Gỡ 'nút thắt' trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia tại Nghệ An

Đoàn công tác của Bộ Dân tộc và Tôn giáo kiểm tra thực hiện đầu tư, xây dựng các hạng mục tại Trung tâm y tế Quỳ Hợp. Ảnh: Thanh Hải

Ngày 7/7, Đoàn công tác của Bộ Dân tộc và Tôn giáo do ông Đặng Tiến Hùng, Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về dân tộc và miền núi làm trưởng đoàn đã có buổi làm việc nhằm kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2025 (Chương trình MTQG 1719); nắm tình hình triển khai Hợp phần II Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I: Từ năm 2026-2030 (Chương trình MTQG 417) tại xã Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An.

Tiếp và làm việc với Đoàn có ông Vi Văn Sơn, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Nghệ An, cùng đại diện các phòng chuyên môn và lãnh đạo xã Quỳ Hợp.

Hiệu quả đã có, nhưng vẫn còn nhiều "điểm nghẽn"

Đoàn đã khảo sát trực tiếp nhiều công trình được đầu tư từ nguồn vốn Chương trình MTQG như, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Quỳ Hợp; Trung tâm Y tế Quỳ Hợp; tuyến đường giao thông bản Quệ - Châu Quê; kênh Bản Hốc và mô hình hỗ trợ bò sinh sản cho hộ nghèo bản Đình Trung.

Kiểm tra thực hiện đầu tư, nâng cấp các hạng mục tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Quỳ Hợp. Ảnh: Thanh Hải

Tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Quỳ Hợp, hàng loạt hạng mục được đầu tư và đưa vào sử dụng trong năm 2025 đã góp phần cải thiện điều kiện học tập và sinh hoạt cho học sinh vùng DTTS. Nhà học được mở rộng từ 6 lên 18 phòng học; khu nội trú được xây dựng mới cùng nhiều hạng mục phụ trợ như căng tin, kho gạo, nhà trực quản lý học sinh, sân nội trú...

Ở bản Quệ, tuyến đường giao thông từng là đường đất lầy lội nay đã được bê tông hóa. Ông Lương Xuyến, Người có uy tín của bản cho biết: "Người dân được tham gia bàn bạc ngay từ khi triển khai dự án. Con đường hoàn thành không chỉ giúp đi lại thuận lợi, mà còn tạo điều kiện vận chuyển nông sản, đáp ứng mong mỏi nhiều năm của bà con".

Ông Lương Xuyến - Người có uy tín của bản Quệ (thứ 2 từ phải qua), cho biết: Người dân được tham gia bàn bạc ngay từ khi triển khai dự án. Con đường hoàn thành không chỉ giúp đi lại thuận lợi mà còn tạo điều kiện vận chuyển nông sản, đáp ứng mong mỏi nhiều năm của bà con. Ảnh: Thanh Hải

Trong khi đó, mô hình hỗ trợ sinh kế bằng bò giống cũng có hiệu quả bước đầu. Bà Sầm Thị Hạnh (75 tuổi) ở bản Đình Trung chia sẻ, từ 1 con bò được Nhà nước hỗ trợ, đến nay gia đình đã có thêm 1 bê con.

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình kiểm tra thực địa cũng cho thấy nhiều tồn tại cần sớm khắc phục.

Tại dự án xây dựng các hạng mục của Trung tâm Y tế Quỳ Hợp gồm khoa khám chữa bệnh, khoa xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh, cải tạo khu Nội - Nhi lây, hệ thống phòng cháy chữa cháy..., tiến độ chung mới đạt khoảng 51%.

Bà Sầm Thị Hạnh (75 tuổi) ở bản Đình Trung chia sẻ gia đình rất phấn khởi khi được hỗ trợ. Ảnh: Thanh Hải

Theo đại diện liên danh nhà thầu, dự án gặp nhiều khó khăn do biến động giá vật liệu xây dựng, ảnh hưởng của thời tiết, cùng quá trình chuyển giao chủ đầu tư sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khiến việc bàn giao hồ sơ, nguồn vốn kéo dài.

Đáng chú ý, Đoàn công tác cũng phát hiện một số bất cập ngay tại các công trình đã hoàn thành hoặc đang sử dụng.

Cụ thể, Khu nội trú Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Quỳ Hợp, xuất hiện hiện tượng nứt tường, một số giường tầng bị gỉ sét, trần nhựa nhà ăn bị rơi.

Đoàn công tác kiểm tra các hạng mục tại Trung tâm y tế Quỳ Hợp. Ảnh: Thanh Hải

Ở Trung tâm Y tế Quỳ Hợp, hạng mục cải tạo nhà Nội - Nhi lây được báo cáo hoàn thành, nhưng hệ thống chống sét vẫn chưa thi công xong.

