Giữ màu xanh trên đỉnh Chư Yang Sin

Những tháng ngày "ăn núi ngủ rừng"

Sáng sớm trên dãy Chư Yang Sin, sương phủ kín lối mòn. Những vạt rừng ẩm ướt sau cơn mưa đêm khiến con đường trở nên trơn trượt.

Có những đợt lâm tặc hoành hành, lực lượng kiểm lâm phải bám rừng cả tháng trời, không thể về nhà.

Muốn đến được các trạm bảo vệ rừng, kiểm lâm phải cuốc bộ hàng giờ, có khi cả ngày, vượt dốc dựng đứng, băng qua những con suối lạnh buốt và những cánh rừng già rậm rạp. Có những đoạn đường mòn chỉ đủ một người đi, một bên là vách núi, bên kia là vực sâu hun hút.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin rộng gần 60.000ha, nhưng lực lượng kiểm lâm chỉ khoảng 100 người. Trung bình mỗi người phải quản lý, tuần tra tới hàng trăm hecta rừng. Để đổi lấy sự bình yên của cánh rừng, các cán bộ kiểm lâm ngày đêm phải bám rừng không kể nắng mưa.

Từng bước chân của cán bộ kiểm lâm, không chỉ đối diện với địa hình hiểm trở, họ còn phải đối mặt với những hiểm nguy khó lường. Có người từng bị tấn công trong lúc làm nhiệm vụ, mang thương tích suốt đời. Ký ức về những lần chạm trán lâm tặc vẫn còn ám ảnh.

Kiểm lâm Hồ Phi Sinh cho biết, có những đợt lâm tặc hoành hành, anh em phải bám rừng cả tháng trời, không thể về nhà. Mùa khô căng mình đối phó với nạn khai thác gỗ trái phép và nguy cơ cháy rừng luôn rình rập; mùa mưa lại đối diện với tình trạng săn bắt động vật hoang dã.

Giữa đại ngàn, không điện, không sóng điện thoại, cuộc sống của lực lượng giữ rừng gói gọn trong những căn lán tạm bợ, nằm lọt thỏm giữa rừng sâu. Hằng ngày, nước sinh hoạt lấy từ suối, được gùi từ dưới dốc lên, mỗi lần đi về là một lần thấm mệt. Bữa ăn đơn sơ với cơm vắt, rau rừng, cá suối. Thỉnh thoảng có thêm chút thịt khô mang theo.

"Đi rừng quen thì thấy bình thường, chứ người mới vào rừng vài hôm là thấm hết cái cực", giọng anh Sinh vang giữa rừng sâu.

Đã 15 năm gắn bó với núi rừng Chư Yang Sin, kiểm lâm Bạch Đình Khuê chia sẻ: Những ngày mưa rừng kéo dài, cái lạnh len vào từng lớp áo. Lán trại ẩm ướt, chăn màn không kịp khô, giấc ngủ chập chờn. Có đợt đi tuần tra cả tuần chưa về trạm.

Có những ngày đồ ăn mang theo cạn dần, anh em phải tận dụng rau rừng, cá suối để cầm cự. Có hôm chỉ ăn tạm nắm cơm nguội, uống nước suối rồi lại tiếp tục hành trình.

Công việc bắt đầu từ lúc trời chưa sáng. Các tổ chia nhau tuần tra theo từng tuyến, kiểm tra hiện trạng rừng, tìm dấu vết xâm nhập. Một vết cưa mới, một lối mòn lạ, hay dấu chân người… đều có thể là tín hiệu của việc rừng đang bị xâm hại.

Đêm xuống, họ vẫn thay nhau trực gác. Rừng về đêm tĩnh lặng, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Chỉ cần một sơ hở, lâm tặc có thể lợi dụng để xâm nhập.

Đối mặt hiểm nguy

Cách đây nhiều năm, Chư Yang Sin từng là "điểm nóng" về phá rừng. Không ít khu vực bị tàn phá, để lại những khoảng trống nhức nhối giữa đại ngàn.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có nhiều loài động, thực vật quý hiếm, giá trị cao nên lâm tặc luôn nhòm ngó.

