Giữ rừng trước hiểm họa 'giặc lửa'

Khi ngọn lửa bắt đầu từ sự chủ quan

Báo cáo của Chi cục Kiểm lâm tỉnh, trong 6 tháng đầu năm, trên địa bàn tỉnh xảy ra 12 vụ cháy rừng làm ảnh hưởng 273,12ha rừng. Trong cùng thời gian, lực lượng chức năng đã kịp thời phát hiện và khống chế 88 vụ cháy khác, không để xảy ra thiệt hại về rừng. Những con số này cho thấy nguy cơ cháy rừng luôn hiện hữu, nhất là trong những ngày nắng nóng kéo dài.

Đồng chí Lê Hồng Vinh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo công tác chữa cháy rừng tại xã Ninh Châu vào đầu tháng 6/2026 - Ảnh: K.H

Xã Ninh Châu hiện có hơn 4.216ha rừng và đất lâm nghiệp, trong đó diện tích có rừng trên 767ha. Từ đầu năm đến nay, trên địa bàn xảy ra nhiều điểm phát lửa và cháy rừng. Các điểm cháy nhỏ đều được phát hiện, xử lý kịp thời, song vẫn xảy ra 3 vụ cháy lớn, ảnh hưởng trên 396ha, chủ yếu là diện tích thảm thực bì và cây bụi. Để khống chế các đám cháy, địa phương đã huy động hơn 1.200 lượt cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân tham gia chữa cháy, góp phần hạn chế thấp nhất thiệt hại.

Ông Nguyễn Văn Quyết, thôn Cừa Thôn, xã Ninh Châu chia sẻ: “Sau những vụ cháy, bà con ai cũng ý thức hơn trong việc bảo vệ rừng. Những ngày nắng nóng, mọi người luôn nhắc nhau không đốt thực bì, không sử dụng lửa trong và ven rừng”.

Chủ tịch UBND xã Ninh Châu Lê Ngọc Huân cho biết, từ thực tế các vụ cháy xảy ra trong thời gian qua, địa phương đã rà soát, bổ sung phương án PCCCR; tăng cường kiểm tra các khu vực trọng điểm và duy trì lực lượng ứng trực theo phương châm “4 tại chỗ”.

“Với địa phương, việc phát hiện sớm và xử lý ngay từ khi mới phát sinh điểm cháy là yếu tố quan trọng để hạn chế thiệt hại, nhất là trong thời điểm thời tiết còn diễn biến phức tạp”, ông Lê Ngọc Huân cho biết.

Thời tiết cực đoan là yếu tố làm gia tăng nguy cơ cháy rừng, nhưng không phải là nguyên nhân duy nhất. Thực tế các vụ cháy rừng xảy ra trên địa bàn thời gian qua cho thấy, phần lớn đều bắt nguồn từ việc sử dụng lửa bất cẩn trong sản xuất và sinh hoạt. Việc đốt thực bì sau khai thác, đốt rác hoặc sử dụng lửa trong và ven rừng khi chưa bảo đảm các điều kiện an toàn đã tiềm ẩn nguy cơ xảy ra cháy rừng. Trong điều kiện nắng nóng kéo dài, thực bì khô và gió Lào hoạt động mạnh, chỉ một nguồn lửa nhỏ cũng có thể nhanh chóng lan rộng, gây khó khăn cho công tác khống chế và chữa cháy.

Toàn tỉnh hiện có hơn 840.000ha rừng, trong đó khoảng 250.000ha được xác định có nguy cơ cháy cao. Đây chủ yếu là các diện tích rừng trồng keo, thông, phi lao ven biển và rừng tự nhiên nghèo kiệt xen lau lách, tre nứa, đây là những khu vực có lớp thực bì dày, rất dễ bắt lửa trong mùa khô. Bên cạnh đó, địa hình nhiều nơi chia cắt, xa khu dân cư cũng khiến việc tiếp cận hiện trường và triển khai lực lượng chữa cháy gặp không ít khó khăn khi có cháy xảy ra.

Theo đánh giá của lực lượng Kiểm lâm, nhiều vụ cháy hoàn toàn có thể phòng tránh nếu các chủ rừng và người dân thực hiện nghiêm quy định về sử dụng lửa, nhất là trong thời điểm nắng nóng kéo dài.

Thực tế đó cho thấy, cháy rừng không chỉ là hệ quả của thời tiết cực đoan mà còn xuất phát từ những hành động tưởng chừng rất nhỏ trong đời sống hằng ngày. Khi nguy cơ cháy luôn hiện hữu, mỗi sự chủ quan đều có thể phải trả giá bằng nhiều ha rừng và rất nhiều công sức của lực lượng tham gia chữa cháy.

Chủ động phòng, chống cháy rừng từ sớm

Trước nguy cơ cháy rừng luôn ở mức cao trong mùa nắng nóng, lực lượng Kiểm lâm và các địa phương đang chuyển mạnh từ ứng phó khi có cháy sang chủ động phòng ngừa ngay từ cơ sở. Trên cơ sở đánh giá nguy cơ theo từng khu vực, Chi cục Kiểm lâm đã tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh chỉ đạo các địa phương, đơn vị chủ rừng triển khai đồng bộ các giải pháp PCCCR theo phương châm lấy phòng ngừa là chính.

Lực lượng Kiểm lâm duy trì chế độ trực 24/24 giờ trong suốt mùa khô; tăng cường tuần tra tại các khu vực trọng điểm, phối hợp với công an, quân sự, biên phòng và chính quyền địa phương sẵn sàng xử lý ngay khi phát sinh điểm cháy.

Các lực lượng khẩn trương khống chế vụ cháy rừng tại xã Quảng Ninh vào cuối tháng 5 - Ảnh: K.H

Đến nay, toàn tỉnh đã hoàn thành xây dựng 75 phương án PCCCR cấp xã; đồng thời thành lập hơn 1.300 tổ đội quần chúng với gần 12.000 người tham gia bảo vệ rừng và PCCCR. Các tổ đội được kiện toàn tại cơ sở, sẵn sàng phối hợp với lực lượng Kiểm lâm, Công an, Quân đội và chính quyền địa phương xử lý các tình huống ngay từ khi mới phát sinh, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện phương châm “4 tại chỗ”.

Bên cạnh đó, lực lượng Kiểm lâm đẩy mạnh ứng dụng hệ thống giám sát điểm nhiệt và thiết bị bay không người lái (flycam) để phát hiện sớm nguy cơ cháy, hỗ trợ xác định vị trí đám cháy và phục vụ công tác chỉ huy chữa cháy, nhất là tại những khu vực có địa hình chia cắt, hiểm trở.

Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Nguyễn Văn Duẩn cho rằng, dù đã triển khai nhiều giải pháp song phòng cháy vẫn là yếu tố quyết định trong bảo vệ rừng. Vì vậy, cùng với sự chủ động của lực lượng chức năng, các chủ rừng và người dân cần thực hiện nghiêm quy định về sử dụng lửa; khi phát hiện khói hoặc dấu hiệu cháy phải thông báo ngay cho chính quyền địa phương hoặc lực lượng kiểm lâm để xử lý kịp thời, không để cháy lan trên diện rộng.

Những cánh rừng chỉ thực sự được bảo vệ khi công tác phòng cháy bắt đầu từ ý thức của mỗi người dân, sự chủ động của mỗi chủ rừng và sự phối hợp chặt chẽ của các lực lượng chức năng. Đó cũng là nền tảng để Quảng Trị gìn giữ màu xanh của rừng, bảo vệ môi trường sinh thái và phát triển bền vững trước những tác động ngày càng cực đoan của thời tiết.