Gỡ 'nút thắt' trong liên kết chuỗi sản xuất nông nghiệp

Nhiều hợp tác xã chăn nuôi ở thành phố Hải Phòng thực hiện liên kết sản xuất với Nhân dân giúp nâng cao hiệu quả kinh tế. (Ảnh: ÁNH NGUYỆT)

Trên cả nước có gần 3.000 dự án, kế hoạch liên kết chuỗi nông sản với sự tham gia của hàng nghìn doanh nghiệp, hợp tác xã và hơn 211.000 hộ nông dân. Thông qua liên kết, nông dân được tiếp cận khoa học-công nghệ mới, hướng dẫn thực hiện quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn; tham gia các lớp tập huấn về quản lý sản xuất, thương mại điện tử, chuyển đổi số và kết nối với doanh nghiệp, thị trường.

Trong số đó, chăn nuôi là lĩnh vực có liên kết cao với 695 dự án, kế hoạch, chiếm 23,7% tổng số dự án liên kết nông nghiệp cả nước. Về xây dựng chuỗi sản phẩm chủ lực quốc gia, các địa phương đã xây dựng được 209 chuỗi liên kết thịt lợn và 150 chuỗi liên kết thịt và trứng gia cầm. Tỷ lệ sản phẩm sản xuất và phân phối thông qua chuỗi liên kết có kiểm soát chất lượng an toàn vệ sinh và truy xuất nguồn gốc là 31% toàn hệ thống giá trị ngành.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Hải Phòng Vũ Bá Công cho biết: Trên địa bàn, tổng đàn lợn có hơn 610.000 con, gia cầm hơn 26,1 triệu con… với giá trị sản xuất năm 2025 đạt hơn 13.000 tỷ đồng. Toàn thành phố có 18 vùng chăn nuôi tập trung, khoảng 200 trang trại hoạt động hiệu quả, 100 cơ sở được chứng nhận an toàn dịch bệnh. Đến nay, địa phương có nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ chăn nuôi tham gia các chuỗi liên kết từ sản xuất, giết mổ, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm, góp phần nâng cao thu nhập cho người chăn nuôi.

Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp Chiêu Viên, xã Chấn Hưng (Hải Phòng) Nguyễn Văn Chiêu cho biết: “Hợp tác xã đang chăn nuôi 10.000 con gà đẻ và liên kết thu mua trứng với 15 hộ, cung cấp ra thị trường từ 40.000-43.000 quả mỗi ngày. Các sản phẩm trứng có truy xuất nguồn gốc cho nên được người tiêu dùng tin tưởng, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất”.

Tại tỉnh Sơn La có sáu liên hiệp hợp tác xã, 825 hợp tác xã nông nghiệp và nhiều doanh nghiệp, cơ sở trực tiếp tham gia sản xuất, xuất khẩu nông sản. Với những lợi thế đó, tỉnh đã khuyến khích liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị để nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng tham gia từ khâu sản xuất, thu mua, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm. Mô hình này góp phần giảm áp lực tiêu thụ và rủi ro khi thị trường biến động, nâng cao giá trị nông sản, thu nhập cho nông dân.

Những năm qua, Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (DOVECO) được đánh giá là một trong những doanh nghiệp dẫn dắt chuỗi giá trị nông nghiệp tại Sơn La. Công ty có khoảng 1.000ha vùng nguyên liệu, liên kết với 12 doanh nghiệp, hợp tác xã làm đầu mối thu gom sản phẩm và hướng dẫn nông dân sản xuất theo quy trình nhằm nâng cao giá trị.

Giám đốc Chi nhánh Sơn La (Công ty DOVECO) Lường Trung Hiếu chia sẻ: “Để nông dân trở thành đối tác tin cậy trong chuỗi liên kết, công ty luôn khuyến khích họ thay đổi cách làm từ truyền thống sang hiện đại, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nhằm bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm. Thực tế, canh tác truyền thống không còn phù hợp khi sản xuất với khối lượng lớn, trước yêu cầu khắt khe của thị trường”.

Tuy nhiên, mối quan hệ liên kết hợp đồng giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp còn lỏng lẻo, dễ bị đứt gãy trước biến động thị trường. Quy mô sản xuất còn manh mún, nhỏ lẻ, hạ tầng vùng nguyên liệu thiếu đồng bộ; một số nơi người dân chưa mặn mà với liên kết tiêu thụ sản phẩm; nguồn lực đầu tư hỗ trợ liên kết sản xuất chưa đáp ứng nhu cầu của nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp…

Để liên kết chuỗi mang lại hiệu quả, nhiều chuyên gia nông nghiệp cho rằng, cần cân đối, bố trí nguồn lực đầu tư hạ tầng sản xuất nông nghiệp nhằm hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung trên cơ sở khai thác thế mạnh từng địa phương.

Cơ quan quản lý các địa phương cần làm tốt việc giám sát ký kết hợp đồng giữa bên sản xuất và bên tiêu thụ, bảo đảm nguyên tắc bình đẳng giữa các bên tham gia, hướng đến mục tiêu cùng có lợi.

Các địa phương cần huy động nguồn lực hỗ trợ, khuyến khích, tạo điều kiện cho hợp tác xã tham gia liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị; quy hoạch các vùng sản xuất quy mô hàng hóa, đầu tư kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất, thu hút doanh nghiệp đầu tư liên kết sản xuất gắn với chế biến…