Góp ý Dự thảo Báo cáo chính trị và Điều lệ Liên minh HTX Việt Nam: Đề xuất xây dựng chỉ tiêu HTX minh bạch, tăng cường vai trò giám sát và phản biện

Trước hết, tôi cơ bản thống nhất với bố cục, kết cấu và cách tiếp cận của dự thảo Báo cáo chính trị và các tài liệu trình Hội nghị. Có thể thấy các nội dung được chuẩn bị công phu, bài bản, thể hiện nhiều nỗ lực của Ban soạn thảo. Tuy nhiên, thông qua Hội nghị hôm nay, tôi xin được đóng góp một số ý kiến cụ thể, tập trung vào những vấn đề mà theo tôi vẫn còn chưa thật sự rõ ràng, cần được làm sáng tỏ hơn để bảo đảm tính khoa học, tính khả thi và làm cơ sở cho việc triển khai trong thực tiễn.

Thứ nhất, về các chỉ tiêu phát triển HTX, đặc biệt là chỉ tiêu liên quan đến xếp hạng và quy mô HTX.

Trong dự thảo có nêu mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 có một số HTX đạt quy mô lớn, tiệm cận với các tiêu chí xếp hạng theo chuẩn quốc tế, trong đó có tham chiếu đến hệ thống xếp hạng của ICA. Tuy nhiên, tôi cho rằng cần làm rõ hơn cơ sở khoa học của các chỉ tiêu này.

Chủ tịch Liên minh HTX TP. Hồ Chí Minh Trần Ngọc Hưng phát biểu góp ý trực tuyến từ điểm cầu Liên minh HTX TP. Hồ Chí Minh.

Cụ thể, tiêu chí quan trọng nhất để xếp hạng các HTX theo chuẩn ICA là doanh thu quy đổi sang USD. Vậy trong danh sách 300 HTX hàng đầu theo xếp hạng của ICA hiện nay, HTX có doanh thu thấp nhất là bao nhiêu USD? Con số này cần được nêu rõ để làm căn cứ xây dựng chỉ tiêu phấn đấu.

Muốn xác định được mục tiêu đến năm 2030 hay xa hơn, chúng ta cần có đầy đủ các dữ liệu nền tảng như: doanh thu hiện tại của HTX, tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân hằng năm, tiềm năng phát triển của từng nhóm ngành nghề. Trên cơ sở đó mới có thể tính toán được lộ trình tăng trưởng và khả năng đạt chuẩn xếp hạng trong tương lai.

Hiện nay, ngoài Liên hiệp HTX Thương mại TP. Hồ Chí Minh, chúng ta còn có bao nhiêu HTX hoặc liên hiệp HTX đạt quy mô tương đương hoặc có tốc độ tăng trưởng cao? Tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân 5 năm qua của các HTX này là bao nhiêu? Những thông tin này hiện chưa được làm rõ trong dự thảo, dẫn đến việc đưa ra các con số mục tiêu nhưng chưa có cơ sở để các địa phương và các HTX đối chiếu, xây dựng kế hoạch thực hiện.

Do đó, tôi đề nghị Ban soạn thảo cần phân tích kỹ hơn dữ liệu thực tiễn, đặc biệt là danh sách 300 HTX do ICA công bố (hiện đã có công khai trên website), từ đó làm rõ vị trí của các HTX Việt Nam trong bảng xếp hạng, quy mô doanh thu, tổng tài sản, cũng như khoảng cách so với các HTX ở các quốc gia khác. Có như vậy, các chỉ tiêu đưa ra mới thật sự có cơ sở khoa học và khả thi.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng nêu mục tiêu đến năm 2045 đạt một số mốc phát triển nhất định. Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế thế giới cũng không ngừng phát triển, nếu chỉ đưa ra con số tuyệt đối mà không so sánh tương quan với tốc độ phát triển của HTX ở các nước khác thì rất khó đánh giá tính cạnh tranh và vị thế thực sự của HTX Việt Nam. Việc xây dựng chỉ tiêu cần dựa trên phân tích so sánh quốc tế, đánh giá khả năng tăng trưởng tương đối, chứ không chỉ dừng ở việc đặt ra các con số mang tính định hướng chung.

