Giữa cạnh tranh Trung Quốc-EU, Morocco vươn lên thành trung tâm công nghiệp mới ở Địa Trung Hải

Từ một cứ điểm sản xuất quen thuộc của các doanh nghiệp châu Âu, Morocco đang trở thành điểm đến của dòng vốn Trung Quốc trong các ngành công nghệ cao như pin, xe điện và vật liệu phục vụ chuyển đổi năng lượng. Bước chuyển này phản ánh chiến lược đa dạng hóa đối tác của Morocco nhằm tận dụng cạnh tranh nước lớn cho mục tiêu phát triển công nghiệp.

Điểm đến mới của dòng vốn Trung Quốc

Trước đây, Liên minh châu Âu (EU) chủ yếu nhìn nhận Morocco như một đối tác kinh tế ổn định, với vị trí địa lý gần kề và nền tảng công nghiệp phù hợp cho các doanh nghiệp châu Âu, nhất là trong các ngành ô tô, hàng không vũ trụ và dệt may. Tuy nhiên, điều này đã thay đổi đáng kể trong những năm gần đây.

Hiện nay, Morocco không đơn thuần là nơi sản xuất phục vụ thị trường châu Âu, mà còn trở thành điểm đến của dòng vốn lớn từ Trung Quốc trong các ngành công nghệ cao, bao gồm pin, xe điện và vật liệu phục vụ chuyển đổi năng lượng.

Đáng chú ý, Morocco đã đạt được bước chuyển này nhờ mở rộng mạng lưới đối tác toàn cầu. Trong khi duy trì quan hệ chiến lược truyền thống với châu Âu và Mỹ, Morocco đồng thời thu hút đầu tư từ Trung Quốc, Nhật Bản và các quốc gia vùng Vịnh. Chiến lược này tạo ra môi trường cạnh tranh hơn giữa các nhà đầu tư, qua đó giảm sự phụ thuộc vào bất kỳ đối tác đơn lẻ nào.

Theo đó, lợi thế của Morocco một phần đến từ hệ thống kinh tế đồng bộ, gồm ưu đãi thuế, hạ tầng hiện đại, hệ thống cảng quốc tế, ổn định chính trị và nhiều hiệp định thương mại tự do. Bên cạnh đó, vị trí địa lý chiến lược khiến nước này trở thành nơi gần thị trường châu Âu nhất trên lục địa châu Phi.

Các khu vực như Tangier và Kénitra đã trở thành trung tâm quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này thúc đẩy nhiều doanh nghiệp hàng đầu Trung Quốc đặt nhà máy tại Morocco để sản xuất linh kiện xe điện và pin, đồng thời tận dụng vị trí gần châu Âu và hạ tầng logistics hiện đại của nước này.

Sự tăng trưởng công nghiệp của Morocco làm dấy lên mối lo ngại của giới chức châu Âu về khả năng hàng hóa Trung Quốc thâm nhập thị trường "lục địa già" qua quốc gia Bắc Phi này.

Theo ông Laadam, trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị giữa các nước phương Tây và Trung Quốc, điều này phản ánh “thế khó” của EU trong quan hệ với Morocco.

Morocco là một đối tác chiến lược của EU, cũng là quốc gia đã hội nhập sâu vào chuỗi sản xuất của châu Âu. Nhiều tập đoàn lớn của châu Âu dựa vào các nhà máy tại Morocco để cung cấp ô tô và phụ tùng cho thị trường của mình. Chính vì vậy, EU cũng mong muốn hạn chế ảnh hưởng về công nghiệp của Trung Quốc tại thị trường chiến lược này.

Vì sao Trung Quốc chọn Morocco?

Theo giới quan sát, đối với Trung Quốc, Morocco vừa là một trung tâm đầu tư và thương mại, vừa là cửa ngõ chiến lược tới châu Âu và châu Phi. Thành công của Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) không chỉ phụ thuộc vào việc xây dựng cảng biển và hạ tầng, mà còn ở việc phát triển các cơ sở công nghiệp có khả năng hội nhập với kinh tế toàn cầu.

Vì vậy, đầu tư của Trung Quốc tại Morocco tập trung vào các lĩnh vực giá trị cao, bao gồm sản xuất pin xe điện, nguyên liệu pin, linh kiện xe điện, năng lượng tái tạo, điện tử và các khu công nghiệp thông minh.

Các lĩnh vực này không chỉ tạo việc làm, mà còn chuyển giao công nghệ và đưa Morocco tham gia vào những ngành công nghiệp tương lai. Đây là lý do các doanh nghiệp Trung Quốc sẵn sàng đầu tư hàng tỷ USD vào thị trường quốc gia Bắc Phi.

Theo đó, Trung Quốc lựa chọn Morocco do nước này hội tụ nhiều yếu tố mà nhiều quốc gia Bắc Phi khác không có, bao gồm: sự ổn định chính trị, hệ thống hạ tầng hiện đại, mạng lưới hiệp định thương mại tự do, nguồn lao động tay nghề cao…

Những yếu tố này đã đưa Morocco từ một nền kinh tế dựa vào các ngành truyền thống trở thành trung tâm khu vực cho các ngành công nghiệp tiên tiến.

Đa dạng hóa đối tác, không chọn phe

Để giữ thế cân bằng, Morocco được cho là cần duy trì sự cân bằng giữa Trung Quốc và EU, trong bối cảnh nền kinh tế nước này vẫn phụ thuộc vào thị trường châu Âu, song cần vốn và công nghệ Trung Quốc để đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa.

Theo đó, chính sách của Morocco dựa trên nguyên tắc đa dạng hóa đối tác và không tham gia “chính trị phe, khối”, giúp nước này có dư địa xoay xở rộng hơn nhiều quốc gia đang phát triển khác.

Trong thời gian tới, châu Âu nhiều khả năng sẽ siết chặt hơn các quy định về xuất xứ hàng hóa từ Morocco, nhất là trong ngành xe điện và pin, nhằm bảo đảm các sản phẩm này không bị lợi dụng để tránh thuế đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Ở chiều ngược lại, Trung Quốc được dự báo tiếp tục mở rộng sự hiện diện về công nghiệp tại Morocco, nhờ những lợi thế khó có thể tìm được ở nơi khác dọc bờ Nam của Địa Trung Hải.

Vì thế, tương lai của quan hệ đối tác Morocco-Trung Quốc không chỉ phụ thuộc vào quy mô đầu tư, mà còn ở khả năng Morocco biến các khoản đầu tư đó thành một nền tảng công nghiệp vững chắc, tập trung vào sản xuất, đổi mới và chuyển giao công nghệ.

Điều này có thể giúp quốc gia Bắc Phi trở thành một đối tác công nghiệp thực thụ, vượt lên vai trò trung tâm lắp ráp và xuất khẩu.

Thành công thực sự của Morocco nằm ở việc tận dụng sự cạnh tranh giữa các nước lớn để phục vụ các mục tiêu phát triển quốc gia. Nếu duy trì được thế cân bằng trong quan hệ với Trung Quốc và châu Âu, Morocco sẽ phát huy tiềm năng của một mắt xích chiến lược giữa ba châu lục trong chuỗi giá trị toàn cầu, trở thành chủ thể kinh tế có tiếng nói trong hợp tác thương mại và khu vực tại khu vực và trên toàn cầu.