Giữ niềm tin từ những điều gần dân

ĐBP - Có những giai đoạn, khoảng cách phát triển không chỉ được đo bằng độ dài của những con dốc hay thời gian vượt suối sau mưa lũ. Ở Quài Tở, khoảng cách ấy từng hiện hữu rõ trong sự tách rời giữa các không gian sản xuất, những bản làng phát triển đơn lẻ và cả những câu hỏi chưa có lời đáp của người dân vùng cao: Những chủ trương lớn liệu có thực sự chạm tới cuộc sống thường ngày hay không?

Mỗi mùa mưa, việc đi lại của người dân nhiều bản vùng cao Quài Tở từng bị chia cắt bởi những cung đường lầy trượt và sạt lở.

Khi đời sống người dân còn nhiều khó khăn, cũng là lúc những khoảng trống về thông tin dễ bị lấp đầy bởi những cách hiểu chưa đầy đủ, thậm chí sai lệch. Từ thực tiễn đó, câu chuyện sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại không gian phát triển ở Quài Tở không chỉ là bài toán quản lý, mà còn là thước đo của việc củng cố niềm tin ngay từ cơ sở, nơi trực tiếp tiếp xúc với đời sống người dân.

Ngược thời gian về 10 tháng trước, sau khi chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp bắt đầu đi vào thực tiễn, ở nhiều bản vùng cao, tâm lý đan xen xuất hiện rõ rệt: Kỳ vọng về sự đổi thay nhưng cũng không ít băn khoăn liệu việc tổ chức lại bộ máy có khiến khoảng cách với trung tâm xa hơn, hay cơ hội phát triển bị thu hẹp lại.

Trên những con đường đất còn trơn nhão sau mưa, câu chuyện được nhắc nhiều không nằm ở khái niệm hành chính, mà ở những điều rất cụ thể: Mùa vụ có ổn định hơn không, việc đi lại có bớt vất vả không, các chính sách hỗ trợ vùng khó khăn có còn áp dụng và quan trọng hơn cả là cuộc sống có thực sự thay đổi hay không?

Ở Quài Tở, khoảng cách phát triển nhiều khi không hiện ra trên bản đồ. Nó nằm ở những con dốc kéo dài qua nhiều bản xa như Thẩm Nặm, Xá Tự; nằm ở quãng đường người dân phải vượt qua mỗi khi xuống trung tâm xã trong mùa mưa lũ; và nằm cả ở sự chênh lệch cơ hội giữa các vùng trong cùng một địa bàn. Chính sự phân tán đó không chỉ làm chậm nhịp phát triển, mà còn tạo ra những “khoảng trống kép” về hạ tầng và niềm tin.

Sau sắp xếp, Quài Tở được hình thành trên cơ sở sáp nhập địa bàn của một xã vùng thấp chủ yếu dân tộc Thái và hai xã vùng cao, nơi phần lớn dân cư là đồng bào Mông. Sự khác biệt về địa hình, tập quán sản xuất và mức sống vốn đã tồn tại từ lâu, nay càng đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại không gian phát triển theo hướng thống nhất hơn, nhưng không làm mất đi đặc thù từng vùng.

Những tuyến đường hôm nay đang nối gần các bản vùng cao Quài Tở từng là khoảng cách dài của phát triển, dân sinh và cơ hội.

Thực tế cho thấy, có nơi đã hình thành sản xuất hàng hóa bước đầu, nhưng cũng có những bản vùng cao nhiều năm vẫn chủ yếu dựa vào nương rẫy truyền thống. Hạ tầng chưa đồng bộ, giao thông xuống cấp vào mùa mưa, khiến việc lưu thông hàng hóa bị chia cắt theo thời điểm, chứ không phải theo nhu cầu phát triển.

Những năm trước, tỷ lệ hộ nghèo ở địa phương từng ở mức cao. Không ít hộ gia đình có đất sản xuất nhưng thiếu điều kiện tổ chức sản xuất theo hướng hàng hóa. Nông sản chủ yếu tiêu thụ qua tư thương nhỏ lẻ, giá cả bấp bênh, phụ thuộc thời tiết và thị trường tự phát. Trong khi đó, lao động trẻ có xu hướng rời bản đi làm thuê, để lại phía sau những nương rẫy manh mún và những khoảng trống trong phát triển dài hạn.

Bà Vì Thị Sua, bản Thẩm Nặm, vẫn nhớ rõ lần đưa cháu nhỏ xuống trung tâm xã khám bệnh giữa mùa mưa. Con đường đất trơn trượt, nhiều đoạn phải dắt bộ. “Đi gần cả buổi mới tới nơi. Chỉ mong sau này đường dễ đi hơn để trẻ con đỡ vất vả”, bà nói, ánh mắt dừng lại ở con dốc mờ sương cuối bản.

Ở những vùng như vậy, niềm tin của người dân không bắt đầu từ những khái niệm lớn. Nó hình thành từ những thay đổi rất cụ thể: Một con đường đi lại được 4 mùa, an toàn hơn, thuận lợi hơn.

