Gỡ 'điểm nghẽn' mặt bằng, tăng tốc công trình trọng điểm

Đằng sau những chuyển động ấy là sự vào cuộc quyết liệt của các địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng - khâu vốn được coi là “nút thắt” của nhiều dự án hạ tầng nhiều năm qua.

Trên công trường cầu Ngọc Hồi, hàng chục mũi thi công đang bám sát tiến độ. Ảnh: Phạm Hùng

Bàn giao mặt bằng sớm, các cây cầu vượt sông Hồng tăng tốc

Những ngày này, trên công trường cầu Ngọc Hồi, hàng chục mũi thi công đang bám sát tiến độ. Giữa khu vực bãi sông Hồng, các thiết bị khoan cọc nhồi, cẩu chuyên dụng hoạt động liên tục. Khó có thể hình dung chỉ hơn một năm trước, nơi đây vẫn là khu vực sản xuất nông nghiệp của hàng trăm hộ dân.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, đến nay, 4 trong số 7 dự án cầu vượt sông Hồng gồm Hồng Hà, Mễ Sở, Vân Phúc và Ngọc Hồi đã hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng. Dự án cầu Tứ Liên đạt khoảng 98,4% khối lượng giải phóng mặt bằng, trong khi cầu Trần Hưng Đạo đã đạt hơn 96%.

Riêng tại dự án cầu Ngọc Hồi, toàn bộ 32,6ha mặt bằng trên địa bàn thành phố đã được bàn giao cho chủ đầu tư. Trong đó, xã Bát Tràng là địa phương đầu tiên hoàn thành toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng phục vụ dự án.

Để triển khai công trình, xã Bát Tràng phải thu hồi hơn 17ha đất nông nghiệp ngoài bãi sông Hồng, liên quan trực tiếp tới 384 hộ dân. Dù khối lượng công việc lớn, quá trình triển khai vẫn diễn ra thuận lợi nhờ sự vào cuộc đồng bộ của cấp ủy, chính quyền và các tổ chức đoàn thể.

Ông Triệu Thanh Tùng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư - hạ tầng xã Bát Tràng cho biết, trong suốt quá trình thực hiện, các lực lượng đã phối hợp chặt chẽ với trưởng thôn, tổ dân phố và các tổ chức chính trị - xã hội để tuyên truyền, vận động, đối thoại, giải đáp kịp thời những kiến nghị của người dân. Các chế độ bồi thường, hỗ trợ được thực hiện đầy đủ theo quy định, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người dân.

Mặt bằng được bàn giao đúng tiến độ đã tạo điều kiện để các nhà thầu đồng loạt triển khai nhiều hạng mục. Sau lễ khởi công ngày 19-8-2025, dự án hiện đã hoàn thành 80/80 cọc khoan nhồi của hai trụ tháp chính. Trên công trường, 18 mũi thi công đang triển khai đồng thời các hạng mục cầu dẫn, bệ trụ, thân trụ và đúc dầm. Cầu Ngọc Hồi được kỳ vọng hoàn thành trước Hội nghị APEC 2027.

Tại dự án cầu Vân Phúc, toàn bộ gần 29ha mặt bằng cũng đã được bàn giao cho nhà thầu. Nhờ đó, các đơn vị thi công tổ chức 4 mũi thi công theo phương châm “3 ca, 4 kíp”, triển khai đồng thời nhiều hạng mục từ cầu chính vượt sông đến hệ thống cầu dẫn và đường đầu cầu.

Đến nay, phần cầu chính đã hoàn thành 72/102 cọc khoan nhồi; phần cầu cạn và cầu dẫn đạt 346/713 cọc khoan nhồi. Hàng trăm phiến dầm đã được đúc sẵn phục vụ các giai đoạn tiếp theo. Theo kế hoạch, dự án sẽ hoàn thành thông xe trong quý IV-2027.

Kết quả giải phóng mặt bằng đang tạo điều kiện để các chủ đầu tư chủ động tổ chức thi công. Ảnh: Tạ Hải

Không chỉ riêng cầu Ngọc Hồi hay cầu Vân Phúc, kết quả giải phóng mặt bằng tại các dự án cầu Hồng Hà, Mễ Sở, Tứ Liên, Trần Hưng Đạo đang tạo điều kiện để các chủ đầu tư chủ động tổ chức thi công, từng bước hình thành mạng lưới giao thông kết nối hai bờ sông Hồng, mở rộng không gian phát triển của Thủ đô.

Khơi thông mặt bằng cho những tuyến đường chiến lược

Nếu như các cây cầu vượt sông Hồng đang từng bước nối liền những không gian phát triển mới của Thủ đô thì tại các dự án đường bộ trọng điểm, hiệu quả từ công tác giải phóng mặt bằng cũng đang hiện hữu trên từng mét tuyến được thi công mỗi ngày.

Dự án Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục đang ghi nhận những chuyển động rõ nét sau nhiều năm gặp khó khăn về mặt bằng. Các nhà thầu đã huy động máy móc, thiết bị và tổ chức thi công liên tục nhằm bù tiến độ. Khối lượng thực hiện hiện đạt khoảng 40%, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026.

