Giữ văn phòng đăng ký đất đai giúp các thủ tục được triển khai bình thường
Vừa qua, Bộ Tài nguyên và Môi trường quyết định giữ nguyên mô hình Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh, thay vì chuyển về cấp xã. TS Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP.HCM đánh giá, việc duy trì mô hình giúp đảm bảo an toàn dữ liệu, bảo vệ tốt quyền lợi người dân.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa công bố Văn bản hợp nhất Nghị định 90/VBHN-BNNMT, quyết định giữ nguyên mô hình Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh như hiện nay, thay vì phân cấp về UBND cấp xã.
Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam, TS Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP.HCM chia sẻ những quan điểm xoay quanh quyết định mới trên.
Mô hình văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh vẫn giữ nguyên như hiện nay.
PV: Thưa ông, mới đây Bộ Tài nguyên và Môi trường vừa có văn bản hợp nhất Nghị định 90/VBHN-BNNMT, quyết định giữ nguyên mô hình Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh, thay vì chuyển về UBND cấp xã. Quan điểm của ông về quyết định trên?
TS Phạm Viết Thuận: Khi triển khai mô hình chính quyền 2 cấp, cần xem xét tính đặc thù của từng lĩnh vực. Đối với Văn phòng đăng ký đất đai là đơn vị mang tính chuyên ngành cao, đặc biệt liên quan đến kỹ thuật và dữ liệu tài nguyên nên cần được tổ chức tách bạch. Hiện nay, chúng ta đang thực hiện xây dựng và làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia, đây được đánh giá là công việc có tính đặc thù rất cao, không phù hợp để phân cấp về phường, xã.
Trên cơ sở đó, Viện Kinh tế, Tài nguyên và Môi trường TP.HCM từng đề xuất giữ nguyên mô hình chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai dựa trên đặc thù, chuyên ngành kỹ thuật của ngành tài nguyên. Tôi cho rằng quyết định giữ nguyên mô hình Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh là hoàn toàn hợp lý, sát với thực tiễn quản lý hiện nay.
PV: Như ông vừa nói, vào tháng 10/2025, Viện Kinh tế, Tài nguyên và Môi trường TP. HCM đã chính thức kiến nghị giữ nguyên mô hình này. Ông có thể nói rõ hơn về đề xuất đó?
TS Phạm Viết Thuận: Tháng 10/2025 vừa qua, Viện Kinh tế, Tài nguyên và Môi trường TP.HCM đã tổ chức tọa đàm và có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đề xuất giữ nguyên mô hình Văn phòng đăng ký đất đai cấp tỉnh và các chi nhánh trên toàn quốc, với tổng 703 đơn vị trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường.
Hiện nay, chúng ta mới hoàn thành bước đầu về dữ liệu mang tính thống kê. Việc tích hợp dữ liệu bản đồ, tài nguyên môi trường vào hệ thống số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để chia sẻ trên không gian mạng vẫn đang được các cơ quan chức năng tiếp tục hoàn thiện. Chúng tôi cho rằng cần duy trì mô hình này cho đến khi hoàn thành Trung tâm dữ liệu quốc gia, trong đó có nhiệm vụ làm sạch dữ liệu đất đai.
TS Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế, Tài nguyên và Môi trường TP.HCM.
PV: Nếu xóa bỏ các chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai, theo ông, những khó khăn, vướng mắc nào có thể phát sinh?
TS Phạm Viết Thuận: Nếu xóa bỏ các chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai, tôi cho rằng sẽ phát sinh nhiều rủi ro, đặc biệt do hệ thống dữ liệu chưa thống nhất. Theo đánh giá khoa học, trong số hơn 3.300 xã trên cả nước, chỉ khoảng 15% có khả năng đảm nhận nhiệm vụ của Văn phòng đăng ký đất đai cấp xã thay cho các chi nhánh hiện nay.
Ngành tài nguyên môi trường có hệ thống dữ liệu và trung tâm lưu trữ riêng, trong khi cấp xã chủ yếu chỉ tiếp cận được bản đồ kỹ thuật số. Còn các dữ liệu về nguồn gốc đất đai, quá trình sử dụng, các hệ bản đồ lịch sử sẽ rất khó được lưu giữ đầy đủ nếu chuyển về cấp xã. Ngoài ra, để cấp xã có thể đảm nhiệm, cần đầu tư lớn về hạ tầng, nhân lực, biên chế chuyên môn.
Mục tiêu chính của chúng ta là phục vụ người dân. Cấp tỉnh đã có văn phòng đăng ký đang thực hiện rất tốt, dữ liệu rất an toàn. Viện chúng tôi đã báo cáo trực tiếp cho Thủ tướng Chính phủ về đánh giá khả năng tiếp nhận của văn phòng đăng ký đất đai về cấp xã, nếu như thực hiện về lâu về dài thì tôi cho rằng cần có lộ trình phù hợp, cụ thể là khi đã hoàn thiện hệ thống đường truyền thông tin. Còn trước mắt thì chưa thể thực hiện do tính đặc thù ngành tài nguyên, về tính chất, nguồn gốc dữ liệu, hạ tầng dữ liệu. Nếu hạ tầng dữ liệu bị phá vỡ sẽ dẫn đến hậu quả là đánh mất tính an toàn, cũng như rất khó để truy xuất hồ sơ gốc.
PV: Việc giữ nguyên mô hình hiện nay mang lại lợi ích gì cho người dân, thưa ông?
TS Phạm Viết Thuận: Thực tế cho thấy, hệ thống Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh đang giải quyết hồ sơ rất nhanh do có sẵn cơ sở dữ liệu đầy đủ. Những hồ sơ phức tạp liên quan đến kỹ thuật như lấn ranh, hở ranh đều cần đối chiếu hồ sơ gốc, điều mà hệ thống hiện vẫn đáp ứng tốt.
Từ khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, người dân được hưởng lợi rõ rệt khi trình tự, thủ tục được quy định cụ thể, thời gian giải quyết rút ngắn đáng kể. Nhiều thủ tục trước đây mất vài ngày, thậm chí hàng chục ngày, nay chỉ còn một phần ba thời gian. Ngoài ra, duy trì mô hình quen thuộc giúp quá trình xử lý hồ sơ thuận lợi hơn so với quyết định tổ chức lại từ đầu, tránh gây xáo trộn và phát sinh bất cập.
PV: Về thủ tục hành chính trong thời gian tới, liệu có thay đổi hay sắp xếp gì đáng chú ý không, thưa ông?
TS Phạm Viết Thuận: Khi triển khai mô hình chính quyền hai cấp, hệ thống Văn phòng đăng ký đất đai đã được sắp xếp theo khu vực. Riêng TP.HCM hiện có 38 khu vực đăng ký. Quyết định giữ nguyên mô hình hiện nay cho phép các thủ tục tiếp tục được triển khai bình thường.
Cùng với đó, các chính sách pháp luật được điều chỉnh theo các nghị quyết mới sẽ tạo điều kiện để Văn phòng đăng ký đất đai giải quyết hồ sơ nhanh và hiệu quả. Có thể thấy rõ xu hướng thủ tục hành chính càng tinh gọn, công cụ tra cứu thông tin càng thuận tiện, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
PV: Xin cảm ơn ông!