Thứ hai, về nội dung tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách đối với kinh tế tập thể, HTX. Dự thảo đề ra mục tiêu 100% cán bộ quản lý HTX, liên hiệp HTX và tổ hợp tác được tuyên truyền, phổ biến đầy đủ chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Tôi cho rằng mục tiêu này thể hiện quyết tâm rất cao, tuy nhiên tính khả thi cần được cân nhắc kỹ.

Thực tế cho thấy, ngay cả với những chỉ tiêu xã hội cơ bản như sử dụng nước sạch, nhiều địa phương cũng rất thận trọng khi đặt mục tiêu 100%, bởi chỉ cần một trường hợp chưa đạt là đã không hoàn thành chỉ tiêu. Do đó, việc đặt mục tiêu 100% trong công tác tuyên truyền cần được cân nhắc để bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế.

Ngoài ra, hiện nay công tác tuyên truyền ở mỗi tỉnh, thành phố đang được triển khai theo nhiều cách khác nhau, nội dung và hình thức chưa thống nhất. Trước đây, Liên minh HTX Việt Nam từng biên soạn các tài liệu tuyên truyền dùng chung cho cả nước, làm cơ sở để các Liên minh địa phương triển khai đồng bộ. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, mỗi địa phương tự xây dựng tài liệu riêng, dẫn đến sự thiếu thống nhất, thậm chí có nơi nội dung chưa thực sự bám sát đặc thù của kinh tế HTX.

Tôi đề nghị Liên minh HTX Việt Nam nghiên cứu xây dựng một bộ tài liệu tuyên truyền thống nhất trên phạm vi toàn quốc, làm chuẩn chung để các Liên minh HTX tỉnh, thành phố căn cứ triển khai, vừa bảo đảm tính đồng bộ, vừa tiết kiệm nguồn lực và nâng cao hiệu quả tuyên truyền.

Thứ ba, về tổ chức bộ máy và chức danh trong hệ thống Liên minh HTX Việt Nam:

Trong dự thảo Điều lệ và phương án tổ chức bộ máy, có đề cập đến một số chức danh mới, trong đó có chức danh Tổng Thư ký với vai trò, vị trí được mô tả khá cao. Tuy nhiên, tôi vẫn còn băn khoăn về cơ sở pháp lý và sự cần thiết của việc bổ sung chức danh này.

Cần làm rõ Tổng Thư ký là chức danh do ai bổ nhiệm, chịu trách nhiệm trước ai, thẩm quyền đến đâu, và mối quan hệ công tác với Chủ tịch, các Phó Chủ tịch như thế nào. Nếu chức danh này có vai trò tương tự như người phát ngôn hoặc điều phối công việc, thì hoàn toàn có thể giao nhiệm vụ này cho một Phó Chủ tịch hoặc cán bộ lãnh đạo hiện có, thay vì bổ sung thêm một vị trí mới trong bộ máy.

Trong bối cảnh chủ trương chung là tinh gọn tổ chức, bộ máy hoạt động hiệu lực, hiệu quả, tôi cho rằng cần hết sức thận trọng khi bổ sung thêm các chức danh quản lý, tránh tạo cảm giác bộ máy cồng kềnh, chồng chéo chức năng, nhiệm vụ.

Trên đây là một số ý kiến đóng góp của tôi với tinh thần xây dựng, mong Ban soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu, làm rõ thêm trong quá trình hoàn thiện dự thảo văn kiện trình Đại hội.

Trần Ngọc Hưng

Chủ tịch Liên minh HTX TP. Hồ Chí Minh