Giữ vững chủ quyền số, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa theo tinh thần Nghị quyết 80 của Đảng (bài 1)

Bài 1: Nghị quyết 80-xây dựng thế trận an ninh văn hóa trong kỷ nguyên mới

Bước vào kỷ nguyên mới, với khát vọng phát triển nhanh, bền vững và tự chủ chiến lược, Nghị quyết 80 đã đưa ra những quan điểm mới, thể hiện bước phát triển trong tư duy và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với văn hóa, nhấn mạnh vị thế quan trọng của văn hóa trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Nghị quyết nêu rõ: “Xây dựng và phát triển văn hóa phải thực sự trở thành nền tảng vững chắc, sức mạnh nội sinh của dân tộc và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững của đất nước, hướng đến mục tiêu 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước”.

Nghị quyết 80 khẳng định: “Văn hóa Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc trong tiến trình hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước; là nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh người Việt Nam”. Ảnh: Nguyễn Vân

Văn hóa là yếu tố quan trọng bảo đảm quốc phòng, an ninh

Nghị quyết 80 đã khẳng định: “Đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển bền vững đất nước, cho tương lai của dân tộc”. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam cho rằng, Nghị quyết 80 là dấu mốc quan trọng khi lần đầu tiên xác lập tương đối đầy đủ vị trí, vai trò của văn hóa ở tầm chiến lược quốc gia. Điểm cốt lõi nằm ở việc đưa văn hóa từ vị trí nền tảng tinh thần, mục tiêu và động lực phát triển trở thành một “hệ điều tiết” của tiến trình phát triển đất nước.

Phân tích sâu hơn về vai trò điều tiết của văn hóa đối với sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Phương nhấn mạnh: “Điều này có ý nghĩa là văn hóa không chỉ đồng hành mà trực tiếp tham gia vào định hình chất lượng, hướng đi và tính bền vững trong phát triển đất nước. Và trong bối cảnh mới, chúng ta thấy rằng, quá trình cạnh tranh không chỉ là ở kinh tế, quân sự, công nghệ, hay những cái vấn đề khác, mà còn có sự cạnh tranh rất mạnh mẽ về “sức mạnh mềm” văn hóa trong sức mạnh tổng hợp của quốc gia trong quan hệ quốc tế”.

Một điểm đáng chú ý là với tư duy mới và tầm nhìn mới, Nghị quyết 80 xác định văn hóa được coi là động lực phát triển và yếu tố quan trọng bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đặc biệt, Nghị quyết 80 đã mở rộng phạm vi bảo vệ Tổ quốc sang không gian văn hóa và không gian số, chỉ ra nhiệm vụ “xây dựng thế trận văn hóa gắn với quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng”.

An ninh văn hóa-yêu cầu chiến lược trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa

Phân tích về lần đầu tiên có một nghị quyết tiếp cận phát triển văn hóa theo hướng xây dựng hệ sinh thái văn hóa, gắn kết chặt chẽ văn hóa với các lĩnh vực khác của đời sống xã hội, trong đó có quốc phòng, an ninh và đối ngoại, Thiếu tướng Văn Ngọc Quế, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ đội Biên phòng khẳng định: Nghị quyết 80 đã xác định, xây dựng thế trận văn hóa gắn với củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Điều này thể hiện tầm nhìn chiến lược sâu sắc, phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.

“Đây cũng chính là sự kết hợp hài hòa giữa sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; phát triển văn hóa là góp phần bảo vệ Tổ quốc; đất nước hòa bình, ổn định sẽ tạo điều kiện cho văn hóa phát triển và hội nhập. Tư duy này rất phù hợp trong bối cảnh biến động nhanh, phức tạp của thế giới hiện nay, đòi hỏi cách tiếp cận khách quan, toàn diện, linh hoạt và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành và địa phương”-Thiếu tướng Văn Ngọc Quế nhấn mạnh.

Một điểm mới trong tư duy của Đảng là Nghị quyết 80 đặt văn hóa “ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội”, gắn với xây dựng “thế trận an ninh văn hóa, an ninh con người và chủ quyền văn hóa số”. Theo đó, không gian số trở thành không gian tồn tại mới của xã hội, nơi diễn ra các hoạt động giao lưu, truyền bá và cạnh tranh văn hóa cần được bảo vệ.

Trong bối cảnh các nền tảng xuyên biên giới có khả năng chi phối thông tin, định hình nhận thức xã hội và các thế lực thù địch gia tăng lợi dụng không gian mạng để tuyên truyền, xuyên tạc, chống phá, việc bảo vệ chủ quyền số không chỉ đơn thuần là vấn đề công nghệ, mà còn là vấn đề văn hóa, tư tưởng và an ninh quốc gia.

Năm yếu tố cấu thành “lá chắn” của thế trận an ninh văn hóa

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết 80 do Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức, đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đã phân tích: “Khi chúng ta đặt văn hóa Việt Nam trong tình hình thế giới đang trong tiến trình xác lập trật tự mới thì Nghị quyết chỉ ra “nổi bật là cạnh tranh giữa các nền văn hóa, trong đó có cạnh tranh các giá trị” và xác định một yêu cầu rất mới là “xây dựng thế trận an ninh văn hóa, an ninh con người”.

Theo đồng chí Trịnh Văn Quyết, nội hàm của thế trận an ninh văn hóa thể hiện ở các yếu tố cơ bản là: Phát huy tối đa giá trị và sức mạnh văn hóa, con người Việt Nam; xử lý hài hòa, hiệu quả các quan hệ nội tại của văn hóa; kết hợp giữa xây và chống, truyền thống và hiện đại, dân tộc và quốc tế; khuyến khích sự phát triển đa dạng của văn hóa Việt Nam, đồng thời tập trung nguồn lực, vật lực cho dòng chủ lưu của văn hóa là yêu nước, độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, bồi đắp nhân cách con người Việt Nam; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường, cộng đồng đến toàn xã hội và trên không gian số.

Năm yếu tố này chính là “lá chắn” vững chắc của thế trận an ninh văn hóa. Việc gắn kết chặt chẽ an ninh văn hóa với quốc phòng-an ninh được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, đi cùng với yêu cầu kiên quyết đấu tranh, xử lý thông tin xấu độc, phản văn hóa, tin giả trên không gian mạng. Qua đó, góp phần xây dựng, bồi đắp bản lĩnh, nâng cao “sức đề kháng” trước những tác động tiêu cực, lệch chuẩn của văn hóa ngoại lai, phi văn hóa.

Bài 2: Giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”-sức mạnh nội sinh bảo vệ Tổ quốc