Dự án Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục tăng tốc thi công trên toàn tuyến. Ảnh: Tạ Hải

Dự án có chiều dài khoảng 2,27km với tổng mức đầu tư hơn 7.200 tỷ đồng. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ góp phần khép kín Vành đai 1 theo quy hoạch, giảm áp lực giao thông cho khu vực nội đô.

Không xa đó, tại dự án mở rộng đường Tam Trinh, nhiều dãy nhà từng nằm sát mặt đường nay đã được tháo dỡ. Những khoảng mặt bằng rộng hàng trăm mét xuất hiện thay cho cảnh nhà cửa san sát trước đây, tạo điều kiện để các nhà thầu đồng loạt triển khai nhiều hạng mục.

Dự án có chiều dài khoảng 3,5km, tổng mức đầu tư hơn 3.350 tỷ đồng, đi qua các phường Hoàng Mai, Tương Mai và Vĩnh Tuy, ảnh hưởng tới khoảng 1.600 hộ dân cùng nhiều cơ quan, tổ chức.

Theo Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Hoàng Mai, Triệu Hải Vân, ngay từ đầu năm 2026, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội của phường đã phối hợp với chính quyền thành lập các tổ công tác trực tiếp đến từng hộ dân tuyên truyền, vận động, đối thoại.

Ông Triệu Hải Vân cho biết, khó khăn lớn nhất trong công tác giải phóng mặt bằng là giải quyết những băn khoăn của người dân liên quan đến nơi ở mới, điều kiện học tập của con em, hay những thay đổi trong đời sống sau khi di dời. Chính sự kiên trì lắng nghe, giải thích, đồng hành của đội ngũ cán bộ cơ sở đã góp phần tạo nên sự đồng thuận, giúp công tác giải phóng mặt bằng đạt kết quả tích cực.

Hiện mặt bằng đã cơ bản được bàn giao cho các nhà thầu. Trên công trường, các đơn vị thi công đang tập trung triển khai nhiều hạng mục từ khu vực ngõ 885 Tam Trinh hướng về Vành đai 3, đồng thời, tiếp tục bổ sung các mũi thi công để đẩy nhanh tiến độ.

Các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công đường song hành đoạn thuộc địa phận xã Thường Tín. Ảnh: Tạ Hải

Tại dự án Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, công tác giải phóng mặt bằng cơ bản hoàn tất cũng đang tạo điều kiện để toàn tuyến bước vào giai đoạn tăng tốc.

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Hà Nội, tổng diện tích giải phóng mặt bằng toàn tuyến đã đạt khoảng 1.426ha, tương đương 100% kế hoạch. Nhiều khu tái định cư và công trình hạ tầng kỹ thuật lớn đã được di dời, bàn giao cho chủ đầu tư.

Ghi nhận tại đoạn tuyến đường song hành qua xã Thường Tín cho thấy, sau hơn 30 tháng triển khai, diện mạo công trường đã thay đổi rõ rệt. Nhiều đoạn tuyến đã hoàn thành thảm bê tông nhựa. Máy móc và công nhân vẫn duy trì thi công liên tục để tận dụng thời tiết thuận lợi.

Ông Trần Viết Sơn, Chỉ huy trưởng gói thầu số 11 cho biết, đơn vị hiện huy động khoảng 20 thiết bị chuyên dụng cùng gần 40 kỹ sư, công nhân. Khối lượng thực hiện đã đạt khoảng 85% giá trị hợp đồng; hơn 3km mặt đường đã được thảm bê tông nhựa. Nhà thầu phấn đấu hoàn thành toàn bộ phần việc trong quý III-2026.

Ở dự án thành phần cao tốc theo hình thức PPP (đối tác công - tư), 9 trong tổng số 12 gói thầu đang được triển khai đồng loạt. Các hạng mục trọng điểm như cầu Hồng Hà, cầu Mễ Sở, cầu Hoài Thượng và các đoạn cầu cạn đều đang được tăng tốc để bảo đảm mục tiêu hoàn thành các cầu lớn trước APEC 2027 và hoàn thành toàn tuyến trong năm 2027.

Từ những bãi sông đang dần hình thành các cây cầu mới đến những tuyến đường chiến lược từng nhiều năm vướng mắc mặt bằng, tiến độ thi công đang được đẩy nhanh từng ngày. Kết quả đó không chỉ phản ánh hiệu quả của công tác giải phóng mặt bằng, mà còn cho thấy quyết tâm của thành phố trong việc đưa các dự án trọng điểm sớm về đích.

Tại cuộc họp của Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng các dự án đầu tư trên địa bàn thành phố cuối tháng 5 vừa qua, đồng chí Nguyễn Trọng Đông, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội yêu cầu các chủ đầu tư, nhà thầu khẩn trương triển khai thi công ngay sau khi có mặt bằng sạch, không để xảy ra tình trạng đất đã được giải phóng nhưng công trình chậm triển khai. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là giải ngân vốn đầu tư công, mà là sớm đưa công trình vào khai thác, phát huy hiệu quả đầu tư, tạo động lực tăng trưởng và mở rộng không gian phát triển cho Thủ đô.