Giữ vững thị trường sầu riêng từ quản lý mã số

Vườn sầu riêng tại xã Quảng Tín được canh tác theo hướng hữu cơ, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu xuất khẩu

Nhiều lỗ hổng trong quản lý MSVT

Vụ sầu riêng 2026 chuẩn bị bước vào thu hoạch, với kỳ vọng tiếp tục mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân và đóng góp quan trọng vào kim ngạch xuất khẩu nông sản của tỉnh. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nóng của ngành hàng này, công tác quản lý MSVT, mã số CSĐG đang đặt ra những yêu cầu cấp thiết, quyết định đến thắng lợi của mùa vụ.

Việc mở rộng nhanh diện tích sản xuất và gia tăng số lượng MSVT đã tạo thuận lợi cho xuất khẩu sầu riêng. Tuy nhiên, cơ quan chức năng vẫn ghi nhận nhiều vi phạm. Cụ thể như: sử dụng mã số không đúng thực tế, thu mua sầu riêng ngoài vùng nguyên liệu hoặc không rõ nguồn gốc để hợp thức hóa hồ sơ xuất khẩu. Một số trường hợp còn tự ý sử dụng mã số của doanh nghiệp khác, khiến doanh nghiệp bị cảnh báo hoặc tạm dừng xuất khẩu. Đáng lo ngại, thời gian gần đây xuất hiện tình trạng một số thương lái từ các tỉnh lân cận thu mua số lượng lớn sầu riêng trái vụ tại Lâm Đồng, từ trái non, già đến lép múi, méo trái, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng hàng hóa xuất khẩu.

Anh Nguyễn Tấn H., một nhân công thu mua sầu riêng cho biết: “Các chủ vựa bố trí những lô sầu riêng trái vụ đạt chất lượng tốt ở lớp ngoài hoặc vị trí dễ tiếp cận khi cơ quan chức năng tiến hành lấy mẫu kiểm nghiệm. Trong khi đó, phía bên trong lô hàng có thể được trộn lẫn với nguồn hàng thu mua từ nhiều nơi khác nhau”.

Theo phản ánh của nhà vườn, sầu riêng trái vụ thường ít sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật nên dễ đạt các chỉ tiêu an toàn thực phẩm. Lợi dụng điều này, một số chủ vựa sử dụng loại hàng này để đối phó hoạt động kiểm tra chất lượng, gây khó khăn cho việc đánh giá chính xác toàn bộ lô hàng xuất khẩu. Đáng chú ý, tình trạng môi giới, mua bán, cho thuê hoặc cho mượn MSVT vẫn xuất hiện. Một số tổ chức, cá nhân sau khi được cấp mã số lại không trực tiếp tổ chức sản xuất hoặc đóng gói mà ủy quyền cho đơn vị khác sử dụng, gây khó khăn cho công tác quản lý và truy xuất nguồn gốc.

Điều này cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với công tác quản lý chất lượng nông sản xuất khẩu trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu liên tục siết chặt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm.

Sầu riêng Lâm Đồng chuẩn bị vào vụ mới

Không để mất thị trường xuất khẩu

Niên vụ sầu riêng năm 2026 dự kiến diễn ra từ tháng 6 - 10. Khi sản lượng tăng cao, hoạt động thu mua trên địa bàn cũng trở nên sôi động hơn với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp, thương lái và đối tượng môi giới trong và ngoài tỉnh.

Theo Đại tá Phạm Thanh Hùng - Phó Giám đốc Công an tỉnh, bên cạnh những cơ hội mở rộng thị trường tiêu thụ, đây cũng là thời điểm dễ phát sinh các hành vi đầu cơ, ép giá, tranh mua tranh bán, lừa đảo trong đặt cọc hoặc ký kết hợp đồng thu mua. Nếu không được kiểm soát tốt, những hành vi này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người sản xuất mà còn tác động tiêu cực đến môi trường kinh doanh và hình ảnh ngành hàng sầu riêng.

Hiện nay, trên 85% sản lượng sầu riêng xuất khẩu của tỉnh phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc. Do đó, các vi phạm liên quan đến MSVT, CSĐG hay chất lượng sản phẩm đều có nguy cơ dẫn đến bị cảnh báo, đình chỉ hoặc thu hồi mã số, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu và thu nhập của người dân, doanh nghiệp. Trong 2 năm (2024 - 2025), các cơ quan chức năng đã phát hiện 17 mẫu sầu riêng nhiễm rệp sáp và 6 mẫu có hàm lượng Cadimi vượt hoặc cận ngưỡng cho phép. Tính đến tháng 4/2026, toàn tỉnh đã có 131 MSVT và 129 mã số CSĐG của nhiều loại nông sản bị nước nhập khẩu tạm ngừng hoặc thu hồi do vi phạm các quy định về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm.

Trong khi đó, công tác quản lý vẫn còn nhiều khó khăn như: việc ghi chép nhật ký sản xuất ở một số vùng trồng còn hình thức, dữ liệu truy xuất nguồn gốc chưa đầy đủ, nguồn lực hậu kiểm hạn chế trong khi số lượng mã số ngày càng tăng. Đáng chú ý, toàn tỉnh hiện chỉ có 2 đơn vị đủ điều kiện kiểm nghiệm Cadimi và Vàng O, tiềm ẩn nguy cơ quá tải vào cao điểm thu hoạch.

Sầu riêng Lâm Đồng được tập kết tại cơ sở thu mua trước khi phân loại, đóng gói phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu

Siết chặt quản lý trước mùa thu hoạch

Trước những nguy cơ trên, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tăng cường quản lý hoạt động sản xuất, thu hoạch, sơ chế, đóng gói và xuất khẩu sầu riêng trong niên vụ năm 2026. Trọng tâm là rà soát, cập nhật đầy đủ dữ liệu MSVT và mã số CSĐG cũng như tăng cường hậu kiểm, kiểm tra việc duy trì các điều kiện theo quy định. Đồng thời, kiểm soát chặt truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm đối với sản phẩm xuất khẩu.

Phân loại, kiểm tra sản phẩm trước khi xuất khẩu, bảo đảm các quy định

Các lực lượng chức năng cũng được yêu cầu tăng cường kiểm tra hoạt động thu mua, vận chuyển, kinh doanh, sơ chế, đóng gói; kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi gian lận thương mại, gian lận nguồn gốc xuất xứ, đầu cơ, ép giá và các vi phạm khác. Song song với đó, công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp tuân thủ nghiêm các quy định về sản xuất, truy xuất nguồn gốc và xuất khẩu nông sản tiếp tục được đẩy mạnh nhằm nâng cao ý thức chấp hành và giảm thiểu nguy cơ vi phạm.

Trong thực tế thị trường xuất khẩu ngày càng đòi hỏi khắt khe, việc quản lý chặt chẽ MSVT, mã số CSĐG không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là điều kiện tiên quyết để bảo vệ thương hiệu sầu riêng, giữ vững thị trường xuất khẩu và hướng tới sự phát triển bền vững của ngành hàng chủ lực này.