Giữ vững 'lá chắn' chống buôn lậu trên tuyến biên giới Tây Nam

Từ “điểm nóng” đến những chuyên án lớn

Chi cục Hải quan khu vực XVII được giao quản lý địa bàn trọng điểm trên tuyến biên giới Tây Nam, Tây Ninh có hơn 240 km đường biên giới tiếp giáp Campuchia với nhiều cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính và hàng chục đường mòn, lối mở. Đây là cửa ngõ giao thương quan trọng kết nối Việt Nam với Campuchia và các nước ASEAN, đồng thời cũng là địa bàn tiềm ẩn nhiều nguy cơ về buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa, ma túy, vàng, ngoại tệ và hàng giả.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Trần Hiệu - Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực XVII cho biết, đơn vị luôn xác định đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới là nhiệm vụ trọng tâm. Trên cơ sở bám sát chỉ đạo của Bộ Tài chính và Cục Hải quan, đơn vị triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, kết hợp quản lý rủi ro, thu thập, phân tích thông tin với tăng cường phối hợp cùng Công an, Bộ đội Biên phòng, Ban Chỉ đạo 389 và Chi cục Điều tra chống buôn lậu nhằm phát hiện, ngăn chặn từ sớm, từ xa các hành vi vi phạm. Đáng kể là hàng loạt vụ việc lớn được phát hiện, ngăn chặn ngay từ cửa ngõ biên giới.

Cán bộ Hải quan khu vực XVII phát hiện, xử lý lô hàng có dấu hiệu vi phạm sở hữu trí tuệ. Ảnh: CTV

Đầu tháng 3/2026, tại cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, lực lượng Hải quan chủ trì, phối hợp với Công an, Bộ đội Biên phòng và các lực lượng chức năng phát hiện ba đối tượng quốc tịch Đài Loan (Trung Quốc) vận chuyển trái phép gần 8,75 kg ma túy. Số ma túy được cất giấu trong các túi nylon in nhãn hiệu Airwaves nhằm đánh lạc hướng lực lượng kiểm tra. Đây là một trong những vụ vận chuyển ma túy có số lượng lớn bị phát hiện trên tuyến biên giới Tây Nam.

Chỉ chưa đầy một tháng sau, cũng tại cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, lực lượng hải quan cũng tham gia bắt giữ hai đối tượng vận chuyển 2 kg ketamine từ Campuchia vào Việt Nam và một vụ vận chuyển trái phép số vàng trị giá khoảng 4,2 tỷ đồng trên tuyến xe khách Phnom Penh - TP. Hồ Chí Minh cũng bị phát hiện, xử lý.

Không chỉ tập trung đấu tranh với ma túy, vàng hay ngoại tệ, Hải quan khu vực XVII còn tăng cường kiểm soát hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Điển hình là vụ phát hiện hơn 5.000 sản phẩm giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng như Rolex, Louis Vuitton, Chanel và Gucci trong một lô hàng quá cảnh qua cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, với trị giá tang vật hơn 1,34 tỷ đồng. Vụ việc không chỉ góp phần ngăn chặn hàng giả thâm nhập thị trường mà còn bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể quyền sở hữu trí tuệ, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp.

Triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Chi cục Hải quan khu vực XVII đã ban hành các kế hoạch chuyên đề, tập trung kiểm tra, giám sát đối với nhóm hàng có nguy cơ cao. Chỉ trong đợt cao điểm từ ngày 7/5 đến hết ngày 30/5/2026, đơn vị đã phát hiện và xử lý 7 vụ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, tăng hơn 800% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 6 tháng đầu năm, toàn đơn vị phát hiện 10 vụ việc liên quan đến hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, trong đó có một vụ được chuyển cơ quan công an điều tra, xử lý hình sự.

Kết quả nêu trên khẳng định vai trò nòng cốt của Chi cục Hải quan khu vực XVII trong giữ vững “lá chắn” chống buôn lậu trên tuyến biên giới Tây Nam.

