Giữ màu xanh cho đại ngàn

Thực tiễn tại Lâm Đồng cho thấy, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng là giải pháp kinh tế đúng hướng, góp phần hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân trong bảo vệ và phát triển rừng.

Tỉnh Lâm Đồng có diện tích rừng lớn, giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường sinh thái, nguồn nước cho khu vực Tây Nguyên và vùng hạ du. Những năm qua, cùng với ngân sách nhà nước, nguồn thu từ chi trả dịch vụ môi trường rừng đã trở thành trụ cột tài chính quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng, giữ vững tỷ lệ che phủ và hạn chế tình trạng xâm hại tài nguyên rừng. Thực tiễn triển khai cho thấy, khi rừng được nhìn nhận đầy đủ cả giá trị kinh tế và sinh thái, việc bảo vệ rừng không còn là mệnh lệnh hành chính đơn thuần, mà trở thành lợi ích thiết thân của cộng đồng. Đây chính là nền tảng quan trọng để chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả bền vững.

Ban Quản lý rừng phòng hộ Lâm Viên là một trong những đơn vị chủ rừng được hưởng lợi ích lớn từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng. Hiện nay Ban đang được giao quản lý hơn 22.366ha rừng và đất lâm nghiệp trên địa bàn 5 phường mới sáp nhập của thành phố Đà Lạt, bao gồm rừng phòng hộ môi trường- cảnh quan, rừng phòng hộ đầu nguồn xung yếu, rừng sản xuất và đất ngoài lâm nghiệp. Đây là khu vực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bảo vệ cảnh quan, môi trường sinh thái và nguồn nước cho đô thị Đà Lạt. Năm 2025, đơn vị nhận được hơn 11 tỷ đồng tiền dịch vụ môi trường rừng. Trưởng Ban Quản lý rừng phòng hộ Lâm Viên Nguyễn Như Việt cho biết, tiền dịch vụ môi trường rừng là nguồn lực hết sức quan trọng trong bối cảnh tình hình vi phạm, xâm hại đến rừng có diễn biến phức tạp. Trong năm 2025 vừa qua, do nhu cầu sử dụng đất gia tăng, cùng với việc lợi dụng thời điểm chuẩn bị sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tình trạng phá rừng, lấn chiếm, mua bán trái phép đất lâm nghiệp tại một số địa bàn diễn biến khó lường, gây áp lực lớn cho công tác quản lý, bảo vệ rừng.

Tuy nhiên, nhờ có nguồn tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng, đơn vị đã từng bước tháo gỡ khó khăn về tài chính, duy trì hoạt động tuần tra, kiểm soát, đồng thời tạo lập nguồn lực tài chính bền vững hỗ trợ sinh kế cho người dân sống gần rừng. Thực tiễn đã chứng minh, khi người dân được tạo sinh kế, tăng thu nhập, nâng cao đời sống, họ sẽ chủ động bảo vệ rừng. Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã làm rõ tính đúng đắn của phương châm “lấy rừng nuôi rừng”.

Khi người dân được tạo sinh kế, tăng thu nhập, nâng cao đời sống từ nguồn dịch vụ môi trường rừng, họ sẽ chủ động bảo vệ rừng, gắn bó với rừng.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy thoái tài nguyên và sức ép phát triển ngày càng gia tăng, bảo vệ và phát triển rừng không chỉ là yêu cầu trước mắt mà là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài. Xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm này, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh đã chủ động đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm việc thu-chi tiền dịch vụ môi trường rừng công khai, minh bạch, đúng quy định. Từ khi triển khai thực hiện đến nay, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã từng bước đi vào cuộc sống, giúp tạo lập nguồn lực tài chính bền vững nhằm cải thiện sinh kế, tăng thu nhập, nâng cao đời sống của người dân; góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, giảm thiểu các tác động của biến đổi khí hậu.

Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Thị Hải cho biết, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng, trồng rừng thay thế và chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng luôn được Quỹ xác định là nhiệm vụ xuyên suốt. Các hình thức tuyên truyền được triển khai linh hoạt, phù hợp với từng nhóm đối tượng, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan. Cùng với đó, công tác thu-chi tiền dịch vụ môi trường rừng được thực hiện nghiêm túc. Các đơn vị sử dụng dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn tỉnh chấp hành đầy đủ nghĩa vụ tài chính, không có trường hợp chậm chi trả đến mức phải xử lý hành chính, bảo đảm tính ổn định và bền vững của nguồn thu.

Theo số liệu của Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh, tổng kế hoạch phân bổ tiền dịch vụ môi trường rừng năm 2025 sau sắp xếp đạt hơn 477 tỷ đồng, trên tổng diện tích rừng cung ứng dịch vụ môi trường rừng hơn 701.000ha. Tổng số tiền chi trả cho các bên cung ứng dịch vụ môi trường rừng hơn 406 tỷ đồng. Trong đó, chi trả cho chủ rừng là tổ chức hơn 392 tỷ đồng; chi trả cho chủ rừng là các hộ gia đình, cá nhân, nhóm hộ được Nhà nước giao đất, giao rừng hơn 3,7 tỷ đồng; chi trả cho chủ rừng là cộng đồng dân cư hơn 2,4 tỷ đồng; chi trả cho Ủy ban nhân dân cấp xã hơn 4,5 tỷ đồng.

Từ nguồn tài chính dịch vụ môi trường rừng, mỗi năm các đơn vị lâm nghiệp và người dân vùng đệm đã trồng mới hàng trăm ha trên địa bàn toàn tỉnh.

Hiện nay, Lâm Đồng có 117 lưu vực cung ứng dịch vụ môi trường rừng, bao gồm cả lưu vực liên tỉnh (gồm 38 lưu vực) và nội tỉnh (gồm 79 lưu vực), phục vụ các nhà máy thủy điện, cơ sở sản xuất và cung ứng nước sạch, cơ sở sản xuất công nghiệp có sử dụng nguồn nước từ rừng. Điều này cho thấy vai trò đặc biệt của rừng trong bảo đảm an ninh nguồn nước, an ninh năng lượng và phát triển kinh tế bền vững.

Trong quá trình phát triển bền vững, rừng luôn giữ vai trò then chốt, nguồn lực từ dịch vụ môi trường rừng đã và đang chứng minh hiệu quả thiết thực, tạo nền tảng vững chắc để công tác bảo vệ và phát triển rừng đi vào chiều sâu. Thực tiễn tại Lâm Đồng khẳng định, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng là giải pháp kinh tế đúng hướng, góp phần hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân trong bảo vệ và phát triển rừng. Khi rừng được bảo vệ tốt, những giá trị lâu dài về môi trường, kinh tế và xã hội sẽ được phát huy, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững.

Giữ màu xanh cho đại ngàn không chỉ là nhiệm vụ của ngành lâm nghiệp hay của những người sống gần rừng, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Nguồn lực từ dịch vụ môi trường rừng đang và sẽ tiếp tục là điểm tựa quan trọng để Lâm Đồng giữ vững “lá phổi xanh”, đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.

CHẤN HƯNG - HỒNG DUYÊN