Đối với tuyến đường giao thông bản Quệ - Châu Quê, hồ sơ quản lý công trình vẫn còn thiếu.

Chuẩn bị kỹ lưỡng cho giai đoạn 2026-2030

Xã Quỳ Hợp được thành lập trên cơ sở sắp xếp 4 đơn vị hành chính cũ, hiện có hơn 36.400 dân, trong đó đồng bào DTTS chiếm gần 39%, chủ yếu là dân tộc Thái và Thổ.

Đoàn công tác kiểm tra hệ thống mương thoát nước bản Hốc. Ảnh: Thanh Hải

Nhờ nguồn lực từ các Chương trình MTQG, nhiều công trình hạ tầng thiết yếu được đầu tư; người dân được hỗ trợ phát triển sản xuất, đào tạo nghề, tiếp cận tín dụng ưu đãi, góp phần cải thiện đời sống.

Tuy nhiên, đây vẫn là địa bàn còn nhiều khó khăn. Địa hình rộng, chia cắt; kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ; sản xuất còn nhỏ lẻ; tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo vẫn ở mức cao với 15,39%; nhiều mục tiêu của Chương trình 1719 giai đoạn trước như giảm nghèo, nâng tỷ lệ sử dụng nước hợp vệ sinh, đào tạo nghề, đưa các thôn ra khỏi địa bàn đặc biệt khó khăn... dự kiến chưa thể hoàn thành.

Ông Đặng Tiến Hùng - Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về dân tộc và miền núi đề nghị địa phương khẩn trương hoàn thiện hồ sơ các dự án, xử lý những hạng mục xuống cấp, xây dựng đầy đủ danh mục đầu tư của giai đoạn 2026-2030 và phát huy vai trò của Ban giám sát cộng đồng trong theo dõi các công trình. Ảnh: Thanh Hải

Theo lãnh đạo xã Quỳ Hợp, trong thời gian tới địa phương sẽ tập trung đẩy nhanh giải ngân, hoàn thiện các dự án chuyển tiếp, rà soát điều chuyển nguồn vốn sang những nội dung có khả năng triển khai hiệu quả hơn; đồng thời kiến nghị Trung ương sớm phân bổ vốn giai đoạn 2026-2030, ban hành đầy đủ hướng dẫn thực hiện, tăng cường tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ cơ sở và quan tâm đầu tư các công trình thiết yếu như trường học, trạm y tế, nhà máy nước sạch.

Kết luận buổi làm việc, ông Đặng Tiến Hùng, Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về dân tộc và miền núi đề nghị, địa phương khẩn trương hoàn thiện hồ sơ các dự án, xử lý những hạng mục xuống cấp, xây dựng đầy đủ danh mục đầu tư của giai đoạn 2026-2030 và phát huy vai trò của Ban giám sát cộng đồng trong theo dõi các công trình.

Chủ tịch UBND xã Quỳ Hợp Quán Vi Giang cho biết, địa phương xin tiếp thu những ý kiến của Đoàn kiểm tra đã nêu. Ảnh: Thanh Hải

Đoàn cũng yêu cầu xã Quỳ Hợp sớm xây dựng phương án bảo đảm nước sinh hoạt hợp vệ sinh cho người dân, chủ động rà soát các nhu cầu đầu tư để đề xuất đúng trọng tâm, tránh dàn trải. Khẩn trương rà soát, bổ sung và khắc phục những hạng mục trong quá trình kiểm tra để bảo đảm chất lượng công trình, cũng như hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư.

Tiếp thu ý kiến của đoàn, Chủ tịch UBND xã Quỳ Hợp Quán Vi Giang khẳng định, địa phương sẽ khẩn trương bổ sung hồ sơ còn thiếu, thành lập đầy đủ ban giám sát cộng đồng, tăng cường kiểm tra, ghi chép nhật ký giám sát và từng bước nâng cao năng lực quản lý đầu tư ở cấp cơ sở.

Ông Nguyễn Đăng Tĩnh - Phụ trách phòng kế hoạch tổng hợp (Sở Dân tộc và Tôn giáo Nghệ An) phát biểu làm rõ hơn một số nội dung mà Đoàn kiểm tra nêu ra tại buổi làm việc. Ảnh: Thanh Hải

Làm rõ hơn một số nội dung, ông Nguyễn Đăng Tĩnh, Phụ trách phòng Kế hoạch tổng hợp (Sở Dân tộc và Tôn giáo) cho biết: Một số khó khăn về tiến độ thời gian qua, xuất phát từ quá trình chuyển giao chủ đầu tư sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, dẫn tới việc điều chỉnh kế hoạch vốn và thủ tục đầu tư mất nhiều thời gian.

Đây cũng là những vướng mắc cần được tháo gỡ để việc thực hiện Chương trình MTQG 417 đạt tiến độ và hiệu quả cao hơn.