Dự án Hồ chứa nước Bản Mồng: Giải phóng mặt bằng còn nhiều vướng mắc

Dự án hồ chứa nước Bản Mồng.

119 hộ dân chưa thể di dời

Dự án hồ chứa nước Bản Mồng là công trình thuỷ lợi trọng điểm, đa mục tiêu lớn nhất tại tỉnh Nghệ An và khu vực Bắc Trung bộ, với tổng mức đầu tư lên khoảng 5.500 tỷ đồng, dung tích thiết kế khoảng 235 triệu m3 nước. Điểm đầu của công trình đặt tại Bản Mồng, xã Yên Hợp, Quỳ Hợp (cũ), tỉnh Nghệ An và một phần dự án qua địa bàn huyện Như Xuân (cũ), tỉnh Thanh Hoá.

Đây được xem là dự án trọng điểm Quốc gia, được Thủ tướng cho phép đầu tư từ năm 2006 và điều chỉnh đầu tư năm 2023. Với nhiệm vụ chính là nước tưới, nước sinh hoạt, cải thiện môi trường, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội 2 tỉnh Nghệ An và Thanh Hoá ở khu vực phía Tây.

Tuy nhiên, tại Thanh Hoá, số hộ dân bị ảnh hưởng thuộc diện phải di dời trong phạm vi dự án vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Tại xã Thanh Phong, 119 hộ dân thôn Thanh Sơn vẫn chưa thể di dời do hạ tầng khu tái định cư chưa hoàn thành.

Địa phương này đã hoàn thành giải phóng mặt bằng 12,13ha trong tổng số 18,92ha. Phần còn lại 6,79ha chưa thể bàn giao, chủ yếu do vướng xác minh nguồn gốc đất. Hiện xã Thanh Phong đang phối hợp với chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp Thanh Hóa xử lý các phần việc liên quan đến điều chỉnh quy hoạch chi tiết 1/500 khu tái định cư.

Theo lãnh đạo UBND xã Thanh Phong, một trong những vướng mắc hiện nay là Ban Quản lý rừng phòng hộ Sông Chàng và Trại giam Thanh Lâm chưa hoàn tất việc khai thác lâm sản. Vì vậy, địa phương chưa có cơ sở thu hồi đất để bàn giao cho chủ đầu tư vệ sinh, thu dọn lòng hồ.

Ông Đinh Văn Phương, Chủ tịch UBND xã Thanh Phong, cho biết, địa phương đã công khai phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với các hộ dân bị ảnh hưởng. Phương án bao gồm đất ở, đất nông nghiệp trong cùng thửa đất ở, nhà cửa, công trình, vật kiến trúc, cây cối, hoa màu và các chính sách hỗ trợ theo quy định.

Người dân thôn Thanh Sơn bày tỏ mong muốn sớm được bố trí tái định cư.

Đối với khoảng 75ha đất nông nghiệp, địa phương dự kiến bố trí đất tái định canh sau khi UBND tỉnh hoàn thành việc thu hồi đất của Công ty TNHH Một thành viên Cao su Thanh Hóa, đồng thời căn cứ nhu cầu thực tế của người dân.

Tổng diện tích cần giải phóng mặt bằng tại xã Thanh Phong là hơn 680ha, gồm 191,2ha của 119 hộ gia đình và 489,2ha của 3 tổ chức.

Địa phương đã hoàn thành niêm yết phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với 119 hộ có đất thu hồi tại thôn Thanh Sơn, với diện tích 22,8ha, số tiền dự kiến khoảng 95 tỷ đồng. Tuy nhiên, việc điều chỉnh quy hoạch chi tiết 1/500 khu tái định cư có thể làm thay đổi số lô, diện tích và vị trí nên phương án chưa thể phê duyệt theo yêu cầu.

Ngoài phần đất của người dân, diện tích rừng tự nhiên cũng là một trong những điểm cần tháo gỡ. Khoảng 38ha rừng tự nhiên do Trại giam Thanh Lâm quản lý chưa có đầy đủ hồ sơ xác định trữ lượng, loại rừng để thực hiện khai thác, tận thu lâm sản. Đây là cơ sở cần thiết để lập phương án bồi thường và thu hồi đất.

Giải ngân vốn kế hoạch năm 2026 mới đạt 0,45%.

Theo báo cáo của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp Thanh Hóa, phần diện tích giải phóng mặt bằng trên địa bàn Thanh Hóa để thực hiện hợp phần dự án hồ chứa nước Bản Mồng là 1.141,82ha, thuộc hai xã Thanh Phong và Xuân Bình.

Đối với hạ tầng khu tái định cư tại xã Xuân Bình, đơn vị thi công đang đào đất, san lấp, khối lượng đạt khoảng 25%. Với phần diện tích 12,13ha đã bàn giao, hạng mục cầu đang được triển khai, trong đó đã đúc 4/13 phiến dầm bản bê tông cốt thép dài 15m mỗi dầm; bệ mố cầu M1 đang được thi công, đồng thời đào hố móng mố M2. Công tác bóc phong hóa mặt bằng đạt khoảng 90%.

Bên cạnh hạ tầng tái định cư, việc vệ sinh lòng hồ cũng được triển khai từng phần. Theo phương án được phê duyệt, tổng diện tích cần thu dọn là 518,29ha, trong đó xã Thanh Phong 434,57ha và xã Xuân Bình 83,72ha. Khối lượng công trình, vật kiến trúc cần xử lý khoảng 247,29 m3.

Hiện đơn vị thi công đang phối hợp thực hiện thu dọn trên diện tích 58,1/434,57ha thuộc xã Thanh Phong. Tuy nhiên, mưa nhiều trong tháng 8, nước lưu vực dồn về khiến việc tiếp cận hiện trường gặp khó khăn. Phần diện tích còn lại tại hai xã và các khu vực do chủ rừng quản lý chưa được bàn giao đầy đủ.

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp Thanh Hóa, tiến độ thực hiện và giải ngân hợp phần đang chậm so với kế hoạch. Đến nay, giải ngân vốn kế hoạch năm 2026 mới đạt 0,45%. Nguyên nhân được xác định do một số khó khăn về đất đai, rừng, quy hoạch chưa được xử lý dứt điểm, cùng với việc phối hợp giữa các đơn vị liên quan chưa thật sự chặt chẽ.

Trước đó, ông Cao Văn Cường, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa, đề nghị người dân thôn Thanh Sơn đồng thuận, sớm bàn giao mặt bằng để các hợp phần dự án được triển khai hiệu quả.

Lãnh đạo tỉnh cũng yêu cầu các sở, ngành, chủ đầu tư và nhà thầu tập trung cao độ, tận dụng thời gian còn lại để đẩy nhanh tiến độ bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Đối với đất sản xuất, xã Xuân Bình được đề nghị phối hợp với Công ty TNHH Một thành viên Cao su Thanh Hóa rà soát quỹ đất chưa sử dụng hoặc sử dụng kém hiệu quả để bố trí đất canh tác cho người dân di dời, ưu tiên những khu vực gần khu tái định cư.

Chủ đầu tư và đơn vị tư vấn được yêu cầu hoàn thiện phương án điều chỉnh quy hoạch khu tái định cư theo hướng thuận lợi cho người dân, bảo đảm mỗi hộ được bố trí 800m2. Phương án dự kiến được công khai và lấy ý kiến người dân trước ngày 15/9.