Gỡ 'nút thắt' đào tạo nghề cho người lao động thất nghiệp

Nhiều rào cản khiến người lao động chưa mặn mà học nghề

Mặc dù chính sách đã từng bước được hoàn thiện, song tỷ lệ người lao động tham gia học nghề vẫn còn thấp. Số liệu thực tế cho thấy, trong hàng nghìn người hưởng trợ cấp thất nghiệp mỗi năm, chỉ có một bộ phận nhỏ đăng ký học nghề.

Theo ông Phạm Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Hưng Yên, một trong những nguyên nhân chính là người lao động vẫn chủ yếu quan tâm đến khoản trợ cấp thất nghiệp trước mắt. “Nhiều người chỉ muốn nhận trợ cấp để giải quyết nhu cầu tức thời, chưa thực sự quan tâm đến việc học nghề để nâng cao kỹ năng”, ông Thành nhận định.

Bên cạnh đó, tâm lý ngại học cũng là một rào cản lớn. Không ít người lao động, đặc biệt là lao động phổ thông, chưa sẵn sàng quay lại môi trường học tập, hoặc lo ngại không theo kịp yêu cầu của các ngành nghề mới.

Ông Thành cũng chỉ ra rằng, điều kiện kinh tế gia đình là yếu tố tác động trực tiếp đến quyết định học nghề. Dù đã có hỗ trợ từ chính sách, nhưng chi phí sinh hoạt trong thời gian học vẫn là gánh nặng đối với nhiều người, khiến họ e ngại khi tham gia các khóa đào tạo.

Ngoài ra, một số ngành nghề đào tạo có mức học phí cao, trong khi mức hỗ trợ chưa thực sự đáp ứng đầy đủ. Điều này khiến người lao động khó tiếp cận, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn.

Đáng chú ý, theo ông Phạm Quang Thành, sự liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp trong một số trường hợp còn chưa chặt chẽ. Chương trình đào tạo chưa sát với nhu cầu thực tế của thị trường lao động, dẫn đến việc người học thiếu niềm tin về cơ hội việc làm sau khi hoàn thành khóa học.

“Phần lớn lao động thất nghiệp hiện nay là lao động phổ thông, trong khi các ngành nghề mới lại đòi hỏi trình độ và kỹ năng cao hơn. Sự chênh lệch này khiến họ gặp khó khăn trong việc chuyển đổi nghề nghiệp”, ông Thành phân tích.

Tuy vậy, ông Thành cũng bày tỏ kỳ vọng rằng, với những điểm mới của chính sách, đặc biệt là việc nâng mức hỗ trợ học nghề và mở rộng đối tượng thụ hưởng, sẽ góp phần tháo gỡ những rào cản hiện nay, tạo điều kiện để người lao động tham gia học nghề nhiều hơn.

Tạo chuyển biến mạnh về nhận thức

Trong bối cảnh thị trường lao động đang thay đổi nhanh chóng, yêu cầu về kỹ năng nghề ngày càng cao, việc học nghề không còn là lựa chọn mà trở thành nhu cầu tất yếu đối với người lao động. Những điểm mới trong chính sách hỗ trợ học nghề đã bước đầu tạo ra những chuyển biến tích cực.

Ngày hội tư vấn và giải quyết việc làm cho học viên cho tốt nghiệp dự án “tự tin lập nghiệp” năm 2026.

Theo ông Tạ Văn Xã, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật Bắc Thăng Long cho biết, dưới góc độ của một cơ sở đào tạo, những thay đổi trong chính sách, đặc biệt là theo định hướng của Luật Việc làm (sửa đổi), đang tạo ra động lực thay đổi căn bản trong nhận thức của người lao động. Nếu như trước đây, nhiều người chỉ coi trợ cấp thất nghiệp là nguồn hỗ trợ tạm thời, thì nay họ đã dần nhận thức rõ hơn về lợi ích lâu dài của việc học nghề.

Ông Xã cho rằng, việc tăng mức hỗ trợ và đa dạng hóa hình thức đào tạo đã giúp người lao động có thêm điều kiện tiếp cận các khóa học. Không chỉ dừng lại ở hỗ trợ tài chính, chính sách còn khuyến khích người lao động chủ động đầu tư cho tương lai, thay vì phụ thuộc vào trợ cấp.

“Người lao động hiện nay đã thấy được lợi ích kinh tế dài hạn khi tham gia học nghề, đó là cơ hội quay trở lại thị trường lao động với mức thu nhập cao hơn, khoảng 20-30% nhờ có chứng chỉ kỹ năng nghề mới”, ông Xã nhấn mạnh.

Cũng theo ông Tạ Văn Xã, chính sách mới đã phần nào đáp ứng nhu cầu thực tế, giúp người lao động tự tin hơn khi lựa chọn con đường học nghề, từ đó hạn chế tình trạng lao động quay lại các công việc phổ thông, thiếu ổn định và bền vững.

Thực tế tại các cơ sở đào tạo cho thấy, chương trình giảng dạy đang được đổi mới theo hướng linh hoạt, gắn với nhu cầu thị trường. Nhiều mô hình đào tạo kết hợp trực tuyến và trực tiếp được triển khai, giúp người lao động vừa học, vừa làm, giảm áp lực về thời gian và chi phí.

Trong bối cảnh cạnh tranh lao động ngày càng gay gắt, việc trang bị kỹ năng nghề không chỉ là nhu cầu cá nhân mà còn là yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội. Khi người lao động chủ động học nghề, nâng cao năng lực, cũng chính là góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia.

Vì vậy, việc “gỡ nút thắt” trong học nghề cho người lao động thất nghiệp không chỉ là nhiệm vụ trước mắt, mà còn là chiến lược lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì và quyết tâm của cả hệ thống chính trị. Chỉ khi chính sách được triển khai hiệu quả, sát thực tiễn, thì cơ hội việc làm bền vững mới thực sự mở ra cho người lao động.