Gỡ 'điểm nghẽn' để Phú Thọ hiện thực hóa mục tiêu 64.000 căn nhà ở xã hội

Nhiều dự án nhà ở xã hội đã hoàn thành và được đưa vào sử dụng trên địa bàn tỉnh Phú Thọ. (Ảnh: Đào An/TTXVN)

Sau hợp nhất, nhu cầu nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Phú Thọ tăng nhanh do quá trình mở rộng không gian phát triển công nghiệp, đô thị và sắp xếp tổ chức bộ máy. Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, song để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng hơn 64.000 căn nhà ở xã hội trước năm 2030, tỉnh vẫn còn nhiều "điểm nghẽn" cần tháo gỡ.

Nhiều dự án được khởi động, mở rộng nguồn cung

Theo Đề án xây dựng ít nhất một triệu căn nhà ở xã hội của Chính phủ, giai đoạn 2026-2030 Phú Thọ được giao phải hoàn thành 62.853 căn hộ, tỉnh đề ra mục tiêu toàn giai đoạn đến năm 2030 là 64.400 căn. Ngay sau hợp nhất, tỉnh đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội trở thành một nội dung trong quy hoạch và điều hành phát triển kinh tế, xã hội.

Tỉnh ban hành hàng loạt quy định mới về quản lý nhà ở, thị trường bất động sản, phân cấp quản lý, giá cho thuê nhà ở xã hội, chia sẻ dữ liệu thị trường bất động sản và quản lý quy hoạch đô thị.

Đồng thời, cơ chế "Luồng xanh" dành cho các dự án trọng điểm được mở rộng đối với nhà ở xã hội, cho phép rút ngắn khoảng 50% thời gian thực hiện nhiều thủ tục quan trọng như chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và cấp phép xây dựng.

Việc chuyển mạnh từ tư duy "quản lý" sang "đồng hành cùng doanh nghiệp" đã góp phần giảm đáng kể chi phí thời gian và tạo niềm tin cho các nhà đầu tư. Cùng với đó, tỉnh tăng cường thanh tra, kiểm tra việc xét duyệt đối tượng mua, thuê mua nhà ở xã hội, kiểm soát giá bán, giá thuê và sử dụng quỹ đất đúng mục đích nhằm phòng ngừa tình trạng lợi dụng chính sách để trục lợi.

Khởi công xây dựng dự án khu nhà ở xã hội cao tầng NO3 tại phường Nông Trang, tỉnh Phú Thọ. (Ảnh: TTXVN phát)

Theo Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ, những kết quả bước đầu cho thấy chính sách đang phát huy hiệu quả. Hiện toàn tỉnh có 23 dự án nhà ở xã hội được triển khai với quy mô 17.447 căn hộ. Riêng giai đoạn 2021-2025 đã có 12 dự án hoàn thành với khoảng 3.900 căn hộ đủ điều kiện đưa vào sử dụng, vượt chỉ tiêu Chính phủ giao.

Sau khi hợp nhất tỉnh, 12 dự án với 7.522 căn hộ đã được giao chủ đầu tư; trong đó nhiều dự án đã khởi công, số còn lại đang hoàn thiện thủ tục để sớm triển khai. Theo kế hoạch, năm 2026 tỉnh có khả năng hoàn thành thêm khoảng 2.354 căn hộ và dự kiến khởi công tiếp 12 dự án mới với hơn 10.500 căn.

Song song với việc phát triển dự án, địa phương cũng dành hơn 104 ha đất cho 36 dự án nhà ở xã hội độc lập; bố trí hơn 182 ha quỹ đất 20% trong các dự án khu đô thị và chuẩn bị nhiều vị trí phục vụ nhà ở cho lực lượng vũ trang. Đây là cơ sở quan trọng để mở rộng nguồn cung trong các năm tới.

Không chỉ chú trọng phát triển dự án, Phú Thọ còn đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ người dân tiếp cận nhà ở. Tỉnh ban hành quy định nới điều kiện về khoảng cách nơi ở và nơi làm việc đối với người lao động, giữ ổn định tiêu chí xác định thu nhập để nhiều người có cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội hơn. Cùng với đó, hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội triển khai cho vay ưu đãi đối với người mua, thuê mua và sửa chữa nhà ở.

