Gỡ điểm nghẽn cơ sở vật chất, nâng chất đào tạo nghề vùng khó

Trường Trung cấp nghề Thạch Thành đào tạo nhiều nhóm nghề, trong đó có nghề Hàn.

Thiếu và xuống cấp, khó đáp ứng yêu cầu đào tạo

Với giáo dục nghề nghiệp, đặc biệt ở những nghề có tỷ lệ thực hành cao, cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo có vai trò trực tiếp đối với chất lượng đào tạo. Tuy nhiên, tại một số trường nghề ở địa bàn khó khăn, điều kiện này vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu cả về quy mô đào tạo và sự thay đổi nhanh của công nghệ sản xuất.

Trường Trung cấp nghề Thanh, Thiếu niên khuyết tật, đặc biệt khó khăn Thanh Hóa là cơ sở giáo dục nghề nghiệp đặc thù, có nhiệm vụ tiếp nhận, đào tạo nghề miễn phí cho người khuyết tật, học sinh có điều kiện kinh tế khó khăn, học sinh là người dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa trên địa bàn tỉnh.

Hiện trường tổ chức đào tạo trình độ trung cấp với 4 nghề gồm Hàn, May thời trang, Điện công nghiệp, Kỹ thuật sửa chữa, lắp ráp máy tính, thời gian đào tạo 24 tháng. Ở trình độ sơ cấp, trường đào tạo 5 nghề gồm May công nghiệp, Vi tính văn phòng, Điện dân dụng, Thêu ren mỹ nghệ và Hàn, thời gian đào tạo 9 tháng.

Với quy mô khoảng 500 học sinh/năm, học sinh trình độ trung cấp được học Chương trình GDTX cấp THPT, vì thế số lượng tăng cao trong cùng thời điểm của các khóa đào tạo.

Theo ông Trương Ngọc Tiến, Hiệu trưởng Trường Trung cấp nghề Thanh, Thiếu niên khuyết tật, đặc biệt khó khăn Thanh Hóa, cơ sở vật chất của trường được xây dựng, hoàn thành từ năm 2009. Sau nhiều năm sử dụng, cơ sở vật chất đã xuống cấp, trong khi trang thiết bị dạy nghề được đầu tư từ Chương trình mục tiêu quốc gia hằng năm chưa đáp ứng được quy mô đào tạo.

Hiện ký túc xá nhà trường đang phải bố trí 8 học sinh/phòng, trong khi thiết kế ban đầu là 4 học sinh/phòng. Nhà ăn cũng phải tổ chức ăn 2 ca/buổi do diện tích chật hẹp trong khi số lượng học sinh lớn. Nhà trường hiện chưa có nhà đa năng và hệ thống sân chơi thể thao.

Thực trạng này khiến nhà trường gặp nhiều khó khăn trong tổ chức dạy và học nghề, nhất là khi đối tượng đào tạo có tính chất đặc thù, cần những điều kiện phù hợp để bảo đảm chất lượng học tập.

Bà Mai Thị Vân, Hiệu trưởng Trường Trung cấp nghề Thạch Thành (Kim Tân, Thanh Hoá) nhấn mạnh, cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo có vai trò quyết định đến chất lượng giáo dục nghề nghiệp, đặc biệt với các nghề đòi hỏi tỷ lệ thực hành cao.

Nhà trường hiện tổ chức đào tạo nhiều nhóm nghề với đặc thù khác nhau, trong đó có các nghề cần nhiều thiết bị thực hành như Hàn, May thời trang, Sửa chữa thiết bị may, Chăn nuôi thú y và Chăn nuôi gia súc gia cầm.

“Nhìn chung, cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện có của nhà trường đã phục vụ được phần nào hoạt động đào tạo; tuy nhiên cơ sở vật chất vẫn còn nghèo nàn, thiếu thốn đặc biệt là thiếu các phòng học lý thuyết, phòng thực hành. Trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động, một số thiết bị cần được bổ sung, nâng cấp và hiện đại hóa. Đặc biệt, công nghệ sản xuất thay đổi nhanh, nếu thiết bị đào tạo chậm được cập nhật thì khoảng cách giữa đào tạo và thực tế doanh nghiệp sẽ ngày càng lớn”, bà Mai Thị Vân chia sẻ.

