Gỡ tâm lý 'sợ sai' để chính sách khoa học công nghệ tới tay doanh nghiệp

Phát biểu tại hội thảo do Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ tổ chức ngày 22/10, bà Nguyễn Thị Hương Liên - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VST) cho biết, phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ thành viên vẫn gặp rất nhiều vướng mắc.

Bà Nguyễn Thị Hương Liên - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VST) phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: HT.

"Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là doanh nghiệp sợ sai và sợ bị xử phạt, đặc biệt là phạt thuế", bà Liên nói.

Theo đại diện VST, rào cản này đến từ việc đa số doanh nghiệp không hiểu rõ các quy định chính sách để làm đúng ngay từ đầu. Họ lúng túng khi hạch toán chi phí nghiên cứu, phân bổ lương và quỹ thời gian của nhân sự tham gia đề tài khoa học và công nghệ (KH&CN) để giải trình khi cơ quan thuế kiểm tra. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp tại địa phương thường rất ngại hỏi cơ quan quản lý vì không biết gửi thắc mắc cho ai.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Hoàng Ngọc Nhân - Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ KH&CN) thừa nhận, thời gian qua nhiều chính sách, nghị định, thông tư được ban hành. Một số địa phương như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Ninh Bình cũng đã đưa ra các cơ chế chính sách đặc thù, vượt trội để hỗ trợ doanh nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, khoảng cách từ văn bản đến việc doanh nghiệp thực sự tiếp cận và thụ hưởng vẫn còn khá xa.

Phân tích từ Bộ chỉ số Đổi mới sáng tạo (GII), ông Nhân chỉ ra rằng điểm số thể chế của Việt Nam bị ảnh hưởng không phải vì thiếu văn bản, mà nằm ở "tự lực" – tức năng lực thực thi chính sách.

"Chức năng của cơ quan quản lý không chỉ dừng ở việc xây dựng chính sách, mà quan trọng hơn là phải truyền thông, hướng dẫn chính xác và đồng hành cùng doanh nghiệp", ông Nhân khẳng định.

Ông Hoàng Ngọc Nhân - Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ KH&CN) phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: HT.

Để tháo gỡ triệt để tâm lý "sợ sai" và giúp chính sách đi vào cuộc sống, đại diện VST đã đưa ra hai đề xuất cụ thể gửi tới cơ quan quản lý.

Thứ nhất là thành lập nhóm công tác phối hợp, kết nối trực tiếp chuyên viên chuyên trách doanh nghiệp của Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ, đại diện các Sở Khoa học và Công nghệ địa phương và lãnh đạo VST. Nhóm này sẽ đóng vai trò cầu nối "phản ứng nhanh", trực tiếp đồng hành, tư vấn và gỡ vướng cho từng doanh nghiệp ngay tại địa phương.

Thứ hai là vận hành chính thức Nền tảng kết nối tập hợp câu hỏi thường gặp và câu trả lời để doanh nghiệp tiện tra cứu. VST đã phối hợp cùng chuyên viên của Cục, Công ty Simax hoàn thiện khoảng 70% khối lượng công việc cho nền tảng này (đã có bản demo). Hệ thống tự động giải đáp các câu hỏi thường gặp về chính sách KH&CN do cán bộ chuyên môn thẩm định. Đồng thời, nền tảng còn tích hợp danh mục sáng chế, công trình nghiên cứu và kết nối các nhà khoa học với doanh nghiệp có nhu cầu nhận chuyển giao công nghệ.

Việc tháo gỡ điểm nghẽn tâm lý "sợ sai" bằng các nhóm hỗ trợ trực tiếp và công cụ giải đáp số hóa chính thức được kỳ vọng giúp chuyển hóa các cơ chế ưu đãi trên giấy thành động lực phát triển thực chất cho lực lượng doanh nghiệp khoa học công nghệ Việt Nam.