Giữ nhịp cảng biển từ cabin giữa trời

Không có chỗ cho sai sót

Giữa cái nắng như thiêu đốt của một chiều tháng 6 ở cảng biển Lạch Huyện (Hải Phòng), những giàn cẩu STS (cẩu giàn bờ chuyên dùng để bốc dỡ container từ tàu lên bờ và ngược lại) sừng sững như các "gã khổng lồ thép" lặng lẽ làm việc. Từ dưới mặt bến nhìn lên, từng container được nhấc bổng rồi đặt xuống nhịp nhàng đến mức khiến nhiều người liên tưởng tới một trò "gắp thú" khổng lồ.

Do đặc thù công việc, công nhân vận hành cẩu luôn phải cúi đầu để quan sát, thao tác gắp và đặt các container bên dưới.

Nhưng ở độ cao gần 50m, nơi những cabin nhỏ trượt dọc theo cần cẩu, là một thế giới hoàn toàn khác. Nơi đó, mỗi cú nhấn tay điều khiển đều đi cùng trách nhiệm nặng như thép.

Trong giờ giải lao thay ca, anh Trần Quốc Hoàn, công nhân vận hành cẩu STS của Cảng container quốc tế TIL Cảng Hải Phòng (HTIT) - pha vội tách trà đặc để giữ tỉnh táo. Đôi mắt anh vẫn không rời những container đang được cẩu gắp từ hầm tàu xuống xe kéo chờ sẵn phía dưới.

"Mọi thứ dưới kia trông thong dong. Nhưng với người ngồi trên cabin, đó là những phút giây căng như dây đàn. Một container có thể chứa hàng hóa trị giá hàng triệu USD. Sai một chút là không chỉ thiệt hại tài sản mà còn liên quan tới an toàn con người", anh Hoàn nói.

Nghề vận hành cẩu STS không cho phép tồn tại khái niệm "gần đúng". Người lái phải phối hợp cùng lúc đôi mắt quan sát, tai nghe tín hiệu bộ đàm và đôi tay điều khiển cỗ máy khổng lồ theo độ chính xác tuyệt đối. Dung sai gần như bằng 0.

Nghề không dành cho người yếu tim

Để được ngồi vào cabin ấy là cả một hành trình dài. Anh Hoàn nhớ lại gần hai năm đào tạo - tới 20 tháng với đủ loại thiết bị, từ cẩu RTG (cẩu giàn bánh lốp, loại cẩu chuyên dùng để xếp dỡ và di chuyển container trong bãi container của cảng), cẩu trục chân đế cho đến cẩu STS ngoài cầu cảng. Không chỉ học thao tác, họ học cách phản xạ với tình huống, học kỷ luật an toàn và học cả sự bình tĩnh.

Vào nghề từ năm 2024, thế hệ trẻ như anh Nguyễn Mạnh Cường có lộ trình đào tạo ngắn hơn, khoảng 9 tháng, nhưng thử thách không vì thế mà nhẹ đi. Người học phải được những công nhân kỳ cựu trực tiếp kèm cặp. Chỉ khi người thầy tin rằng học trò đã đủ bản lĩnh để làm chủ cỗ máy khổng lồ, họ mới báo cáo quản lý để được vận hành độc lập.

Nghề này không thể chỉ học bằng sách vở. Anh Cường vẫn nhớ như in ngày đầu tiên tự điều khiển cẩu.

"Cầm tay trang điều khiển mà tôi run, mồ hôi ướt đẫm. Phải mất một thời gian mới quen được nhịp độ công việc", anh kể.

Nếu đào tạo là nền móng, thì áp lực an toàn chính là thứ thép tôi luyện nên người lái cẩu. Ở độ cao tương đương tòa nhà 10 tầng, thiên nhiên luôn là phép thử khắc nghiệt nhất.

Dông gió là kẻ thù số một. Chỉ cần gió mạnh cấp 6-7, toàn bộ hoạt động phải dừng lại. Thiết bị đo gió sẽ cảnh báo khi tốc độ đạt 14m/giây, nhưng không phải cơn giông nào cũng báo trước.

Có những lúc gió quật ngang, cabin rung bần bật giữa không trung. "Nói không sợ là nói dối. Nhưng mình phải vượt qua nỗi sợ để giữ bình tĩnh, đưa hàng hóa và con người đến nơi an toàn", anh Hoàn chia sẻ.

