Gợi mở hướng phát triển du lịch từ ẩm thực miền núi Đà Nẵng

Sáng 10.4, Hội thảo khoa học “Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa ẩm thực các dân tộc thiểu số ở miền núi thành phố Đà Nẵng” diễn ra tại Trường Đại học Đông Á, thu hút sự tham gia của đông đảo nhà quản lý, chuyên gia, giảng viên và sinh viên trong lĩnh vực văn hóa, du lịch.

Hội thảo có sự góp mặt của đại diện nhiều cơ quan, đơn vị như Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển; Phân viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch miền Trung; Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công tại Đà Nẵng; Bảo tàng Đà Nẵng, Hội Văn nghệ dân gian và Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực TP Đà Nẵng…

Với 30 tham luận đến từ các cơ quan nghiên cứu, trường đại học và đơn vị quản lý văn hóa trên cả nước, hội thảo đã cung cấp cái nhìn tương đối toàn diện về đời sống ẩm thực của các cộng đồng dân tộc thiểu số tại khu vực miền núi Đà Nẵng.

Hội thảo khoa học “Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa ẩm thực các dân tộc thiểu số ở miền núi TP. Đà Nẵng”

Làm rõ bản sắc ẩm thực vùng cao

Trong số các tham luận, 6 báo cáo được trình bày trực tiếp đã tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ, từ văn hóa ẩm thực trong nghi lễ vòng đời của người Cơ Tu, bản sắc ẩm thực các tộc người miền núi, đến dụng cụ chế biến, không gian ẩm thực trong bối cảnh đô thị hóa hay vai trò của ẩm thực xanh trong phát triển du lịch cộng đồng.

Phát biểu tại hội thảo, TS. Đỗ Trọng Tuấn - Phó Hiệu trưởng Thường trực Trường Đại học Đông Á nhấn mạnh, hội thảo diễn ra trong bối cảnh có nhiều thay đổi về tổ chức và địa giới hành chính, khi không gian miền núi phía Tây Đà Nẵng được mở rộng sau khi sáp nhập tỉnh Quảng Nam.

Theo ông, đây là thời điểm các cộng đồng dân tộc như Cơ Tu, Giẻ Triêng, Xơ Đăng, Co… đứng trước cả cơ hội lẫn thách thức trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, đặc biệt là văn hóa ẩm thực.

“Hội thảo không chỉ là diễn đàn học thuật góp phần nhận diện rõ hơn diện mạo và bản sắc ẩm thực các dân tộc thiểu số, mà còn nâng cao nhận thức xã hội về vai trò của di sản trong bối cảnh đô thị hóa và phát triển du lịch mạnh mẽ hiện nay”, TS. Tuấn cho biết.

TS. Lê Anh Tuấn - Phân Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch miền Trung chia trình bày tham luận tại hội thảo

Từ góc nhìn khu vực học và sinh thái - văn hóa, PGS.TS Phạm Văn Lợi đã chỉ ra những đặc trưng cơ bản của ẩm thực miền núi Đà Nẵng: nguyên liệu gắn với rừng núi và nương rẫy; kỹ thuật chế biến như nướng lửa, nấu ống tre; hệ món ăn đặc trưng như cơm lam, thịt nướng, canh thụt, rượu cần; cùng phong cách ăn uống mang tính cộng đồng cao.

Đáng chú ý, các nghiên cứu cũng mở rộng hướng tiếp cận khi đặt ẩm thực trong mối liên hệ với du lịch, đô thị hóa và hội nhập, đồng thời nhấn mạnh vai trò của phụ nữ và các nhóm tuổi trong việc duy trì tri thức ẩm thực truyền thống.

Gắn bảo tồn với phát triển du lịch bền vững

Một trong những nội dung được quan tâm tại hội thảo là việc khai thác giá trị ẩm thực như một nguồn lực phát triển du lịch.

Theo TS. Lê Anh Tuấn (Phân viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch miền Trung), dấu ấn bản địa trong ẩm thực các dân tộc miền núi Đà Nẵng chịu ảnh hưởng sâu sắc từ môi trường sinh thái Trường Sơn. Điều kiện địa hình, khí hậu cùng hệ sinh thái phong phú đã định hình nguyên liệu, khẩu vị và phương thức chế biến đặc trưng.

Ẩm thực nơi đây không chỉ phản ánh sự thích nghi sinh tồn mà còn chứa đựng giá trị văn hóa tộc người thông qua các yếu tố cộng đồng, tín ngưỡng, lễ hội và tập quán sinh hoạt. Chính sự độc đáo này tạo nên sức hấp dẫn riêng cho du lịch.

Ở góc độ phát triển bền vững, tham luận về “ẩm thực xanh” của nhóm tác giả Trường Đại học Đông Á cho thấy, các thực hành ẩm thực truyền thống ở miền núi xứ Quảng vốn đã mang tính “xanh” từ lâu, với nguyên liệu sạch, phương thức chế biến thân thiện môi trường và sử dụng vật liệu tự nhiên.

Các món ăn như cơm lam ống nứa, thịt gác bếp, canh thụt hay rượu tà vạc không chỉ giữ gìn tri thức bản địa mà còn tạo nên trải nghiệm độc đáo cho du khách, góp phần nâng cao sinh kế cho cộng đồng.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý, việc khai thác ẩm thực phục vụ du lịch cần được thực hiện thận trọng, tránh thương mại hóa quá mức làm biến đổi giá trị nguyên bản. Bảo tồn giống cây trồng bản địa, duy trì phương thức chế biến truyền thống và đảm bảo vai trò chủ thể của cộng đồng là những yếu tố then chốt.

Trong bối cảnh phát triển du lịch cộng đồng hiện nay, việc nhận diện và phát huy giá trị ẩm thực xanh có ý nghĩa quan trọng đối với xây dựng hình ảnh điểm đến và đa dạng hóa sản phẩm du lịch

Hướng tới đa dạng hóa sản phẩm du lịch

Từ các tham luận và trao đổi tại hội thảo, nhiều ý kiến thống nhất rằng, ẩm thực miền núi Đà Nẵng là nguồn tài nguyên văn hóa giàu tiềm năng, có thể góp phần hình thành các sản phẩm du lịch đặc thù.

Việc kết hợp giữa bảo tồn và phát huy giá trị ẩm thực không chỉ giúp gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số mà còn tạo thêm điểm nhấn cho du lịch thành phố trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa.

Hội thảo vì vậy được kỳ vọng sẽ mở ra những định hướng và giải pháp thiết thực, góp phần đưa ẩm thực miền núi trở thành một trong những trụ cột trong phát triển du lịch cộng đồng, hướng tới mục tiêu bền vững và giàu bản sắc cho Đà Nẵng trong giai đoạn mới.