Giữ màu xanh cho những cánh rừng

Trước nguy cơ cháy rừng gia tăng do thời tiết khô hạn kéo dài, các cấp, ngành và địa phương trong tỉnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ nâng cao ý thức của người dân, tăng cường trách nhiệm của chủ rừng đến đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong giám sát, cảnh báo sớm. Những giải pháp này góp phần bảo vệ tài nguyên rừng, môi trường sinh thái và nguồn sinh kế của hàng nghìn hộ dân.

Ứng dụng công nghệ hiện đại giúp lực lượng Kểm lâm chủ động phát hiện, cảnh báo sớm nguy cơ cháy rừng. Trong ảnh: Lực lượng Kiểm lâm sử dụng flycam để kiểm tra, giám sát và bảo vệ rừng.

Ý thức là “lá chắn” đầu tiên

Trên quả đồi chuẩn bị trồng rừng vụ mới, chị Nông Thị Thùy ở thôn Quan Nưa, xã Phong Quang, khẩn trương thu gom cành cây, phát dọn cỏ khô còn sót lại sau khi xử lý thực bì, đồng thời kiểm tra kỹ các điểm còn tàn lửa để tránh bị gió cuốn phát tán sang những khu rừng lân cận.

Gia đình chị Thùy có hơn 1ha rừng sản xuất trồng cây mỡ. Nhiều năm gắn bó với nghề rừng, cùng sự hướng dẫn thường xuyên của lực lượng kiểm lâm, chị luôn thực hiện nghiêm các quy định về PCCC rừng trong quá trình xử lý thực bì.

Chị Thùy chia sẻ: Mỗi khi xử lý thực bì, tôi đều làm băng cản lửa, chuẩn bị nước để chủ động khống chế khi lửa bùng phát. Cháy rừng có thể gây thiệt hại rất lớn về kinh tế nên gia đình luôn thực hiện đúng quy định để bảo đảm an toàn.

Nhận thức rõ giá trị kinh tế và môi trường mà rừng mang lại, nhiều hộ dân đã chủ động tham gia bảo vệ rừng, phòng ngừa nguy cơ cháy ngay từ những công việc hằng ngày.

Chị Nông Thị Thùy (thôn Quan Nưa, xã Phong Quang) thực hiện các biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng khi xử lý thực bì.

Tại xóm Làng Mố, xã Trung Hội, gia đình anh Ma Ngọc Huy thường xuyên phối hợp với lực lượng Hạt Kiểm lâm số 11 tuần tra, kiểm tra rừng. Vào mùa nắng nóng, anh chủ động phát dọn thực bì, thu gom lá khô, cỏ dại trên các khu vực rừng trồng, tuyệt đối không mang nguồn lửa vào rừng nhằm hạn chế nguy cơ cháy.

Hơn 2ha rừng keo trên 6 năm tuổi là nguồn thu nhập chính của gia đình, vì vậy việc bảo vệ rừng luôn được anh đặc biệt quan tâm.

Ý thức bảo vệ rừng không chỉ thể hiện ở từng hộ dân mà đã trở thành trách nhiệm chung của cộng đồng. Xóm Làng Mố hiện có 106 hộ dân, trong đó hơn 70% số hộ sống dựa vào kinh tế rừng với tổng diện tích rừng sản xuất trên 175ha.

Giá trị kinh tế từ rừng ngày càng rõ nét đã góp phần nâng cao trách nhiệm của người dân trong quản lý, bảo vệ và PCCC rừng.

Ông Ma Văn Chấm, Trưởng xóm Làng Mố, xã Trung Hội, cho biết: Bà con trong xóm đều có ý thức bảo vệ rừng. Lực lượng Kiểm lâm địa bàn cũng thường xuyên phối hợp tuần tra, nhắc nhở nên nhiều năm nay trên địa bàn không xảy ra cháy rừng. Người dân còn tích cực tham gia các dự án cấp chứng chỉ rừng bền vững FSC để nâng cao giá trị rừng trồng.

Nhờ phát triển kinh tế rừng, đời sống của người dân trong xóm ngày càng được cải thiện, nhiều hộ xây dựng nhà ở khang trang, đầu tư phương tiện phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Người dân hiểu rằng bảo vệ rừng chính là bảo vệ nguồn thu nhập lâu dài của gia đình mình.

Thường xuyên luyện tập, thực hành các phương án chữa cháy góp phần hạn chế thiệt hại do cháy rừng gây ra. Trong ảnh: Lực lượng chức năng diễn tập phương án chữa cháy rừng.

Sau sáp nhập, Thái Nguyên là một trong những địa phương có tỷ lệ che phủ rừng cao của cả nước, đạt trên 62%. Toàn tỉnh hiện có hơn 557.500ha rừng tự nhiên và trên 223.900ha rừng trồng.

Kinh tế rừng đã trở thành nguồn sinh kế quan trọng, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân. Vì vậy, công tác PCCC luôn được các địa phương và ngành chức năng quan tâm thực hiện.

Các hạt kiểm lâm đã phối hợp với chính quyền địa phương hướng dẫn người dân, chủ rừng ký cam kết bảo vệ rừng, xây dựng và triển khai phương án PCCC rừng phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn.

Hạt Kiểm lâm số 10 hiện quản lý 46.518ha rừng tại các xã Chợ Mới, Thanh Thịnh, Yên Bình, Tân Kỳ và Thanh Mai. Trong đó có 29.148ha rừng tự nhiên, còn lại là rừng sản xuất và rừng phòng hộ.

