Máy bay tuyệt mật của Mỹ bị nghi gây 'tội ác chiến tranh'

Máy bay chiến đấu F/A-18E Super Hornet thuộc Phi đoàn tiêm kích tấn công VFA-31 hạ cánh xuống tàu sân bay USS George H.W. Bush (CVN-77) khi tàu hoạt động tại Vùng Vịnh, ngày 12/8/2014. Ảnh: Reuters.

Chiếc máy bay tham gia cuộc không kích đầu tiên của Mỹ nhằm vào một con tàu bị nghi chở ma túy trên vùng biển Caribe ngày 2/9/2025 được cho là đã ngụy trang thành máy bay dân sự. Đây là hành vi có thể cấu thành tội ác chiến tranh.

Theo New York Times, chiếc phi cơ này đã được sơn lại, vũ khí được giấu bên trong thân máy bay thay vì gắn lộ thiên dưới cánh.

Nguồn thạo tin chia sẻ với CNN rằng đội bay tuyệt mật vốn được bảo vệ nghiêm ngặt. Việc sử dụng máy bay trong đội bay này tham gia chiến dịch tại Caribe “ngay lập tức gây ra lo ngại” từ phía các nhà lập pháp Mỹ.

Hiện một số nghị sĩ Mỹ đặt vấn đề rằng việc sử dụng loại máy bay này có thể vi phạm luật chiến tranh, phạm vào tội “lừa dối”.

Cụ thể, việc cố tình cải trang máy bay quân sự thành máy bay dân sự nhằm đánh lừa đối phương có thể bị coi là hành vi "lừa dối" "trá hình", theo Sổ tay Luật Chiến tranh của Bộ Chiến tranh Mỹ.

Trước những lo ngại từ phía các nghị sĩ, quan chức Bộ Chiến tranh Mỹ trình bày trước các nghị sĩ cấp cao trong Quốc hội rằng chiếc máy bay không giả danh máy bay dân sự, viện dẫn việc máy bay sử dụng bộ phát đáp quân sự và mang số đuôi quân đội.

Trong báo cáo, quan chức Lầu Năm Góc cũng cho biết chiến dịch được triển khai gấp rút, chiếc máy bay thuộc đội bay tuyệt mật là phương tiện sẵn sàng nhất vào thời điểm triển khai chiến dịch.

Tuy nhiên, một nguồn tin cho CNN biết rằng lập luận này không thuyết phục, bởi chiến dịch tấn công tàu nghi chở ma túy được cho là đã trải qua quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng. Đồng thời, quân đội Mỹ đã có nhiều tháng triển khai lực lượng trên vùng biển Caribe. “Họ có rất nhiều khí tài có thể sử dụng, nhưng họ chọn chiếc máy bay này”, nguồn tin nhận định.

Hiện các chuyên gia pháp lý cho rằng tình huống xảy ra hồi tháng 9/2025 có những yếu tố không rõ ràng. Các chiến dịch tại Caribe chưa được xác định về mặt pháp lý là một cuộc chiến tranh, do Quốc hội Mỹ chưa ban bố tình trạng này, nên khó có thể áp dụng Luật Chiến tranh vào cuộc không kích.

Bà Rachel VanLandingham, cựu thẩm phán pháp lý của Không quân Mỹ, hiện là giảng viên luật tại Trường Luật Southwestern, nhận định với CNN: “Các quy tắc về hành vi lừa trá chỉ áp dụng trong chiến tranh, và đây không phải là chiến tranh”.

Người đứng đầu Văn phòng Cố vấn Pháp lý thuộc Bộ Tư pháp Mỹ từng nhấn mạnh trước các nghị sĩ Mỹ trong năm 2025 rằng các hoạt động trên vùng biển Caribe và Thái Bình Dương không cần tuyên bố chiến tranh từ Quốc hội.

Dù vậy, trong một thông báo gửi Quốc hội hồi tháng 10/2025, Lầu Năm Góc cho biết Tổng thống Donald Trump xác định Mỹ đang ở trong một “xung đột vũ trang” với các băng đảng ma túy.

Trả lời câu hỏi của CNN, người phát ngôn Lầu Năm Góc Kingsley Wilson cho biết quân đội Mỹ “sử dụng nhiều loại máy bay tiêu chuẩn và phi tiêu chuẩn khác nhau, tùy theo yêu cầu nhiệm vụ”.

“Trước khi mỗi loại máy bay được đưa vào sử dụng, chúng đều phải trải qua quá trình phê duyệt rất nghiêm ngặt, nhằm bảo đảm tuân thủ luật pháp trong nước, các chính sách và quy định của Bộ Chiến tranh Mỹ, cũng như các chuẩn mực quốc tế, bao gồm cả luật xung đột vũ trang”, ông Wilson nói.

Từ tháng 9/2025, chính quyền Tổng thống Trump đã tiến hành hơn 35 cuộc tấn công riêng lẻ nhằm vào các tàu thuyền nhỏ nghi chở ma túy trên biển Caribe và Thái Bình Dương, khiến hơn 120 người thiệt mạng.

An Hòa