"Khu vực chúng tôi quản lý có nhiều loài động, thực vật quý hiếm, giá trị cao nên lâm tặc luôn nhòm ngó. Đặc biệt, tình trạng săn bắt động vật hoang dã vẫn diễn biến phức tạp", anh Khuê chia sẻ.

Theo anh, trước đây, các đối tượng rất manh động. Khi bị phát hiện, không ít trường hợp sẵn sàng chống trả, thậm chí sử dụng súng để uy hiếp lực lượng làm nhiệm vụ.

Anh Khuê nhớ lại, năm 2018, trong lúc tuần tra, tổ công tác phát hiện nhóm 4 đối tượng mang theo súng kíp và chó săn. Khi bị yêu cầu hạ vũ khí, các đối tượng lập tức bỏ chạy, vứt lại một khẩu súng cùng túi vải chứa đạn và thuốc súng.

Đến trưa, trên đường rút khỏi rừng, tổ tuần tra bất ngờ chạm mặt lại 3 đối tượng. Không do dự, nhóm này nổ súng bắn thẳng vào lực lượng làm nhiệm vụ, khiến anh Ngô Đức Liên, tổ trưởng, bị thương ở đùi, lưng và hai tay.

Trước tình huống nguy hiểm, tổ công tác buộc phải nổ súng chỉ thiên, tổ chức truy bắt. Tuy nhiên, các đối tượng tiếp tục chống trả rồi nhanh chóng tẩu thoát vào rừng sâu.

Kể từ ngày đó, lực lượng chức năng đã siết chặt công tác bảo vệ rừng. Các trạm chốt được tăng cường, những tổ tuần tra bám rừng hoạt động thường xuyên, kiểm soát chặt các đường mòn, lối mở.

Dẫu vậy, nguy cơ xâm hại rừng vẫn luôn tiềm ẩn. Công tác tuần tra, kiểm soát chưa bao giờ được phép lơi lỏng.

Giữ rừng như giữ sự sống

Giữa đại ngàn Chư Yang Sin, nhiều cán bộ kiểm lâm gắn bó với rừng hàng chục năm. Có người từ khi còn rất trẻ, đến khi tóc đã điểm bạc vẫn chưa rời rừng. Có người từng là thợ săn, nay trở thành người bảo vệ rừng.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin rộng gần 60.000ha, nằm ở độ cao khoảng 2.442m.

Anh Dương Văn Dùng là một trong số đó. Trước đây từng tham gia săn bắn, nay anh trở thành thành viên tích cực của tổ cộng đồng bảo vệ rừng, tham gia nhiều đợt tuần tra dài ngày, tháo gỡ hàng trăm bẫy thú.

Không chỉ tuần tra, lực lượng giữ rừng còn làm công tác tuyên truyền. Họ đến từng thôn, từng buôn, vận động người dân không xâm hại rừng, không đặt bẫy thú, không tiếp tay cho lâm tặc.

Anh Ngô Việt Hùng, Phó phụ trách Trạm Kiểm lâm số 6 kể, trạm quản lý 5 tiểu khu, rộng hơn 5.000ha nên việc tuần tra, bảo vệ được tổ chức thành các ca trực xuyên suốt 24/24h. Mỗi bước chân vào rừng là một lần đối mặt với nguy cơ xâm nhập trái phép, nhất là vào mùa khô, thời điểm dễ xảy ra khai thác gỗ lậu và cháy rừng.

Đặc biệt, trên đỉnh Chư Yang Sin ở độ cao khoảng 2.442m, quần thể pơ mu quý hiếm vẫn ngày đêm được canh giữ. Hằng ngày, để chạm tới khu rừng ấy, lực lượng bảo vệ phải mất hai ngày băng rừng, vượt dốc, lội suối. Hành trình gian nan khiến việc ăn, ngủ tại chỗ trở thành điều bắt buộc. Trong những lán trại tạm giữa đại ngàn, anh em thay nhau bám trụ, giữ rừng như giữ một phần sinh mệnh của mình.