Gỡ vướng dự án tồn đọng, khơi thông tài sản dôi dư

Hơn một nửa số dự án tồn đọng đã được xử lý

Đến hết tháng 8/2026, Hệ thống cơ sở dữ liệu của Ban Chỉ đạo 751 (Hệ thống 751) ghi nhận cả nước có 4.899 dự án khó khăn, vướng mắc, tồn đọng, kéo dài. Các dự án sử dụng hơn 212.000 ha đất, với tổng mức đầu tư hơn 3,6 triệu tỷ đồng.

Sau quá trình rà soát, phân loại đã có 2.684 dự án đã được xử lý, không còn khó khăn, vướng mắc, tương đương 54,8% tổng số dự án được cập nhật trên hệ thống. Trong số này có 583 dự án đã hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng, với tổng mức đầu tư 295.354 tỷ đồng; 1.499 dự án đã hết vướng mắc và đang tiếp tục triển khai.

Nguồn: Ban Chỉ đạo 751. Đồ họa: Phương anh

Từ kết quả này cho thấy công việc rà soát, phân loại các dự án tồn đọng tại các bộ, ngành, địa phương đã có chuyển biến rõ rệt. Tuy nhiên, số dự án còn lại vẫn lớn với 962 dự án chưa hoàn thành rà soát, phân loại tính đến cuối tháng 8.

Đáng chú ý, không phải dự án nào được xác định hướng xử lý cũng có thể giải quyết ngay. Có những dự án cần áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù; có dự án vượt thẩm quyền của cơ quan quản lý trực tiếp, cần báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.

Đây cũng là vấn đề được Thủ tướng Chính phủ lưu ý tại Công điện số 58/CĐ-TTg ngày 22/8/2026 về việc khẩn trương cập nhật, rà soát, tổng hợp phân loại và đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài. Công điện của Thủ tướng Chính phủ nêu rõ, việc cập nhật thông tin trên Hệ thống 751 tại một số nơi còn chậm; số liệu giữa hệ thống và báo cáo của địa phương chưa thống nhất. Một số dự án có vướng mắc pháp lý phức tạp nhưng thông tin về nguyên nhân, căn cứ pháp lý và đề xuất xử lý còn chưa đầy đủ.

Vì thế, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của thông tin. Khẩn trương rà soát, phân loại, đề xuất giải pháp tháo gỡ và hoàn thành cập nhật trước ngày 15/9/2026.

Yêu cầu này cho thấy việc xử lý dự án tồn đọng đang bước sang giai đoạn cần cụ thể hơn về trách nhiệm. Với những vấn đề thuộc thẩm quyền, các cơ quan phải xử lý dứt điểm. Với những nội dung vượt thẩm quyền, phải sớm tổng hợp, đề xuất phương án để cấp có thẩm quyền quyết định. Đây cũng là khâu quan trọng, bởi nếu chỉ dừng ở việc xác định dự án nào đang vướng mà chưa làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và cách xử lý thì rất khó rút ngắn thời gian triển khai.

Nhà, đất dôi dư - không chỉ dừng ở việc bàn giao

Một nguồn lực khác đang được các bộ, ngành, địa phương tập trung xử lý là nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết năm 2025, các địa phương đã hoàn thành bước đầu việc sắp xếp, xử lý 26.447 cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý. Nhiều cơ sở được bố trí làm trường học, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa, thể thao và các công trình phục vụ mục đích công cộng. Tuy nhiên, sau bước sắp xếp ban đầu vẫn còn một khối lượng lớn tài sản phải tiếp tục xử lý.

Cụ thể, tính đến ngày 24/8/2026, có 16.616 cơ sở nhà, đất dôi dư đã có quyết định thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý. Trong đó, 7.433 cơ sở đã hoàn thành, đưa vào khai thác hoặc xử lý triệt để. Vẫn còn 9.401 cơ sở chưa hoàn thành xử lý hoặc chưa được khai thác triệt để.

