Gỡ nút thắt mặt bằng, tăng tốc đầu tư

Đến nay, gần 95% chiều dài tuyến đường liên kết vùng Hòa Bình - Hà Nội và cao tốc Sơn La đã được bàn giao mặt bằng. Nhà thầu đã triển khai đào, đắp khoảng 28km nền đường, thảm bê tông nhựa 7,7km và hoàn thành 16/20 cầu. Tuy nhiên, tuyến đường vẫn còn những đoạn chưa thể thi công do chưa được bàn giao mặt bằng. Đến ngày 23/10, dự án đã giải phóng mặt bằng (GPMB) 30,06/31,642km; gần 1,58km còn lại nằm rải rác tại các xã Kim Bôi, Lương Sơn và phường Kỳ Sơn. Chiều dài chưa bàn giao chỉ chiếm khoảng 5% toàn tuyến nhưng khiến mặt bằng bị chia cắt, gây khó khăn cho việc thi công liên tục và kết nối các hạng mục.

Dự án đường liên kết vùng Hòa Bình - Hà Nội và cao tốc Sơn La đang được đẩy nhanh tiến độ.

Tình trạng mặt bằng thiếu liền mạch cũng xảy ra tại Dự án cải tạo, mở rộng Quốc lộ 2 đoạn Vĩnh Yên - Việt Trì. Tuyến dài khoảng 11km, tổng mức đầu tư hơn 1.258 tỷ đồng, khởi công từ tháng 2/2025. Phần lớn diện tích đã được bàn giao, song một số vị trí còn vướng khiến nhà thầu phải chia nhỏ mũi thi công.

Vướng mắc tại 2 tuyến đường phản ánh áp lực trong GPMB của tỉnh với hàng trăm dự án đang triển khai cùng lúc. Từ ngày 1/7/2025 đến hết tháng 9/2026, Phú Thọ triển khai bồi thường, hỗ trợ, GPMB hơn 460 dự án, tổng diện tích cần thu hồi gần 6.000 ha; diện tích hoàn thành xấp xỉ 2.600 ha, tương đương 47%. Kinh phí theo các phương án được phê duyệt hơn 3.000 tỷ đồng, trong khi nguồn vốn đã bố trí đạt gần 2.000 tỷ đồng, bằng khoảng 65% nhu cầu. Trong số các dự án đang thực hiện GPMB có 18 dự án đầu tư công với tổng mức đầu tư khoảng 81.090 tỷ đồng; 21 dự án ngoài ngân sách với tổng vốn khoảng 260.224 tỷ đồng. Để sớm đưa nguồn vốn này vào triển khai, cần ưu tiên giải quyết những vị trí mặt bằng đang cản trở thi công khiến cầu, đường chưa thể nối thông hoặc công trình chưa thể đưa vào sử dụng. Bên cạnh vướng mắc mặt bằng, giá vật liệu tăng cũng gây sức ép lên chi phí thi công. Từ đầu năm, giá đá xây dựng tăng 25-40%, nhựa đường 60/70 tăng khoảng 30-35%. Do đó, việc cập nhật giá sát thị trường và bảo đảm nguồn cung cần được thực hiện đồng thời với bàn giao mặt bằng, giúp nhà thầu chủ động kế hoạch thi công.

Năng lực tổ chức thi công cũng là vấn đề cần khắc phục. Ngày 23/10, Đoàn công tác Ban Chỉ đạo tăng trưởng kinh tế 2 con số của tỉnh do đồng chí Bùi Đức Hinh - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh làm trưởng đoàn đã kiểm tra các dự án giao thông tại khu vực Hòa Bình. Qua kiểm tra thực tế cho thấy, một số dự án còn thiếu thiết bị, nhân lực ở một số mũi thi công, việc thi công chưa đồng đều. Đồng chí Bùi Đức Hinh yêu cầu chủ đầu tư đôn đốc nhà thầu huy động nguồn lực, tổ chức thi công đồng bộ trên các đoạn đã có mặt bằng; đồng thời đánh giá tác động của biến động giá vật liệu, nhiên liệu để đề xuất phương án xử lý phù hợp.

Sau hợp nhất, tỉnh đã ban hành 11 văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, TĐC và GPMB; tăng cường phân cấp cho cấp xã, thành lập tổ công tác tháo gỡ khó khăn tại các dự án lớn. Cụ thể hóa Chỉ thị số 22-CT/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về đẩy nhanh GPMB phục vụ các dự án phát triển kinh tế-xã hội trên địa bàn tỉnh, nhiệm kỳ 2025-2030, ngày 7/8/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 306/KH-UBND, yêu cầu chuẩn bị sớm hồ sơ pháp lý, kinh phí và quỹ đất TĐC; lập kế hoạch GPMB riêng cho từng dự án trọng điểm, xác định rõ tiến độ và người chịu trách nhiệm. Ngày 23/10/2026, UBND tỉnh tiếp tục ban hành Quyết định số 3698 cập nhật kịch bản tăng trưởng quý IV, giao bổ sung chỉ tiêu giải ngân cho từng chủ đầu tư và nhiệm vụ GPMB đối với từng dự án, phục vụ mục tiêu tăng trưởng cả năm 11%.

Qua kiểm tra các dự án giao thông tại khu vực Hòa Bình ngày 23/10, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Bùi Đức Hinh yêu cầu Ban Quản lý dự án khu vực Hòa Bình phối hợp với các sở, ngành, địa phương rà soát từng dự án, từng gói thầu; xác định công việc tồn đọng, nguyên nhân chậm và trách nhiệm của các bên. Kế hoạch khắc phục phải có lộ trình, thời hạn hoàn thành rõ ràng. Yêu cầu này đặt ra trách nhiệm cụ thể đối với chủ đầu tư trong phối hợp giải quyết mặt bằng và kiểm soát tiến độ thi công. Đồng chí Bùi Ngọc Tâm - Giám đốc Ban Quản lý dự án khu vực Hòa Bình khẳng định: “Đối với những vị trí chưa bàn giao mặt bằng, Ban phối hợp với địa phương và cơ quan chuyên môn rà soát từng hồ sơ, xác định nội dung cần giải quyết, trách nhiệm của từng bên và thời gian hoàn thành. Trên các đoạn đã có mặt bằng, Ban yêu cầu nhà thầu lập kế hoạch thi công cụ thể, xác định số mũi thi công, nhân lực, thiết bị, khối lượng và mốc nghiệm thu để kiểm tra, đôn đốc”.

Cùng với phân định trách nhiệm xử lý hồ sơ, tỉnh chú trọng chuẩn bị các điều kiện để người dân bàn giao đất, ổn định cuộc sống. Kế hoạch số 306/KH-UBND yêu cầu các địa phương chủ động quỹ đất TĐC, đất sản xuất, hạ tầng kỹ thuật và phương án bảo đảm sinh kế cho người có đất thu hồi. Việc bố trí nơi ở, khôi phục sản xuất được đặt trong kế hoạch GPMB của dự án, tránh tình trạng hoàn thành phương án bồi thường nhưng người dân chưa có điều kiện di chuyển.

Gỡ nút thắt mặt bằng, tăng tốc đầu tư đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý đất đai, chính quyền cơ sở, chủ đầu tư và nhà thầu. Giải quyết dứt điểm hồ sơ, thi công đúng cam kết và thanh toán kịp thời sẽ giúp Phú Thọ đẩy nhanh giải ngân, sớm đưa các công trình vào sử dụng.