Địa bàn rộng, địa hình phức tạp, trong khi lực lượng Kiểm lâm còn mỏng khiến công tác quản lý, bảo vệ rừng và PCCC rừng gặp không ít khó khăn.

Ông Hoàng Văn Trường, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm số 10, cho biết: Ngoài việc tăng cường ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong công tác PCCC rừng, chúng tôi xác định phải bám sát địa bàn, phát huy vai trò của chính quyền cơ sở và người dân. Công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện đúng các quy định của pháp luật về lâm nghiệp, nhất là PCCC rừng trong mùa khô luôn được đơn vị chú trọng.

Để chủ động ứng phó với nguy cơ cháy rừng, UBND tỉnh đã chỉ đạo các ngành, địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát từ cơ sở; theo dõi chặt chẽ thông tin dự báo, cảnh báo nguy cơ cháy rừng; bố trí đầy đủ lực lượng, phương tiện, vật tư phục vụ công tác chữa cháy; duy trì chế độ trực 24/24 giờ trong mùa khô và đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao ý thức của người dân.

Tăng khả năng cảnh báo từ sớm

Cùng với việc phát huy vai trò của cộng đồng dân cư, lực lượng Kiểm lâm tỉnh Thái Nguyên đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và PCCC rừng.

Người dân chủ động thực hiện các biện pháp an toàn phòng cháy, chữa cháy rừng khi xử lý thực bì.

Những năm qua, Chi cục Kiểm lâm tỉnh đã đưa vào vận hành nhiều phần mềm và hệ thống số phục vụ công tác quản lý rừng như: Phần mềm theo dõi diễn biến tài nguyên rừng FRMS của Bộ Nông nghiệp và Môi trường; phần mềm quản lý cơ sở nuôi động vật hoang dã CWFM; cơ sở dữ liệu mùa vụ trồng rừng, hệ thống thông tin địa lý và ảnh viễn thám phục vụ cảnh báo cháy rừng, giám sát mất rừng và suy thoái rừng. Các ứng dụng này góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng, nhất là tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa.

Cách trung tâm tỉnh Thái Nguyên gần 60km, xã Sảng Mộc là địa bàn vùng cao, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số. Những cánh rừng keo, bạch đàn xanh tốt trải dài dọc các tuyến đường đã phản ánh rõ vai trò của kinh tế lâm nghiệp đối với địa phương. Xã có hơn 9.000ha diện tích tự nhiên, trong đó đất lâm nghiệp chiếm khoảng 90%, vì vậy phát triển kinh tế nông, lâm nghiệp luôn là hướng đi chủ đạo của địa phương.

Ông Hà Văn Dẫn, Phó Chủ tịch UBND xã Sảng Mộc, cho biết: UBND xã phối hợp chặt chẽ với lực lượng kiểm lâm, công an, quân sự trong công tác quản lý, bảo vệ và PCCC rừng. Các quy chế phối hợp được triển khai đồng bộ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý trên địa bàn.

Theo chân lực lượng Hạt Kiểm lâm số 14 trong một buổi tuyên truyền kiến thức PCCCR cho các chủ rừng tại Sảng Mộc, chúng tôi cảm nhận rõ quyết tâm giữ rừng của cả lực lượng chức năng và người dân địa phương.

Ngoài việc tăng cường tuyên truyền tại cơ sở, Hạt Kiểm lâm số 14 còn đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý rừng.

Hạt Kiểm lâm số 14 phối hợp với chính quyền xã Sảng Mộc triển khai các biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng.

Nếu như trước đây, việc cập nhật hiện trạng rừng chủ yếu dựa vào GPS cầm tay và bản đồ giấy thì hiện nay cán bộ kiểm lâm có thể sử dụng dữ liệu từ phần mềm FRMS kết hợp các ứng dụng bản đồ số để theo dõi từng lô rừng ngay trên điện thoại thông minh.

Giải pháp này đặc biệt hiệu quả khi đơn vị đang quản lý 35.981ha rừng, trong đó có 14.575ha rừng đặc dụng, 9.264ha rừng phòng hộ và 8.908,15ha rừng sản xuất.

Ông Phan Quốc Thụ, quyền Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm số 14, cho biết: Ứng dụng chuyển đổi số giúp lực lượng Kiểm lâm nâng cao khả năng giám sát, phát hiện sớm những khu vực có nguy cơ cháy rừng để chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa.

Công tác cập nhật thông tin cảnh báo nguy cơ cháy rừng và các điểm nghi cháy từ hệ thống của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm được thực hiện thường xuyên. Từ đầu năm đến nay, Chi cục Kiểm lâm tỉnh đã chỉ đạo các hạt kiểm lâm kiểm tra, xác minh gần 100 điểm cảnh báo cháy rừng; đồng thời tăng cường giám sát việc đốt xử lý thực bì, kiểm tra các khu vực trọng điểm có nguy cơ cháy cao nhằm kịp thời ngăn chặn các tình huống phát sinh.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp từ cơ sở đến ứng dụng công nghệ, từ đầu năm đến nay trên địa bàn tỉnh không xảy ra cháy rừng.

Mỗi cánh rừng được bảo vệ an toàn là thêm một nguồn lực cho phát triển kinh tế, gìn giữ môi trường sinh thái và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Sự chủ động của các cấp, ngành, địa phương, ý thức trách nhiệm của cộng đồng cùng việc ứng dụng hiệu quả khoa học công nghệ đang tạo nên những lớp bảo vệ vững chắc, góp phần giữ màu xanh cho những cánh rừng và phát triển kinh tế lâm nghiệp theo hướng bền vững.