Góc khuất của những người gắn camera lên đầu để làm việc nhà
Hàng nghìn người lao động nghèo tại Ấn Độ đang nhận mức thù lao rẻ mạt để 'dạy việc', cung cấp dữ liệu sống còn cho ngành công nghiệp robot hình người trị giá hàng tỷ USD.

Những người lao động nghèo tại Ấn Độ đang đào tạo AI để thay thế chính mình. Ảnh: Vidhi Awasthi/Scroll.in.
Mỗi ngày, Nagireddy Sriramyachandra, một phụ nữ 25 tuổi sống tại Chennai, phía nam Ấn Độ, đều gắn chặt chiếc điện thoại thông minh lên đầu. Cô tự quay lại cảnh mình đang tỉ mẩn gọt xoài trong căn bếp nhỏ. Với mỗi giờ quay phim như vậy, cô kiếm được khoảng hơn 2 USD.
Với thù lao 2 USD mỗi giờ video, các bản ghi hình của Sriramyachandra được coi là tư liệu quan trọng cho các doanh nghiệp công nghệ toàn cầu, giúp họ huấn luyện robot cử động như con người trong thế giới thực.
"Thầy dạy nghề" cho robot
Toàn bộ video do Sriramyachandra sản xuất sẽ được gửi tới một công ty dữ liệu của Mỹ. Từ đó, nguồn tư liệu này được dùng để huấn luyện các robot hình người cách thực hiện việc nhà và các công việc tại nhà máy.
“Ai khác sẽ trả cho bạn 250 rupee một giờ chỉ để làm việc nhà chứ? Có lẽ tôi cũng sẽ tự sắm một con robot trong tương lai”, Sriramyachandra chia sẻ.
Sriramyachandra không phải là trường hợp cá biệt. Ấn Độ đang dần trở thành công xưởng cung cấp dữ liệu huấn luyện robot lớn trên toàn cầu. Tại đây, hàng chục nghìn người lao động đang hàng ngày ghi lại các chuyển động cơ thể của họ để dạy máy móc cách vận hành trong môi trường của con người.
"Nó sẽ cảnh báo 'không phát hiện tay' nếu tôi ghi hình không đúng cách", Sriramyachandra nói. Sau khi quay, cô gửi video cho công ty dữ liệu thông qua ứng dụng đặc biệt.

Hàng ngày, Sriramyachandra gắn smartphone lên đầu và ngồi gọt xoài với mức lương 2 USD/giờ. Ảnh: Cybernews.
Các nhà phát triển tin rằng cung cấp hình ảnh "góc nhìn thứ nhất" (POV), cho các mô hình AI chuyên biệt sẽ giúp robot sao chép cử động của con người. Một số "huấn luyện viên AI" làm việc tại nhà, trong khi số khác ở nhà xưởng hoặc cơ sở chuyên biệt, sử dụng kính thông minh, máy quay đeo trên đầu và cảm biến chuyển động.
Tại một cửa hàng dệt may ở Karur, 8 công nhân mang camera gắn trên đầu và kính thông minh liên tục ghi lại mọi chuyển động nhỏ nhất. Các kỹ sư robot đặc biệt ưa chuộng loại video góc nhìn thứ nhất này.
Chúng ghi lại chính xác điểm nhìn, chuyển động tay và các hành động của con người một cách tự nhiên. Cách tiếp cận này giúp robot học việc thông qua quan sát, thay vì phải phụ thuộc vào hàng triệu dòng mã lệnh phức tạp.
Chatbot và ứng dụng tạo ảnh bằng AI có thể dùng lượng lớn dữ liệu kỹ thuật số sẵn có, nhưng xây dựng các hệ thống hoạt động trong môi trường đời thực đặt ra nhiều thách thức hơn.
Huấn luyện robot để thay thế chính mình
Đứng sau làn sóng thu thập dữ liệu này là Objectways, một công ty dữ liệu có văn phòng tại Ấn Độ và Mỹ. Công ty này hiện là đối tác của Amazon SageMaker và sở hữu danh sách khách hàng gồm nhiều tập đoàn lớn thuộc nhóm Fortune 500.
Ravi Shankar, Giám đốc Điều hành của Objectways tại Mỹ, cho biết các yêu cầu từ khách hàng rất đa dạng, bao gồm: “Gấp quần áo, pha cà phê... nấu một món ăn cụ thể, làm bánh sandwich”.
“Một số công việc nên được thay thế, để con người có thể đi làm những việc tốt hơn”, ông nhận định thêm.

Những video góc nhìn thứ nhất được các công ty dữ liệu ưa chuộng vì độ chính xác cao. Ảnh: Scroll.in/YouTube.
Tại văn phòng của Objectways, các huấn luyện viên AI ghi hình bản thân làm việc nhà trong những căn phòng giả với đầy đủ nội thất. Sau hàng nghìn giờ quay, giấy dán tường sẽ được thay thế để đổi mới môi trường video cho khách hàng.
"Hôm nay tôi ngồi đây, mai lại đứng ở kia", Rani N., cử nhân kỹ sư 21 tuổi, nói trong giờ nghỉ sau khi quay hình gấp khăn.
Mỗi video kéo dài khoảng 4 phút, cô ghi hình khoảng 90 video/ngày ở mọi địa điểm trên chiếc giường tại trường quay. Rani nói rằng công việc "chấp nhận được", nhưng cảm thấy bản thân luôn phải đeo máy quay.
Qanat Consulting Services, nhà thầu phụ của Objectways tại bang Andhra Pradesh, cung cấp video cho hơn 10 công ty dữ liệu lớn. "Chúng tôi có 2.000 cộng tác viên. Một số người chuyên làm nhiệm vụ với các cảm biến chuyển động gắn trên tay và chân", CEO Thaslim Pattan nói.

Các công nhân tại nhà may đeo camera lên đầu và ghi lại quá trình lao động. Ảnh: Scroll.in.
Các nhà hoạt động lao động đặt ra câu hỏi lớn: Liệu những người trực tiếp xây dựng dữ liệu thương mại có được nhận tiền tác quyền lâu dài? Hiện tại, họ chỉ được trả lương ngắn hạn theo dự án. Dù việc hợp tác là tự nguyện, áp lực kinh tế tại các vùng quê nghèo đang làm mờ đi ranh giới của sự lựa chọn tự do.
Nhiều chuyên gia cảnh báo về một nghịch lý đáng ngại. Người nghèo đang nỗ lực huấn luyện công nghệ để tự thay thế chính mình trong tương lai. Những chuyển động cơ thể của họ sẽ biến thành công cụ tự động hóa, gián tiếp cướp đi sinh kế của chính họ.
“Một số công việc buộc phải bị thay thế, để con người làm những việc tốt hơn”, ông Ravi Shankar cho hay.
Thị trường robot hình người dự kiến đạt giá trị 38 tỷ USD vào năm 2035. Thế nhưng, điều đó vẫn không ngăn được các tập đoàn công nghệ lớn chi trả những khoản tiền thù lao ít ỏi cho những người đang trực tiếp xây dựng nền móng cho chúng.
Nguồn Znews: https://znews.vn/goc-khuat-nganh-cong-nghiep-robot-ty-usd-post1661467.html














