Gói trừng phạt thứ 21 nhằm vào Nga: Một quốc gia châu Âu bất ngờ 'phanh gấp', loạt biện pháp tạm thời 'đóng băng'

Động thái của Hy Lạp không chỉ khiến tiến trình thông qua gói biện pháp bị trì hoãn mà còn một lần nữa làm lộ rõ những khác biệt lợi ích giữa các quốc gia thành viên trong chính sách trừng phạt Nga.

Lợi ích vận tải biển của Hy Lạp

Được Ủy ban châu Âu đề xuất từ đầu tháng 6/2026, gói trừng phạt thứ 21 tập trung vào các lĩnh vực then chốt như năng lượng, dịch vụ tài chính, tiền mã hóa, thương mại và lần đầu tiên mở rộng sang lĩnh vực thủy sản.

Trong đó, khối 27 thành viên dự kiến cấm vận chuyển LNG của Nga tới các nước thứ ba, bổ sung thêm 31 ngân hàng Nga vào danh sách hạn chế giao dịch. Song song với đó là áp đặt các biện pháp đối với các tổ chức tài chính và doanh nghiệp ở nước thứ ba bị cáo buộc hỗ trợ Moscow né tránh lệnh trừng phạt.

Gói biện pháp trừng phạt lần này cũng hướng tới việc siết chặt cơ chế áp trần giá dầu Moscow và tiếp tục nhắm vào chuỗi cung ứng phục vụ ngành công nghiệp quốc phòng của nước này.

Tuy nhiên, tại cuộc họp các Đại sứ EU diễn ra ngày 15/7, Hy Lạp đã phản đối mạnh mẽ đề xuất cấm vận chuyển LNG của Nga.

Theo Athens, biện pháp này có thể giáng đòn nặng nề vào Dynagas - công ty vận tải biển thuộc sở hữu của tỷ phú Georgios Prokopiou - hiện chuyên vận chuyển LNG từ dự án Yamal LNG của Nga ở Bắc Cực.

Dữ liệu của cổng thông tin hàng hải Equasis cho thấy, Dynagas đang khai thác 27 tàu chở khí đốt, trong đó sở hữu khoảng một phần ba đội tàu chở LNG lớp Arc7 có khả năng phá băng. Đây là loại tàu chuyên dụng được thiết kế để hoạt động trong điều kiện băng giá khắc nghiệt tại khu vực Bắc Cực.

Do các gói trừng phạt của EU chỉ có hiệu lực khi nhận được sự đồng thuận của toàn bộ 27 quốc gia thành viên nên lập trường của Hy Lạp đã khiến tiến trình thông qua gói trừng phạt bị lùi lại ít nhất một tuần.

Hệ quả là hàng loạt biện pháp khác, từ mở rộng trừng phạt hệ thống ngân hàng Nga, các mạng lưới tiền mã hóa đến các doanh nghiệp công nghiệp quốc phòng, cũng phải tạm thời "đóng băng".

Song song với đó, các Đại sứ EU đã thống nhất gia hạn khẩn cấp mức trần giá dầu hiện hành là 44,1 USD/thùng để có thêm thời gian đàm phán.

Nếu không gia hạn, cơ chế áp trần sẽ tự động điều chỉnh theo diễn biến giá dầu thế giới, vốn tăng mạnh do căng thẳng liên quan đến xung đột Iran. Điều này có thể giúp Nga thu thêm hàng tỷ USD từ xuất khẩu dầu mỏ.

Theo một quan chức EU, việc gia hạn cũng nhằm đánh giá kỹ hơn các tác động kinh tế và kỹ thuật của các biện pháp mới, đặc biệt là lệnh cấm vận chuyển LNG.

Bài toán khó của EU

Trước đó, Đại diện cấp cao của EU về Chính sách Đối ngoại và An ninh Kaja Kallas đã bày tỏ sự tiếc nuối khi các nước thành viên chưa đạt được đồng thuận đối với gói trừng phạt thứ 21, đồng thời cho biết, Brussels sẽ xem xét các phương án khác nếu bế tắc tiếp tục kéo dài.

Đây không phải lần đầu Hy Lạp đi ngược lập trường của đa số thành viên EU để bảo vệ ngành vận tải biển – lĩnh vực đóng vai trò trụ cột của nền kinh tế nước này.

Trong các gói trừng phạt trước, Hy Lạp cùng Cộng hòa Cyprus và Malta cũng từng phản đối hoặc làm giảm mức độ nghiêm khắc của một số biện pháp nhằm vào "hạm đội bóng tối" của xứ bạch dương.

Athens cho rằng, các lệnh trừng phạt không nên gây tổn thất cho nền kinh tế châu Âu nhiều hơn mức độ tác động tới Moscow

Việc Hy Lạp tiếp tục phản đối gói trừng phạt mới cho thấy những khác biệt lợi ích trong EU ngày càng rõ rệt.

Bên cạnh Athens, một số quốc gia khác cũng đưa ra các điều kiện riêng đối với gói trừng phạt thứ 21, làm gia tăng nguy cơ các biện pháp cuối cùng sẽ phải điều chỉnh hoặc "pha loãng" để đạt được sự đồng thuận.

Không chỉ khiến thời điểm áp dụng gói trừng phạt mới tiếp tục bị lùi lại, diễn biến này còn phản ánh bài toán ngày càng khó của EU trong việc duy trì sự đoàn kết nội khối khi lợi ích kinh tế của từng quốc gia thành viên ngày càng tác động mạnh đến các quyết sách đối ngoại.