Ông Vàng Dũng Dủa, già làng bản Xá Tự cho biết, trước đây mỗi lần xuống trung tâm xã đều là một hành trình dài, phụ thuộc nhiều vào thời tiết. “Mỗi bản tự lo, mạnh ai nấy làm, nên khó mà phát triển đồng đều được”, ông nói như một cách nhìn lại giai đoạn mà sự kết nối giữa các vùng còn rất hạn chế. Dân cư phân tán, địa hình rộng, phần lớn diện tích canh tác nhỏ lẻ, chủ yếu trồng ngô, sắn, lúa nương, năng suất thấp và thiếu liên kết chuỗi... khiến tiềm năng phát triển hàng hóa chưa được khai thác đúng mức. Khoảng cách phát triển giữa các khu vực vì thế ngày càng bộc lộ rõ hơn. Trong một bộ phận người dân, xuất hiện tâm lý băn khoăn: Liệu những chủ trương lớn có thực sự đi vào đời sống, hay vùng cao vẫn tiếp tục đứng ở rìa của quá trình phát triển.

Cũng trong thời điểm đó, không gian mạng bắt đầu tác động mạnh hơn tới đời sống vùng cao. Thông tin đúng - sai đan xen, khó phân định. Một số đối tượng lợi dụng khó khăn ở cơ sở để xuyên tạc chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính, gieo rắc tâm lý hoài nghi, cho rằng việc sáp nhập sẽ làm tăng khoảng cách với chính quyền, hoặc khiến vùng cao bị “bỏ lại phía sau”, đứng bên rìa của sự phát triển.

Điều đáng chú ý là những thông tin này thường tác động trực tiếp vào tâm lý vốn đã nhạy cảm của người dân nơi vùng khó. Bởi khoảng trống nguy hiểm nhất không nằm ở sự thiếu thông tin, mà nằm ở chỗ người dân chưa nhìn thấy đủ rõ con đường phát triển ngay trong đời sống của mình.

Từ thực tiễn đó, yêu cầu thay đổi cách tiếp cận phát triển bắt đầu được đặt ra rõ hơn. Không thể tiếp tục duy trì tình trạng mỗi bản một hướng đi riêng lẻ, càng không thể để tư duy sản xuất manh mún kéo dài trong bối cảnh yêu cầu phát triển hàng hóa và liên kết vùng ngày càng cấp thiết.

Một số cán bộ cơ sở nhìn nhận, nếu không tổ chức lại không gian phát triển, không đầu tư hạ tầng đồng bộ và không tạo được chuỗi liên kết sản xuất, thì vùng cao sẽ khó thoát khỏi vòng luẩn quẩn của nghèo đói và phân tán nguồn lực.

Từ thực tiễn đó, câu chuyện sắp xếp đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy và tăng cường liên kết vùng không còn là yêu cầu về tổ chức, mà đã trở thành một đòi hỏi xuất phát từ chính nhu cầu phát triển.

Theo đồng chí Giàng A Dế, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Quài Tở, khó khăn lớn nhất trong giai đoạn đầu triển khai không phải là việc sắp xếp tổ chức bộ máy, mà là làm sao để người dân nhìn thấy sự thay đổi gắn với lợi ích thiết thực của họ.

“Ở vùng cao, nếu người dân chưa nhìn thấy thay đổi cụ thể thì rất dễ nảy sinh tâm lý băn khoăn. Vì vậy, điều quan trọng không nằm ở tuyên truyền, mà là phải để người dân thấy đường được mở, sản xuất có hướng đi, và chính quyền thực sự gần dân hơn” - đồng chí Giàng A Dế nhấn mạnh.

Đồng thuận ở Quài Tở không đến từ khẩu hiệu, mà được tạo dựng từ những cuộc đối thoại trực tiếp giữa cán bộ với người dân tại cơ sở. Trong ảnh: Lãnh đạo xã Quài Tở đối thoại với dân.

Trong câu chuyện bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay, một vấn đề lớn đặt ra: Nếu đời sống người dân không đổi thay, khó khăn kéo dài không được giải quyết bằng hành động cụ thể, thì niềm tin rất dễ bị tác động bởi thông tin xấu độc. Thực tiễn ấy gợi mở một vấn đề có tính căn cốt: Niềm tin không thể được củng cố bằng lý giải thuần túy, mà phải được bồi đắp bằng kết quả phát triển cụ thể trong đời sống hàng ngày.

Bởi ở vùng cao, người dân không nhìn chủ trương qua những khái niệm trừu tượng. Họ nhìn qua con đường dẫn vào bản, mùa vụ có đầu ra, học hành của con em, và sự hiện diện gần gũi của chính quyền cơ sở. Niềm tin của nhân dân, vì thế, không chỉ là mục tiêu, mà còn là nền tảng bền vững nhất của trận địa tư tưởng.

Và ở Quài Tở, dù còn nhiều khó khăn phía trước, điều rõ ràng nhất là người dân luôn mong muốn nhìn thấy một sự thay đổi thực chất - nơi những chủ trương lớn không đứng bên ngoài cuộc sống, mà đi thẳng vào từng nếp nhà, từng con đường, từng bản làng.