Gỡ 'nút thắt' cho xe bán tải: Người dùng và doanh nghiệp cùng hưởng lợi

Nhiều chuyên gia và cơ quan quản lý đánh giá Nghị định 241/2026 đã tháo gỡ vướng mắc lớn nhất với xe bán tải.

Thêm thuận lợi khi đi lại

Trong nhiều năm qua, xe bán tải ngày càng được sử dụng phổ biến nhờ đáp ứng đồng thời nhu cầu đi lại và vận chuyển hàng hóa. Song, phần lớn được người dân sử dụng như phương tiện cá nhân, loại xe này vẫn chịu nhiều quy định về tổ chức giao thông như xe tải, khiến người sử dụng gặp không ít bất tiện khi lưu thông, đặc biệt tại các đô thị lớn.

Anh Phạm Thành Lê, quản trị viên diễn đàn Otofun cho rằng, nhiều năm qua xe bán tải vẫn được người dân sử dụng như một chiếc SUV đa dụng phục vụ cả gia đình lẫn công việc. Tuy nhiên, khi một số địa phương áp dụng quy định hạn chế xe tải theo khung giờ, chủ xe bán tải bắt đầu rơi vào tình trạng lúng túng.

"Nhiều người không biết lúc nào xe mình được coi là ô tô con, lúc nào phải chấp hành như xe tải. Việc áp dụng ở mỗi nơi cũng chưa thống nhất khiến người sử dụng rất hoang mang. Do vậy, Nghị định 241 đã giải quyết được vướng mắc lớn nhất mà người dùng gặp phải trong thời gian qua", anh Lê nói

Theo Thượng tá Nguyễn Hồng Long, nghị định mới không làm thay đổi phân loại của xe bán tải mà chỉ điều chỉnh cách thức tổ chức giao thông đối với loại phương tiện này. Dù được điều chỉnh về tổ chức giao thông, xe bán tải vẫn phải thực hiện đầy đủ các quy định hiện hành liên quan đến đăng ký, đăng kiểm, tiêu chuẩn kỹ thuật, niên hạn sử dụng và các nghĩa vụ pháp lý khác theo quy định.

Vì vậy, Nghị định 241 không phải là việc “chuyển” xe bán tải thành xe con, mà chỉ thay đổi cách thức tổ chức giao thông để tạo thuận lợi hơn cho người dân, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước đối với loại phương tiện này.

Không chỉ người sử dụng được hưởng lợi, các doanh nghiệp kinh doanh ô tô cũng bày tỏ sự đồng tình với những điều chỉnh mới của Chính phủ. Ông Đào Công Quyết, Trưởng Tiểu ban Truyền thông Hiệp hội các nhà sản xuất Ô tô Việt Nam (VAMA) cho biết, đối với doanh nghiệp, đây là một chính sách có ý nghĩa rất quan trọng và được kỳ vọng sẽ tạo ra những tác động tích cực cho thị trường xe bán tải.

“Điều này sẽ góp phần phục hồi và cải thiện doanh số của dòng xe này trong thời gian tới. Bên cạnh đó, quy định mới cũng giúp doanh nghiệp tự tin hơn trong việc định vị sản phẩm. Xe bán tải vốn là dòng xe có tính đa dụng, vừa phục vụ nhu cầu chở người, vừa có khả năng vận chuyển hàng hóa. Khi được tổ chức giao thông tương tự xe con trong các trường hợp theo quy định, giá trị sử dụng của sản phẩm càng được phát huy, giúp khách hàng khai thác tối đa công năng của phương tiện”, ông Quyết chia sẻ.

Đồng quan điểm, bà Trịnh Kim Chi (đại diện Ford Việt Nam) cho biết: “Khách hàng và hệ thống đại lý của chúng tôi rất tích cực khi nghe thông tin Nghị định 241 được ban hành. Chính sách này đã giải quyết các rào cản tâm lý như tạo bình đẳng trong việc lưu thông, giúp khách hàng yên tâm sử dụng như các xe con khác.

Đặc biệt hơn, điều này củng cố niềm tin vào cam kết lâu dài tại Việt Nam, đây là tín hiệu tích cực để những doanh nghiệp như Ford tiếp tục nâng cấp dòng xe và mở rộng sinh thái, dịch vụ đi kèm”.

Chính sách mới có cơ sở khoa học

Theo ông Trần Quang Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) việc điều chỉnh chính sách được xây dựng trên cả cơ sở khoa học và thực tiễn.

Theo ông Hà, về mặt kỹ thuật, xe bán tải hiện đại không có quá nhiều khác biệt so với SUV. Trong khi đó, chính việc áp dụng quy định của xe tải trong tổ chức giao thông đã phát sinh nhiều bất cập trong thực tế, đặc biệt sau khi Hà Nội triển khai các quy định hạn chế xe tải theo giờ.

Trên cơ sở nghiên cứu, Cục Đường bộ Việt Nam đã đề xuất điều chỉnh theo hướng tổ chức giao thông xe bán tải như ô tô con và được Chính phủ chấp thuận tại Nghị định 241.

Tuy nhiên, ông Hà cũng cho rằng sau khi chính sách có hiệu lực, các cơ quan quản lý cần tiếp tục hướng dẫn cụ thể việc áp dụng biển báo và tổ chức giao thông để người dân dễ thực hiện.

Ở góc độ đăng kiểm, ông Nguyễn Đông Phong, Trưởng phòng Phương tiện giao thông đường bộ (Cục Đăng kiểm Việt Nam), cho biết pháp luật hiện đã phân biệt khá rõ giữa xe bán tải thiên về chở người và xe bán tải thiên về chở hàng.

Việc phân loại dựa trên tỷ lệ giữa khối lượng người và khối lượng hàng chuyên chở cho phép. Những xe thiên về hàng hóa vẫn được xếp là xe tải nên phải áp dụng chu kỳ kiểm định và niên hạn tương ứng.

Tuy nhiên, ông cũng cho biết Thông tư 30/2024/TT-BGTVT đã tạo bước tiến đáng kể trong quản lý cải tạo xe. Theo đó, nhiều hạng mục thay đổi không còn bị coi là cải tạo, đồng thời dữ liệu điện tử cũng sẽ thay thế nhiều loại giấy tờ trước đây, giúp người dân thuận tiện hơn trong quá trình kiểm định.

Trong khi đó, TS Nguyễn Thiết Lập (Đại học Giao thông vận tải) cho rằng, xe bán tải hiện nay không còn là một nhóm đồng nhất.

Theo ông Lập, những mẫu xe có nội thất, hệ thống treo, khả năng vận hành và kích thước tương đương SUV hoàn toàn có thể được quản lý theo hướng gần với xe con. Ngược lại, các dòng xe có thùng hàng lớn, thiên về vận tải vẫn cần áp dụng cơ chế quản lý như xe tải.

Các chuyên gia cho rằng, việc tháo gỡ rào cản về tổ chức giao thông đã đáp ứng mong mỏi của đông đảo người sử dụng. Tuy nhiên, những vấn đề liên quan đến đăng kiểm, niên hạn sử dụng, cải tạo phương tiện hay hướng dẫn áp dụng thống nhất vẫn là những nội dung được cộng đồng kỳ vọng sẽ tiếp tục được cơ quan quản lý nghiên cứu, điều chỉnh trong thời gian tới.