Học sinh Trường Trung cấp nghề Thanh, Thiếu niên khuyết tật, đặc biệt khó khăn Thanh Hóa.

Đầu tư có trọng tâm, đồng bộ và lâu dài

Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, các trường nghề không chỉ đặt vấn đề tăng đầu tư mà còn tìm cách khai thác hiệu quả thiết bị hiện có, từng bước tiếp cận công nghệ mới.

Tại Trường Trung cấp nghề Thanh, Thiếu niên khuyết tật, đặc biệt khó khăn Thanh Hóa, nhà trường tổ chức để cán bộ, giáo viên xây dựng các đề án thiết bị dạy nghề tự làm phục vụ giảng dạy. Đây là giải pháp nhằm bổ sung phương tiện thực hành trong bối cảnh thiết bị được đầu tư chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đào tạo.

Nhà trường cũng liên tục tổ chức cho học sinh kiến tập, thực tập tại doanh nghiệp dưới sự quản lý, hướng dẫn của giáo viên; áp dụng công nghệ vào dạy nghề giúp nâng cao chất lượng thực hành, cá nhân hóa lộ trình học và giúp học viên nhanh chóng thích ứng với thị trường lao động.

Công tác số hóa cũng được triển khai trong quản lý và đào tạo nghề, từ chuyển đổi giáo trình, tài liệu, bài giảng thành kho học liệu số đến ứng dụng hệ thống quản lý học tập, số hóa hồ sơ học sinh, sổ điểm điện tử và lịch trình giảng dạy, qua đó giảm thủ tục hành chính.

Để nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người học, ông Trương Ngọc Tiến bày tỏ mong muốn nhà trường được đầu tư xây dựng thêm giảng đường, phòng học lý thuyết, xưởng thực hành nhằm đáp ứng quy mô đào tạo. Cùng với đó là xây mới khu ký túc xá, nhà ăn, nhà đa năng, sân chơi thể thao…; tiếp tục đầu tư trang thiết bị cho các nghề, đặc biệt là các nghề trình độ trung cấp.

“Chúng tôi cũng mong muốn xây dựng mới chính sách cho cán bộ, giáo viên làm công tác quản lý, đào tạo cho học sinh là người khuyết tật, học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Đồng thời, tiếp tục thực hiện và nâng cao chính sách hàng tháng cho học sinh nội trú học tiếp lên trình độ trung cấp, học sinh khuyết tật, học sinh thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo học nghề”, ông Trương Ngọc Tiến đề xuất thêm.

Tại Trường Trung cấp nghề Thạch Thành, nhà trường thực hiện tăng cường sử dụng thiết bị trong các giờ thực hành, xây dựng kế hoạch bảo dưỡng, sửa chữa và khai thác tối đa công năng của thiết bị hiện có. Giáo viên được khuyến khích tự học, cập nhật công nghệ mới và cải tiến phương pháp dạy học.

Đáng chú ý, nhà trường xác định không nhất thiết phải đầu tư dàn trải mà cần ưu tiên những thiết bị phục vụ trực tiếp cho các nghề trọng điểm, những kỹ năng doanh nghiệp đang có nhu cầu tuyển dụng và những công nghệ người học sẽ gặp trong thực tế sản xuất.

Theo Hiệu trưởng Mai Thị Vân, đối với địa bàn có huyện nghèo, cần có cơ chế đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị đào tạo theo hướng ưu tiên vùng khó khăn, vùng miền núi và những địa bàn còn thiếu điều kiện đào tạo nghề.

Việc đầu tư cần có tính dài hạn, đồng bộ từ nhà xưởng, phòng học, thiết bị thực hành đến kinh phí bảo trì, sửa chữa và cập nhật công nghệ. Nếu chỉ đầu tư thiết bị nhưng không có kinh phí duy trì, nâng cấp thì hiệu quả sử dụng sẽ không cao.

Song song với việc được cấp trang thiết bị, cần phải trang bị phòng học, xưởng thực hành chuẩn, cố định để hạn chế việc di chuyển dụng cụ, thiết bị nhằm hạn chế thiết bị hỏng hóc.