Điều này cho thấy việc xác định tài sản nào được giữ lại, tài sản nào phải thu hồi, chuyển giao mới chỉ là bước đầu. Sau đó, các địa phương còn phải quyết định tài sản được sử dụng vào mục đích gì, giao cho đơn vị nào quản lý, khai thác hay thực hiện xử lý theo quy định.

Để sử dụng hiệu quả các cơ sở nhà, đất dôi dư, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP về một số cơ chế, chính sách đặc thù trong xử lý nhà, đất dôi dư. Cùng với việc tiếp tục hoàn thiện các quy định về quản lý, sử dụng tài sản công, các cơ chế đặc thù được kỳ vọng giúp địa phương có thêm cơ sở để xử lý số tài sản này.

Theo ông Nguyễn Tân Thịnh - Cục trưởng Cục Quản lý công sản, Bộ Tài chính, Chính phủ đã phân cấp cho các bộ, ngành, địa phương thực hiện; Bộ Tài chính đang phối hợp hoàn thiện các quy định liên quan. Theo yêu cầu, trong quý III/2026 phải hoàn thành việc phê duyệt phương án sắp xếp, xử lý, khai thác đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư.

Cũng theo ông Thịnh, đây là mốc quan trọng để các địa phương chuyển từ rà soát sang triển khai phương án cụ thể. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc đưa tài sản vào sử dụng còn nhiều khó khăn.

Theo kết quả thanh tra chuyên đề về nhà, đất dôi dư của Thanh tra Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã thực hiện thanh tra 20.427 cơ sở nhà, đất dôi dư, trong đó có 6.434 cơ sở bỏ trống, không sử dụng trên 12 tháng. Một số cơ sở sử dụng không đúng mục đích, cho thuê, cho mượn, liên doanh, liên kết khi chưa được cấp có thẩm quyền chấp thuận. Một số tài sản đã được giao quản lý nhưng chưa được đưa vào sử dụng, dẫn đến xuống cấp, phát sinh chi phí bảo quản hoặc nguy cơ lấn chiếm, tranh chấp.

Theo nhận định từ giới chuyên môn, đây là những vấn đề cần được tính đến trong quá trình xử lý tài sản dôi dư. Bởi nếu một cơ sở đã được bàn giao nhưng vẫn để trống thì việc xử lý mới chỉ hoàn thành về mặt thủ tục, trong khi giá trị sử dụng của tài sản chưa được phát huy.

Một khó khăn khác cũng phải kể đến là nhu cầu sử dụng tại nhiều địa bàn không lớn. Một số cơ sở có diện tích nhỏ, nằm ở vùng sâu, vùng xa, không có lợi thế thương mại nên không dễ tìm tổ chức, cá nhân có nhu cầu thuê hoặc khai thác.

Vì vậy, theo Bộ Tài chính, bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế, các địa phương cần xác định phương án phù hợp với từng cơ sở, tránh tình trạng tài sản tiếp tục để trống sau khi đã hoàn thành các thủ tục sắp xếp.

Có thể thấy, từ các dự án tồn đọng đến nhà, đất dôi dư, việc xử lý đang được đẩy sang giai đoạn yêu cầu cụ thể hơn về tiến độ và kết quả. Với dự án tồn đọng, yêu cầu là đưa công trình trở lại triển khai, sớm hoàn thành và khai thác. Với nhà, đất dôi dư, yêu cầu là cần khẩn trương đưa vào sử dụng đúng mục đích hoặc xử lý dứt điểm theo quy định.

Đây cũng là cơ sở để đánh giá hiệu quả của quá trình rà soát, phân loại và sắp xếp tài sản thời gian qua: không chỉ giảm số dự án, số cơ sở còn vướng trên báo cáo, mà quan trọng hơn là những nguồn lực này phải được đưa vào sử dụng, phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.