà Lèn đã trở thành địa điểm quen thuộc để các thành viên Câu lạc bộ Dưỡng sinh người cao tuổi xã Mường Hum gặp gỡ, tập luyện những làn điệu dân ca, điệu múa truyền thống.

Bà Vàng Thị Lèn tích cực truyền dạy những làn điệu dân ca truyền thống cho các thế hệ người Giáy ở Mường Hum.
Được thành lập từ tháng 10/2021, Câu lạc bộ Dưỡng sinh người cao tuổi xã Mường Hum hiện có 30 thành viên, đều ở độ tuổi ngoài 60. Bên cạnh duy trì tập luyện dưỡng sinh để nâng cao sức khỏe, câu lạc bộ còn tổ chức học hát, tập múa những tiết mục mang bản sắc dân tộc Giáy.
Dưới sự hướng dẫn của bà Vàng Thị Lèn, chị em đã tập luyện được những điệu múa quạt, múa khăn truyền thống.

Múa quạt là một nét đẹp văn hóa và là điệu múa truyền thống của dân tộc Giáy.
Bà Hoàng Thị Tuyết - Chủ nhiệm Câu lạc bộ Dưỡng sinh người cao tuổi xã Mường Hum chia sẻ: “Bà Lèn hướng dẫn rất tỉ mỉ, từ cách cầm quạt, đưa tay đến từng nhịp chân. Chị em tuổi đã cao nên có động tác phải tập nhiều lần mới nhớ. Ai thuộc trước thì lại hướng dẫn người chưa thuộc, mọi người cùng tập, cùng sửa cho nhau. Ban đầu còn chưa đều, nhưng tập nhiều rồi cũng quen, ai cũng hào hứng vì được học những điệu múa của dân tộc mình”.
Qua nhiều buổi tập, các thành viên dần thuộc các động tác, biết phối hợp nhịp nhàng hơn trong từng điệu múa. Các bài dân ca cũng được học từng câu, từng đoạn rồi ghép thành bài hoàn chỉnh. Sự kiên trì và tinh thần hỗ trợ lẫn nhau giúp các thành viên ngày càng tự tin khi tham gia biểu diễn.

Cùng với múa quạt, múa khăn cũng là điệu múa truyền thống được các thành viên đội văn nghệ tích cực luyện tập, biểu diễn, góp phần gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc Giáy ở Mường Hum.
Sau thời gian luyện tập, các tiết mục dân ca, dân vũ của câu lạc bộ đã được giới thiệu trong nhiều chương trình văn hóa, văn nghệ ở Mường Hum. Câu lạc bộ thường xuyên được mời biểu diễn trong các chương trình giao lưu văn nghệ và hội nghị, sự kiện của địa phương.
“Đặc biệt, đã có những gia đình tổ chức đám cưới trong thôn cũng mời câu lạc bộ đến biểu diễn, gửi lời chúc mừng bằng những điệu múa, câu hát truyền thống” - bà Hoàng Thị Tuyết cho biết thêm.
Bà Vũ Thị Phán - Chủ tịch Hội Người cao tuổi xã Mường Hum, đồng thời là thành viên tích cực của câu lạc bộ cho biết, mỗi khi tham gia chương trình văn nghệ, các thành viên đều cố gắng lựa chọn ít nhất một tiết mục mang bản sắc dân tộc Giáy.

Bà Đặng Thị Inh, 70 tuổi, là một trong những người tham gia câu lạc bộ từ những ngày đầu thành lập. Trong 5 năm qua, bà đã nhiều lần cùng chị em biểu diễn tại các chương trình văn nghệ của địa phương. Với bà, mỗi lần được tham gia biểu diễn là một niềm vui, bởi ở tuổi này, bà vẫn có thể góp sức vào hoạt động chung, giới thiệu những tiết mục mang bản sắc dân tộc đến với mọi người.
“Mỗi lần xã có chương trình, câu lạc bộ được mời tham gia. Lúc đầu lên sân khấu đông người xem cũng hồi hộp, nhưng khi nghe nhạc, được múa những điệu múa quen thuộc của dân tộc mình thì thấy phấn khởi. Chị em cũng mong có thêm nhiều dịp được biểu diễn như thế” - bà Đặng Thị Inh chia sẻ.

Các thành viên Câu lạc bộ Dưỡng sinh người cao tuổi xã Mường Hum biểu diễn điệu múa quạt truyền thống của dân tộc Giáy tại chương trình giao lưu văn nghệ.
Ngoài biểu diễn tại địa phương, câu lạc bộ còn mang các tiết mục đi giao lưu tại nhiều địa phương khác trong tỉnh. Qua những chuyến đi, các thành viên có dịp gặp gỡ, giao lưu với các đội văn nghệ, học hỏi thêm kinh nghiệm biểu diễn, đồng thời giới thiệu những nét đẹp văn hóa dân tộc Giáy đến với đông đảo khán giả.
Sự nỗ lực trong hoạt động của câu lạc bộ được ghi nhận qua các hội diễn, liên hoan văn nghệ. Năm 2026, tham gia Liên hoan Tiếng hát dân ca người cao tuổi tỉnh Lào Cai, câu lạc bộ đoạt giải Ba với tiết mục múa quạt truyền thống “Người Giáy ơn Đảng”.
Kết quả này là sự ghi nhận, động viên đối với những người đã dành nhiều tâm huyết cho hoạt động văn nghệ, tiếp thêm động lực để câu lạc bộ duy trì và phát triển phong trào.

Một góc xã Mường Hum.
Suối Mường Hum vẫn miệt mài chảy qua năm tháng, cũng như dòng chảy văn hóa của dân tộc Giáy vẫn được tiếp nối qua các thế hệ. Bằng tình yêu và sự tâm huyết, những phụ nữ cao tuổi ở đây đang gìn giữ, trao truyền những câu hát, điệu múa truyền thống, để những giá trị văn hóa được vun đắp qua bao đời tiếp tục được nuôi dưỡng trong đời sống hôm nay
Nguồn Lào Cai: https://baolaocai.vn/giu-mach-nguon-van-hoa-giay-o-muong-hum-post914652.html
