Góc nhìn Kinh tế môi trường từ Dự án chăn nuôi công nghệ cao 1.463 tỷ đồng tại Bình Khê của Tập đoàn Geleximco

Việc Tập đoàn Geleximco đề xuất dự án tổ hợp chăn nuôi lợn công nghệ cao quy mô 1.463 tỷ đồng tại phường Bình Khê (Quảng Ninh) đang thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận và giới chuyên gia. Dưới góc nhìn Kinh tế Môi trường, một dự án chăn nuôi tập trung với quy mô cung ứng lên tới hơn nửa triệu con lợn mỗi năm không đơn thuần là câu chuyện thu hút vốn đầu tư hay ứng dụng kỹ thuật hiện đại. Đó là một bài toán phức tạp về quản trị ngoại ứng môi trường và đánh đổi nguồn lực sinh thái. Để dự án thực sự tạo ra 'giá trị ròng' cho xã hội, bài toán cân bằng giữa hiệu quả kinh tế với nguy cơ tác động tới cảnh quan du lịch, môi trường sống và an toàn sinh học địa phương phải được giải quyết triệt để ngay từ khâu thẩm định chủ trương.

Mới đây, tại hội nghị do Thường trực Đảng ủy phường Bình Khê (Quảng Ninh) tổ chức, Tập đoàn Geleximco đã chính thức báo cáo phương án đề xuất đầu tư dự án chăn nuôi lợn công nghệ cao. Theo thiết kế, dự án được định hướng theo mô hình tổ hợp chăn nuôi khép kín từ sản xuất lợn giống đến lợn thịt thương phẩm, dự kiến hợp tác công nghệ với Tập đoàn Net-Tech (Trung Quốc) – đơn vị có kinh nghiệm trong chăn nuôi quy mô lớn.

Đại diện Tập đoàn Geleximco trình bày về dự án. Ảnh: Lê Đại. 

Xét trên khía cạnh hiệu quả kinh tế thuần túy, việc thu hút dự án 1.463 tỷ đồng mang lại nhiều điểm cộng rõ rệt. Mô hình chăn nuôi tập trung khép kín giúp tối ưu hóa chi phí vận hành nhờ quy mô lớn, tạo nguồn cung lợn giống chất lượng cao cho thị trường Quảng Ninh và vùng phụ cận, đồng thời thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp từ sản xuất manh mún, nhỏ lẻ sang nền sản xuất hàng hóa hiện đại.

Tuy nhiên, dưới lý thuyết Kinh tế Môi trường, chăn nuôi gia súc tập trung với mật độ siêu cao là hoạt động phát sinh ngoại ứng tiêu cực thuộc nhóm gay gắt nhất trong nông nghiệp.

Thực tế chăn nuôi tại tỉnh Quảng Ninh thời gian qua đã để lại những bài học đắt giá. Những sự cố nguy hiểm như cháy trại lợn 700 con hay tình trạng các trại lợn lớn xả mùi hôi, làm rò rỉ nước thải chưa qua xử lý ra môi trường thiên nhiên đã gây bức xúc trong nhân dân. Điều này giải thích vì sao cuộc họp của Thường trực Đảng ủy phường Bình Khê lại đặt ra những yêu cầu phản biện khắt khe và toàn diện đến vậy.

Tại hội nghị, các đại biểu đã tập trung mổ xẻ những vướng mắc cốt lõi của dự án dưới sự cẩn trọng cao độ. Các ý kiến phản biện không dừng lại ở những cam kết chung chung về 'công nghệ cao', mà yêu cầu nhà đầu tư phải chứng minh bằng luận cứ kỹ thuật và dữ liệu kiểm chứng: Dự án có quy mô lên tới 178,5 ha, yêu cầu cơ quan chuyên môn phải rà soát sự đồng bộ giữa quy hoạch tỉnh, quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và quy hoạch sử dụng đất. Đặc biệt, phải làm rõ ranh giới để tuyệt đối không chồng chéo với quy hoạch khai thác khoáng sản – một yếu tố đặc thù phức tạp của vùng mỏ Quảng Ninh; Nhà đầu tư phải phân tích, so sánh công nghệ dự kiến áp dụng với các dự án chăn nuôi công nghệ cao đang hoạt động trong khu vực; làm rõ hiệu quả thực tế của công nghệ khử mùi, xử lý nước thải và tuần hoàn tài nguyên...

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, ông Nguyễn Ngọc Quân – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Bình Khê đã đưa ra kết luận mang tính nguyên tắc, thể hiện rõ quan điểm phát triển hài hòa giữa kinh tế và bảo vệ môi trường.

“Dự án của Tập đoàn Geleximco phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp xanh của địa phương. Tuy nhiên, nhà đầu tư phải chấp hành đầy đủ các quy định pháp luật về đất đai, môi trường, PCCC, an toàn sinh học và chú trọng giải pháp xử lý mùi hôi để bảo vệ cảnh quan du lịch”- Ông Nguyễn Ngọc Quân, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Bình Khê.

Thống nhất chủ trương cho Tập đoàn Geleximco nghiên cứu triển khai là bước khởi đầu thể hiện tinh thần cởi mở, đồng hành cùng doanh nghiệp của chính quyền phường Bình Khê và tỉnh Quảng Ninh. Tuy nhiên, để dự án thực sự đáp ứng được kỳ vọng của độc giả và cộng đồng, trong các bước tiếp theo, nhà đầu tư và các cơ quan thẩm định cần tập trung thực hiện các nhóm giải pháp.

Cụ thể như là: 

Lập Báo cáo Đánh giá Tác động Môi trường (ĐTM) minh bạch: ĐTM phải được thực hiện độc lập, khách quan, có sự tham gia tham vấn cộng đồng cư dân chịu ảnh hưởng trực tiếp. Phải công khai các chỉ số dự báo về nước thải, khí thải và phương án ứng phó sự cố môi trường.
Ứng dụng mô hình Kinh tế Tuần hoàn : Dự án cần nâng cấp từ 'xử lý chất thải' sang 'tái tạo tài nguyên' – biến nước thải sau xử lý đạt chuẩn tái sử dụng, thu hồi khí biogas để phát điện, sản xuất phân bón hữu cơ sinh học chất lượng cao cung cấp lại cho vùng chuyên canh nông nghiệp của Bình Khê.
Thiết lập cơ chế giám sát cộng đồng: Xây dựng hệ thống quan trắc môi trường tự động (nước thải, không khí) truyền dữ liệu trực tiếp về cơ quan quản lý và thiết lập kênh giám sát công khai có sự tham gia của đại diện dân cư địa phương.

Phát triển kinh tế không thể tách rời bảo vệ môi trường. Một bài báo chuyên nghiệp dưới góc nhìn Kinh tế Môi trường không bác bỏ cơ hội thu hút dòng vốn lớn 1.463 tỷ đồng của Tập đoàn Geleximco, mà đòi hỏi dự án phải trải qua một quy trình kiểm soát ngoại ứng nghiêm ngặt. Chỉ khi bài toán mùi hôi, an toàn sinh học, xử lý chất thải và sự phù hợp quy hoạch được giải quyết bằng các cam kết pháp lý và công nghệ hiện đại, dự án chăn nuôi lợn công nghệ cao tại Bình Khê mới thực sự trở thành điểm sáng về 'Nông nghiệp Xanh', góp phần nâng cao tổng phúc lợi xã hội ròng cho địa phương.