Khởi công dự án nhà ở xã hội Ngọc Hà tại phường Thanh Miếu, tỉnh Phú Thọ. (Ảnh: Nguyễn Thảo/TTXVN

Đến cuối tháng 5/2026, doanh số cho vay phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn đạt hơn 383 tỷ đồng với 717 khách hàng được giải ngân; tổng dư nợ đạt gần 850 tỷ đồng cho hơn 2.200 khách hàng.

Tỉnh cũng đang xây dựng cơ chế bố trí nguồn vốn ngân sách ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội và từng bước hình thành Quỹ nhà ở địa phương trên cơ sở giao chức năng cho Quỹ Đầu tư phát triển tỉnh, hướng tới tạo nguồn lực tài chính ổn định cho phát triển nhà ở xã hội trong dài hạn.

Vẫn bộc lộ nhiều khó khăn, vướng mắc

Theo Ủy ban nhân dân tỉnh, bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình triển khai vẫn bộc lộ nhiều khó khăn, vướng mắc. Trước hết là bất cập về quy hoạch và thủ tục pháp lý.

Theo quy định hiện hành, sau khi chấp thuận chủ trương đầu tư, địa phương phải tiếp tục điều chỉnh chương trình phát triển nhà ở và quy hoạch làm cơ sở lập báo cáo nghiên cứu khả thi, khiến nhiều dự án kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư. Việc bố trí quỹ đất 20% trong các dự án nhà ở thương mại cũng gặp khó do nhiều dự án chậm giải phóng mặt bằng hoặc kéo dài tiến độ.

Sau hợp nhất, nhu cầu nhà ở xã hội tập trung rất lớn tại trung tâm hành chính mới và các khu công nghiệp, trong khi nhiều khu vực khác lại chưa phát sinh nhu cầu tương xứng, dẫn đến sự mất cân đối giữa quỹ đất quy hoạch và nhu cầu thực tế. Đây là thách thức đòi hỏi địa phương phải tiếp tục điều chỉnh quy hoạch theo hướng linh hoạt, phù hợp với xu hướng dịch chuyển dân cư và phát triển công nghiệp.

Một điểm nghẽn khác là sức hấp dẫn của chính sách đối với doanh nghiệp vẫn chưa thực sự đủ mạnh. Trong khi chi phí đầu tư, chi phí giải phóng mặt bằng, giá vật liệu và lãi vay đều tăng, lợi nhuận định mức của dự án nhà ở xã hội hiện còn thấp, thời gian thu hồi vốn kéo dài khiến nhiều doanh nghiệp chưa mặn mà tham gia. Không ít nhà đầu tư vẫn ưu tiên phát triển nhà ở thương mại có hiệu quả kinh tế cao hơn.

Bên cạnh đó, nguồn vốn ưu đãi cho người mua nhà và chủ đầu tư còn hạn chế, chưa đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của thị trường. Áp lực về nhà ở cũng gia tăng khi sau hợp nhất có hàng nghìn cán bộ, công chức, viên chức phải di chuyển đến trung tâm hành chính mới làm việc; cùng với đó là nhu cầu rất lớn của công nhân tại các khu công nghiệp và nhu cầu tái định cư đối với các dự án phát triển đô thị. Trong khi đó, nguồn cung nhà ở cho thuê và nhà ở phục vụ tái định cư hiện vẫn còn khá khiêm tốn.

Nhiều dự án nhà ở xã hội đã hoàn thành và được đưa vào sử dụng trên địa bàn tỉnh Phú Thọ. (Ảnh: Đào An/TTXVN)

Ông Vũ Việt Văn, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ cho biết, để hoàn thành mục tiêu hơn 64.000 căn nhà ở xã hội trước năm 2030, Phú Thọ đang kiến nghị Chính phủ và Bộ Xây dựng tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ giữa Luật Nhà ở, Luật Đất đai và Luật Đầu tư; cho phép thực hiện song song một số thủ tục về quy hoạch, đất đai, môi trường và phòng cháy, chữa cháy nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.

Tỉnh cũng đề xuất tăng lợi nhuận định mức đối với chủ đầu tư nhà ở xã hội, bổ sung các chính sách tín dụng ưu đãi, bố trí thêm nguồn vốn cho Ngân hàng Chính sách xã hội và sớm triển khai các dự án nhà ở công nhân bằng nguồn lực của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

Với quyết tâm của chính quyền địa phương, sự đồng hành của doanh nghiệp cùng việc tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế và nguồn lực, phát triển nhà ở xã hội được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những động lực quan trọng góp phần bảo đảm an sinh, thu hút đầu tư và thúc đẩy phát triển bền vững của tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn mới./.