Hai mươi năm gắn với nghề, đi qua các cảng Chùa Vẽ, Tân Vũ rồi Lạch Huyện, anh Hoàn và nhiều đồng nghiệp vẫn có chung một nhận định: lái cẩu STS không dành cho người yếu tim.

Áp lực sau từng nhịp cẩu

Ở trên cao ấy, người vận hành liên tục cúi đầu nhìn xuống qua lớp kính trong suốt dưới chân để đặt container đúng vị trí. Người sợ độ cao hay bị hạn chế thị lực không thể theo nghề.

Với các công nhân vận hành cẩu STS, việc xếp dỡ các container, hàng siêu trường siêu trọng luôn đòi hỏi độ chính xác và sự an toàn tuyệt đối cao.

Trong khi đó, cảng biển không ngủ. Hoạt động 24/7 đồng nghĩa với việc những ca đêm giữa mưa phùn gió bấc hay sương mờ là chuyện thường nhật. Tầm nhìn hạn chế càng buộc người lái phải tập trung tối đa để đặt container khớp chính xác vào bốn lỗ gù trên xe hoặc trong hầm tàu, một thử thách mà họ ví như thách thức với đôi mắt.

Container phải tuyệt đối đứng yên. Không lắc. Không lệch. Chỉ một sai số nhỏ cũng có thể tạo rủi ro lớn.

Bởi vậy, cứ sau 2-3 giờ, công nhân lại thay ca. Những tách trà đặc hay ly cà phê không đơn thuần là thói quen, mà trở thành người bạn đồng hành giúp họ giữ đầu óc tỉnh táo.

Tuy nhiên, dẫu cẩn trọng đến đâu, nghề nào rồi cũng có những khoảnh khắc "thót tim". Anh Hoàn nhớ mãi một sự cố nhiều năm trước. Khi container đang hạ xuống xe kéo, chiếc xe bất ngờ lùi lại. Container va vào cabin đầu kéo, làm móp hoàn toàn cánh gió.

Anh Cường cũng từng trải qua cảm giác "run tay" không kém. Trong một lần hạ hàng xuống tàu, sóng từ tàu khác chạy ngang khiến con tàu đang bốc dỡ xê dịch. Do quán tính không thể dừng ngay, container va vào lan can tàu, làm cong một đoạn. May mắn, cả hai sự cố đều không gây thiệt hại về người và hàng hóa.

Sau mỗi lần như vậy, thứ còn lại không chỉ là biên bản sự cố mà còn là những bài học được tích lũy thêm bằng kinh nghiệm và sự phối hợp với các bộ phận liên quan.

Nhưng hiểm nguy đôi khi nằm trong những chi tiết rất nhỏ. Có lúc container lạnh được nhấc lên nhưng dây điện chưa kịp tháo. Có lúc các container "dính" nhau vì gù khóa chưa rút hết. Nếu người lái thiếu quan sát hoặc mất tập trung, một container nhấc lên có thể kéo theo hai, ba container khác, kéo theo nguy cơ đứt cáp hoặc va chạm dây chuyền.

Thậm chí, có những vị trí xếp hàng mà người vận hành gần như không nhìn thấy gì. "Lúc ấy thì làm theo "tổ tiên mách bảo" thôi", anh Cường cười.

Phía sau câu nói vui là sự tin cậy tuyệt đối vào công nhân tín hiệu bên dưới và vào kinh nghiệm đã được tôi luyện qua hàng nghìn giờ làm việc.

Sau những giờ căng thẳng trên cabin, cái giá của nghề còn là những căn bệnh âm thầm. Liên tục cúi đầu quan sát khiến nhiều công nhân bị đau lưng, thoái hóa đốt sống cổ. Khi đang làm việc, căng thẳng cuốn đi mọi cảm giác mỏi mệt. Nhưng khi trở về nhà, cơn đau mới dần "thấm".

"Làm thì không thấy gì đâu, về nằm xuống mới biết cổ với lưng mỏi thế nào", anh Hoàn nói. Ấy vậy mà giữa tất cả áp lực và nhọc nhằn, tình yêu nghề vẫn ở lại.

Với anh Nguyễn Mạnh Cường, sau nhiều năm làm đủ nghề bấp bênh bên ngoài, lái cẩu STS đem lại cho anh một công việc ổn định và niềm tin về tương lai có lương hưu. Còn với anh Hoàn, nghề đã thành cái nghiệp. "Phải yêu thì mới theo được", anh nói ngắn gọn.