Phân loại tiêu chí bản sắc theo vùng miền trong quy chế quản lý kiến trúc

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp

Hoàn thiện cơ chế hành nghề kiến trúc theo chuẩn quốc tế

Trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nêu rõ, việc xây dựng dự án Luật là cần thiết để thể chế hóa kịp thời chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về hoàn thiện hệ thống pháp luật, phù hợp tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, phân quyền, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, khắc phục những vướng mắc, bất cập phát sinh trong thực tế, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc

Dự thảo Luật gồm 4 Điều. Đối với quản lý kiến trúc (Chương II Luật Kiến trúc số 40/2019/QH14), dự thảo Luật làm rõ nội hàm “bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc”, gắn kiến trúc với bảo tồn và phát huy giá trị di sản, văn hóa vùng miền; khuyến khích phát triển kiến trúc mang bản sắc vùng miền, phù hợp điều kiện tự nhiên, lịch sử, xã hội của từng địa phương (Điều 5) để xây dựng các yếu tố nhận diện, đánh giá và bảo vệ công trình kiến trúc có giá trị như một loại hình văn hóa đặc thù, thể chế hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Dự thảo Luật cũng hoàn thiện công cụ quản lý kiến trúc, đặc biệt là quy chế quản lý kiến trúc, thi tuyển phương án kiến trúc (Điều 14, Điều 15, Điều 17), đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế hành nghề theo chuẩn quốc tế. Phát triển hành nghề kiến trúc trong quá trình hội nhập một cách minh bạch, cạnh tranh.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung quy định liên quan đến việc cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc (Điều 21, Điều 25, Điều 26, Điều 27, Điều 30, Điều 31, Điều 32) bảo đảm vừa đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế trong lĩnh vực kiến trúc.

Bổ sung cơ chế kiểm soát, nâng cao chất lượng không gian đô thị

Báo cáo thẩm tra dự án Luật do Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải trình bày. Theo đó, Ủy ban thấy rằng, đa số các quy định trong dự thảo Luật có tính khả thi, phù hợp với định hướng đổi mới công tác lập pháp.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật

Tuy nhiên, cần cân nhắc một số nội dung, cụ thể là việc phân cấp hoàn toàn cho UBND cấp xã ban hành Quy chế quản lý kiến trúc ngay thời điểm hiện nay sẽ gặp khó khăn do trình độ, năng lực cán bộ cơ sở, do vậy cần được xem xét nghiên cứu, chỉnh lý theo hướng cấp xã tổ chức lập, cơ quan chuyên môn cấp trên có ý kiến thẩm định, hoặc UBND cấp tỉnh phải ban hành “Khung quy chế mẫu” để áp dụng thống nhất.

Bên cạnh đó là việc bãi bỏ thi sát hạch chứng chỉ và thực hiện cơ chế “hậu kiểm” chỉ có thể thực hiện khi Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia được liên thông đồng bộ, hồ sơ dự thảo Luật hiện chưa có nội dung này và cũng chưa nêu lộ trình chuyển tiếp do vậy sẽ có khoảng trống pháp lý khi luật có hiệu lực nếu bãi bỏ chứng chỉ nhưng chưa thể thực hiện hậu kiểm. Do đó, Ủy ban đề nghị bổ sung làm rõ.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Về Quy chế quản lý kiến trúc, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản tán thành chủ trương phân cấp, phân quyền và thẩm quyền tổ chức lập, ban hành Quy chế quản lý kiến trúc theo mô hình chính quyền 2 cấp được thể hiện tại dự thảo Luật. Tuy nhiên, nhằm bảo đảm tính khả thi, đề nghị nghiên cứu, chỉnh lý khoản 4 Điều 14 theo hướng: tăng tính linh hoạt, cho phép địa phương chủ động xác định phạm vi lập Quy chế quản lý kiến trúc, theo đó, không bắt buộc lập Quy chế trên toàn bộ ranh giới hành chính mà tập trung vào khu vực đặc thù, đô thị mới, khu trung tâm.

Đặc biệt, cần có quy định kiểm soát chặt chẽ thiết kế đô thị đối với các dự án bất động sản quy mô lớn do tư nhân đầu tư và các khu vực ven hồ, ven sông để bảo vệ cảnh quan chung; bổ sung cơ chế kiểm soát nhằm nâng cao chất lượng không gian đô thị, phát triển kiến trúc xanh, tiết kiệm năng lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Quan tâm tới những kiến trúc thích ứng với các vùng chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc nhằm tiếp tục thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng liên quan đến lĩnh vực kiến trúc. Đồng thời, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thi hành Luật Kiến trúc hiện hành.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Kiến trúc tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất.

Quang cảnh phiên họp

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, tiếp tục rà soát, thiết kế các quy định chuyển tiếp, thời điểm có hiệu lực thi hành và các nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết bảo đảm rõ ràng, khả thi, thuận lợi trong quá trình tổ chức thực hiện. Phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực hợp lý theo mô hình chính quyền ba cấp; mạnh dạn phân cấp, phân quyền đối với những nội dung mà địa phương đủ điều kiện thực hiện, đồng thời phải thiết kế cơ chế phù hợp để chính quyền cấp tỉnh được quy định trong một số trường hợp cụ thể khi phân cấp cho cấp xã nhưng nhân lực chuyên môn chưa đáp ứng yêu cầu và xây dựng cơ chế kiểm tra giám sát, kiểm soát quyền lực một cách hiệu quả.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo chịu trách nhiệm toàn diện đối với việc tiếp thu, chỉnh lý và chất lượng của dự án Luật; hoàn thiện hồ sơ dự án Luật trình Chính phủ thông qua để gửi các ĐBQH trước ngày 20/7 theo quy định. Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường chủ trì phối hợp với Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban Quốc hội tiếp tục thẩm tra chính thức dự án Luật, báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định tại Kỳ họp không thường kỳ tháng 8/2026.