Gỡ 'thẻ vàng' IUU – cơ hội tái định vị kinh tế biển Quảng Ngãi

Tàu thuyền ra, vào cảng cá Tịnh Hòa thực hiện khai báo, ghi nhật kí khai thác

Dự kiến trong quý I.2026, đoàn thanh tra EC sẽ sang Việt Nam kiểm tra lần thứ 5 – được xem là cơ hội then chốt để gỡ “thẻ vàng”. Trong bối cảnh đó, Quảng Ngãi tiếp tục đặt trọng tâm vào tái cơ cấu ngành thủy sản theo hướng giảm khai thác, tăng giá trị.

Đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có gần 4.850 tàu cá, trong đó gần 3.000 tàu có chiều dài từ 15m trở lên. 100% tàu cá đã được đăng kí, cập nhật vào hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase).

Toàn bộ tàu cá đủ điều kiện đang hoạt động đều lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), tạo nền tảng dữ liệu quan trọng phục vụ quản lý, giám sát và truy xuất nguồn gốc.

Việc tàu cá ra, vào cảng thực hiện khai báo, ghi nhật kí khai thác ngày càng đi vào nền nếp. Đây không chỉ là yêu cầu kĩ thuật của EC, mà còn là cơ sở để doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu giảm thiểu rủi ro pháp lý, nâng cao uy tín sản phẩm trên thị trường quốc tế.

Ngư dân Nguyễn Thanh Sơn, ở phường Trà Câu chia sẻ, được lực lượng chức năng tuyên truyền, hướng dẫn, bản thân ông và cộng đồng ngư dân địa phương đã hiểu hơn về lợi ích, ý nghĩa của việc chống khai thác IUU.

“Chúng tôi luôn thực hiện đúng quy định về xuất, nhập bến, bật thiết bị giám sát hành trình (VMS) trong suốt quá trình khai thác; đánh bắt đúng vùng quy định để bảo vệ nguồn lợi thủy sản”, ngư dân Sơn nói.

Các tàu cá cập cảng bốc dỡ hải sản theo quy định

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hồ Trọng Phương, gỡ “thẻ vàng” thủy sản của EC không đơn thuần là để tránh thiệt hại kinh tế từ việc giảm xuất khẩu vào thị trường Châu Âu, mà là điều kiện tiên quyết để ngành thủy sản Việt Nam nói chung, tỉnh Quảng Ngãi nói riêng, phát triển theo hướng bền vững, có trách nhiệm và hội nhập sâu rộng.

Việc chấm dứt tình trạng khai thác trái phép vùng biển nước ngoài không chỉ khẳng định uy tín quốc gia, mà còn góp phần bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia trên biển.

Tỉnh Quảng Ngãi, một trong những địa phương có đội tàu hùng mạnh, sản lượng khai thác thủy sản lớn của cả nước, đang thể hiện quyết tâm chính trị cao, hành động quyết liệt, cụ thể, đồng bộ và liên tục trong việc thực hiện các khuyến nghị của EC.

Theo đó, mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc gỡ “thẻ vàng” của EC, mà còn hướng tới xây dựng ngành khai thác thủy sản hiện đại, tuân thủ pháp luật quốc tế, tôn trọng tài nguyên biển, bảo vệ môi trường và đảm bảo sinh kế lâu dài cho ngư dân.

Tặng cờ Tổ quốc kết hợp tuyên truyền pháp luật cho ngư dân Lý Sơn

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Quảng Ngãi tập trung triển khai các giải pháp mang tính nền tảng như: qủan lý tàu cá theo hạn ngạch giấy phép, rà soát và xóa tên tàu giải bản, tàu chìm khỏi sổ đăng ký quốc gia, đảm bảo 100% tàu cá từ 15m trở lên có giấy phép hợp lệ và thiết bị VMS là những giải pháp mang tính nền tảng.

Song song với đó, tỉnh đang xây dựng cơ chế hỗ trợ chuyển đổi nghề, chuyển đổi ngư cụ, nhằm giảm áp lực lên nguồn lợi biển và mở ra hướng sinh kế mới cho ngư dân. Đây được xem là giải pháp kinh tế quan trọng, giúp cân bằng giữa mục tiêu bảo tồn tài nguyên và ổn định đời sống người dân ven biển.

Nâng cao nhận thức cho ngư dân thực hiện nghiêm các quy định về chống khai thác IUU

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển cho biết, việc hoàn thành 19/19 nhiệm vụ do Thủ tướng Chính phủ giao cho thấy Quảng Ngãi đã kiểm soát hiệu quả kỷ cương khai thác và quản lý đội tàu. Tuy nhiên, mục tiêu lâu dài không chỉ dừng lại ở việc gỡ “thẻ vàng” của EC.

Quan trọng hơn, đây là cơ hội để tỉnh tái định vị ngành thủy sản theo hướng hiện đại, có trách nhiệm, gắn chặt với bảo vệ môi trường biển và hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Từ góc nhìn kinh tế, chống khai thác IUU chính là bước chuyển cần thiết để Quảng Ngãi phát triển kinh tế biển bền vững, nâng cao giá trị gia tăng, ổn định thị trường xuất khẩu và đảm bảo sinh kế lâu dài cho cộng đồng ngư dân. Khi kỉ cương được thiết lập và nguồn lợi được bảo vệ, ngành thủy sản mới thực sự trở thành trụ cột tăng trưởng xanh của địa phương trong giai đoạn tới.

NHƯ ĐỒNG