Chủ động giữ thế trận kiểm soát từ sớm, từ xa

Theo đánh giá của Chi cục Hải quan khu vực XVII, hoạt động buôn lậu trên địa bàn hiện nay vẫn diễn biến phức tạp. Các đối tượng thường lợi dụng đêm tối, địa hình hiểm trở, các đường mòn, lối mở và những thời điểm lực lượng chức năng mỏng để vận chuyển hàng hóa trái phép qua biên giới. Không dừng lại ở các mặt hàng truyền thống như thuốc lá, đường cát, rượu ngoại, thời gian gần đây nổi lên tình trạng vận chuyển vàng, ngoại tệ, ma túy tổng hợp và hàng giả với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Ở tuyến cửa khẩu, các đối tượng lợi dụng chính sách tạo thuận lợi thương mại, khai sai mã số HS, trị giá, xuất xứ, số lượng hàng hóa; lợi dụng loại hình tạm nhập - tái xuất, vận chuyển độc lập, kho ngoại quan, doanh nghiệp chế xuất hoặc xuất nhập khẩu tại chỗ để gian lận thương mại, thẩm lậu hàng hóa vào nội địa hoặc trốn thuế.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác đấu tranh chống buôn lậu trên tuyến biên giới Tây Nam được dự báo sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Tây Ninh có đường biên giới dài, nhiều đường mòn, lối mở, lưu lượng người, phương tiện và hàng hóa qua lại ngày càng lớn. Đặc biệt, khu vực giáp biên phía Campuchia có nhiều casino, trường gà, làm gia tăng nguy cơ phát sinh các hoạt động vận chuyển trái phép vàng, ngoại tệ, ma túy và hàng cấm vào nội địa.

Theo ông Nguyễn Trần Hiệu, buôn lậu và gian lận thương mại hiện nay không còn đơn thuần là vận chuyển hàng hóa trái phép qua biên giới mà đã chuyển sang nhiều phương thức tinh vi hơn, gắn với hoạt động xuất nhập khẩu, logistics và chuỗi cung ứng. Vì vậy, cùng với kiểm soát tại cửa khẩu, lực lượng hải quan phải chủ động quản lý rủi ro, tăng cường thu thập, phân tích thông tin, kiểm tra sau thông quan và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng để phát hiện, xử lý từ sớm các hành vi vi phạm.

Hiệu quả chống buôn lậu trên địa bàn không chỉ đến từ nỗ lực của lực lượng hải quan mà còn từ cơ chế phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa các lực lượng thực thi pháp luật. Chi cục Hải quan khu vực XVII đã rà soát, ký kết và triển khai hiệu quả quy chế phối hợp với Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh; duy trì trao đổi thông tin thường xuyên với Công an tỉnh, Ban Chỉ đạo 389 các cấp và Chi cục Điều tra chống buôn lậu.

Đơn vị cũng tích cực tham gia các đoàn khảo sát tuyến biên giới do UBND tỉnh Tây Ninh, Bộ đội Biên phòng và Bộ Ngoại giao tổ chức để rà soát, xác định phạm vi địa bàn hoạt động của lực lượng hải quan, kiến nghị hoàn thiện các quy định liên quan đến quản lý biên giới. Đồng thời, thường xuyên phối hợp tiếp nhận công dân Việt Nam do phía Campuchia trao trả, tạo thuận lợi cho các đoàn ngoại giao thực hiện thủ tục xuất nhập cảnh, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự khu vực cửa khẩu.

Theo lãnh đạo Chi cục Hải quan khu vực XVII, để nâng cao hơn nữa hiệu quả quản lý trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục tăng trưởng, cùng với việc đổi mới phương thức quản lý và ứng dụng công nghệ, rất cần tiếp tục đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất, trang thiết bị kiểm tra, giám sát hiện đại tại các cửa khẩu trọng điểm như Mộc Bài, Bình Hiệp và Tân Nam.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới được Hải quan khu vực XVII xác định là tiếp tục tăng cường chống thất thu ngân sách thông qua kiểm tra, giám sát hải quan, kiểm tra sau thông quan, đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, chuyển tải bất hợp pháp và hàng giả. Cùng với đó là rà soát, phân tích nợ thuế, áp dụng đồng bộ các biện pháp cưỡng chế để thu hồi nợ, hạn chế phát sinh nợ mới, góp phần bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước.