Gỡ khó để phát triển cụm công nghiệp

Nhiều “điểm nghẽn” cần tháo gỡ

Theo Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Quảng Trị có 63 CCN được phê duyệt quy hoạch. Đến nay có 26 CCN (diện tích trên 676 ha) được thành lập và đi vào hoạt động. Hiện tỉ lệ lấp đầy tại CCN bình quân toàn tỉnh đạt 71,9%. Các CCN đã thu hút 371 DN với tổng vốn đầu tư trên 4.550 tỉ đồng. Doanh thu hàng năm của các DN này đạt trên 5.060 tỉ đồng, giải quyết việc làm cho hơn 6.900 lao động, đóng góp tích cực cho ngân sách địa phương.

Tuy đạt một số kết quả bước đầu nhưng việc phát triển CCN trên địa bàn vẫn còn nhiều bất cập. “Điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay là hầu hết CCN chưa được đầu tư hệ thống thu gom, thoát nước và xử lý nước thải tập trung; hệ thống quan trắc nước thải tự động, liên tục theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020. Một số CCN đã đi vào hoạt động nhưng hạ tầng chưa hoàn thiện, thiếu đồng bộ hoặc đã xuống cấp dẫn đến khó khăn trong việc kêu gọi, thu hút nhà đầu tư cũng như ảnh hưởng hoạt động sản xuất, kinh doanh các DN.

Điển hình tại CCN Cam Thành, xã Cam Lộ, hiện có 21 nhà máy hoạt động, đạt tỉ lệ lấp đầy 100%. Tuy nhiên, đến nay CCN này vẫn chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung. Năm 2025, UBND tỉnh có quyết định mở rộng CCN Cam Thành từ diện tích 25,5ha lên 30ha, với định hướng thu hút các ngành nghề như chế biến nông-lâm sản, cơ khí chế tạo phục vụ nông nghiệp và xây dựng, công nghiệp cơ khí, công nghiệp hỗ trợ, phụ trợ, dệt may và da giày. Đây là những lĩnh vực có nhu cầu lớn về mặt bằng sản xuất, tạo việc làm cho lao động địa phương.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Thành Công, Trưởng phòng Kinh tế xã Cam Lộ cho biết: Vì chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung nên địa phương gặp khó khăn trong thu hút đầu tư vào CCN, bởi theo quy định tại khoản 3, Điều 52, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, để tiếp nhận dự án đầu tư mới hoặc nâng công suất dự án tại CCN bắt buộc phải có hệ thống thu gom, thoát nước và xử lý nước thải tập trung.

Cụm công nghiệp Cam Thành, xã Cam Lộ sẽ được mở rộng từ 25,5ha lên 30ha - Ảnh: L.T

Không riêng gì xã Cam Lộ, việc chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung tại CCN cũng đang khiến nhiều địa phương phải tạm dừng tiếp nhận hồ sơ dự án đầu tư mới. Thực tế này đang gây khó khăn cho công tác thu hút đầu tư, ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác, vận hành các CCN trên địa bàn tỉnh.

Mặc dù tỉ lệ dự án lấp đầy tại một số CCN cao nhưng hiệu quả sử dụng đất chưa cao do DN tại đây chủ yếu quy mô nhỏ và vừa, nhiều DN di dời cơ sở sản xuất từ khu dân cư vào nên thiếu vốn, quản trị sản xuất hạn chế, thiết bị công nghệ chậm đổi mới… dẫn đến hoạt động cầm chừng, chưa hiệu quả.

Ngoài ra còn có một số dự án tạm dừng hoạt động do thua lỗ nhưng chưa trả lại mặt bằng đất đã thuê của Nhà nước do còn tài sản trên đất đã thế chấp ngân hàng để vay vốn; cũng có dự án tạm dừng nhưng không trả lại đất đã thuê và chấm dứt hoạt động mà cho đơn vị khác thuê lại để sản xuất, kinh doanh nên công tác quản lý, theo dõi và xử lý của cơ quan quản lý nhà nước gặp nhiều khó khăn.

Ưu tiên đầu tư hạ tầng

Theo ông Phan Hoài Nam, Phó Giám đốc Sở Công thương, để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong phát triển CCN, thu hút đầu tư, tỉnh cần ưu tiên bố trí nguồn vốn công trung hạn giai đoạn 2026-2030 để đầu tư xây dựng hệ thống thu gom, thoát nước và xử lý nước thải tập trung, hệ thống quan trắc nước thải tự động, liên tục; nâng cấp, sửa chữa hệ thống xử lý nước thải tại các CCN đã xuống cấp. Xây dựng hệ thống đường giao thông nội bộ, điện chiếu sáng… đối với các CCN đã được đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà nước nhưng chưa hoàn thành; nâng cấp, sửa chữa hệ thống hạ tầng kỹ thuật (đường giao thông nội bộ, điện chiếu sáng, đường hành lang kết nối...) đối với các CCN hoạt động lâu năm nay đã xuống cấp.

Bên cạnh đầu tư hạ tầng, ngành chức năng, chính quyền địa phương cần kiểm tra, rà soát, đánh giá hiệu quả dự án đăng ký đầu tư tại CCN. Từ đó có phương án chấm dứt dự án, thu hồi đất đã cho thuê đối với dự án đã ngừng hoạt động, dự án không thực hiện hoặc sử dụng đất không đúng mục đích. Có biện pháp xử lý nghiêm trường hợp chậm tiến độ, thực hiện dự án theo quy định.

Tỉnh cần có chính sách ưu tiên thu hút nhà đầu tư hạ tầng có năng lực; nâng cao yêu cầu về công tác bảo vệ môi trường; tăng hiệu quả sử dụng đất tại CCN. Cùng với đó cần định hướng phát triển cơ cấu ngành nghề sản xuất của DN trong các CCN, trong đó ưu tiên phát triển công nghiệp hỗ trợ, chế biến sâu sản phẩm gắn với chuỗi giá trị, có lợi thế địa phương.