Góc nhìn văn hóa: Trách nhiệm phát ngôn trên không gian mạng của cán bộ, đảng viên

Trong nhiều nội dung quan trọng, yêu cầu "tăng cường kỷ luật phát ngôn, văn hóa ứng xử của cán bộ, đảng viên trên không gian mạng" được xem là một điểm nhấn mang ý nghĩa thời sự, phản ánh sự chuyển dịch trong nhận thức về xây dựng văn hóa chính trị, văn hóa công vụ trong thời đại số.

Tổng Bí thư, Chỉ tịch nước Tô Lâm. Ảnh VGP.

Không gian mạng ngày nay không còn là thế giới "ảo". Đó là một phần của đời sống xã hội, nơi mọi phát ngôn đều có khả năng lan tỏa nhanh chóng, tác động đến nhận thức cộng đồng, hình thành dư luận xã hội và ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của cơ quan, tổ chức cũng như niềm tin của nhân dân. Bởi vậy, mỗi cán bộ, đảng viên khi tham gia môi trường số không chỉ mang tư cách cá nhân mà còn đại diện cho hình ảnh của tổ chức, của bộ máy công quyền và rộng hơn là văn hóa lãnh đạo của Đảng.

Văn hóa phát ngôn - biểu hiện cụ thể của việc học và làm theo Bác

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đạo đức không chỉ thể hiện ở những việc lớn mà còn được phản ánh qua từng lời nói, cách ứng xử và thái độ đối với nhân dân. Người luôn coi trọng nguyên tắc "nói đi đôi với làm", coi lời nói là sự cam kết với hành động, là biểu hiện của nhân cách và trách nhiệm. Vì thế, yêu cầu tăng cường kỷ luật phát ngôn trên không gian mạng trước hết không đơn thuần là vấn đề quản lý thông tin mà chính là xây dựng văn hóa ứng xử dựa trên nền tảng đạo đức cách mạng.

Điểm đáng chú ý của Chỉ thị 07 là việc đặt văn hóa phát ngôn trong tổng thể xây dựng văn hóa lãnh đạo, văn hóa công vụ và trách nhiệm thực thi công vụ. Điều đó cho thấy phát ngôn của cán bộ, đảng viên không thể tách rời bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và tinh thần phục vụ nhân dân. Một dòng trạng thái thiếu chuẩn mực, một bình luận cảm tính hay một phát ngôn thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội đều có thể tạo ra những hệ lụy vượt xa phạm vi cá nhân.

Trong bối cảnh mạng xã hội trở thành kênh tiếp nhận thông tin chủ yếu của nhiều người dân, khoảng cách giữa cán bộ với nhân dân được rút ngắn hơn bao giờ hết. Đây vừa là cơ hội để tăng cường đối thoại, lắng nghe và giải đáp những băn khoăn của xã hội, vừa là thách thức về khả năng kiểm soát cảm xúc, kiểm chứng thông tin và giữ gìn chuẩn mực ứng xử. Văn hóa phát ngôn vì thế không chỉ là "không nói sai" mà còn là biết nói đúng lúc, đúng mực, đúng trách nhiệm và vì lợi ích chung.

Chỉ thị cũng nhấn mạnh việc chủ động lan tỏa thông tin chính thống, tích cực, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Đây là yêu cầu phù hợp với thực tiễn khi không gian mạng đang chứng kiến sự cạnh tranh gay gắt giữa thông tin xác thực và tin giả, giữa giá trị tích cực và những nội dung độc hại. Mỗi cán bộ, đảng viên không chỉ là người tiếp nhận thông tin mà còn phải trở thành một "điểm phát sóng" của những giá trị đúng đắn, góp phần xây dựng môi trường truyền thông lành mạnh.

Xây dựng văn hóa số bắt đầu từ trách nhiệm nêu gương

Sau một thập niên thực hiện Chỉ thị 05, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, giai đoạn phát triển mới đòi hỏi việc học Bác phải đi vào chiều sâu hơn, gắn chặt với những yêu cầu của xã hội hiện đại, đặc biệt là môi trường số.

Điểm mới của Chỉ thị 07 là lấy sản phẩm, chất lượng, hiệu quả công việc và sự hài lòng của nhân dân, doanh nghiệp làm thước đo kết quả học tập, thực hành theo Bác. Điều đó đồng nghĩa với việc văn hóa ứng xử, kể cả trên không gian mạng, không chỉ được đánh giá bằng lời nói mà phải được kiểm chứng bằng hiệu quả phục vụ nhân dân và trách nhiệm trong thực thi công vụ.

Không phải ngẫu nhiên Chỉ thị yêu cầu bổ sung tiêu chí học tập, thực hành theo Bác vào khung đánh giá, xếp loại tổ chức đảng và đảng viên hằng năm, đồng thời coi đây là tiêu chí quan trọng trong quy hoạch, điều động, luân chuyển và bổ nhiệm cán bộ. Điều này thể hiện quyết tâm biến những chuẩn mực đạo đức thành tiêu chí cụ thể, có thể đo lường và đánh giá, thay vì chỉ dừng lại ở khẩu hiệu.

Đáng chú ý hơn, Chỉ thị yêu cầu kịp thời thay thế những cán bộ né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, thiếu bản lĩnh đổi mới, không dám quyết, không dám làm, không dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đây không chỉ là yêu cầu về năng lực quản trị mà còn là yêu cầu về văn hóa trách nhiệm. Một cán bộ có thể nói rất hay trên mạng xã hội nhưng nếu thiếu tinh thần hành động, thiếu dám chịu trách nhiệm thì cũng chưa thể hiện đầy đủ việc học và làm theo Bác.

Ở góc độ văn hóa, sự nêu gương của người đứng đầu luôn có sức lan tỏa mạnh mẽ hơn mọi quy định hành chính. Khi lãnh đạo thể hiện sự chuẩn mực trong phát ngôn, sự cầu thị trong tiếp nhận ý kiến nhân dân, sự minh bạch trong cung cấp thông tin và sự văn minh trong tranh luận, những chuẩn mực ấy sẽ từng bước hình thành văn hóa ứng xử chung trong toàn hệ thống chính trị.

Trong thời đại số, niềm tin xã hội không chỉ được xây dựng từ các quyết sách đúng mà còn được vun đắp qua từng cách ứng xử, từng lời nói có trách nhiệm và từng hành động minh bạch của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Vì vậy, yêu cầu tăng cường kỷ luật phát ngôn và văn hóa ứng xử trên không gian mạng không phải là sự hạn chế quyền biểu đạt, mà là sự khẳng định trách nhiệm nêu gương của những người thực thi công vụ trước nhân dân.

Có thể nói, Chỉ thị 07 đã bổ sung một chiều kích mới cho việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới: xây dựng văn hóa số trên nền tảng đạo đức cách mạng và trách nhiệm công vụ. Khi mỗi cán bộ, đảng viên coi mỗi phát ngôn trên không gian mạng là một hành vi văn hóa, mỗi tương tác với người dân là một biểu hiện của tinh thần "gần dân, trọng dân, hiểu dân, vì dân", thì việc học và làm theo Bác sẽ không chỉ hiện diện trong các nghị quyết hay phong trào thi đua mà sẽ trở thành giá trị sống, góp phần xây dựng một nền hành chính hiện đại, liêm chính, văn minh và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước trong kỷ nguyên số.

V.X.B