GS.TS Lê Anh Vinh: Tài năng Toán học Harvard gieo mầm cảm xúc qua những trang văn

GS.TS Lê Anh Vinh: Hành trình của tài năng Toán học

Ngay từ thời phổ thông tại trường Chuyên Khoa học Tự nhiên, Lê Anh Vinh đã bộc lộ tố chất của một tài năng Toán học khi giành Huy chương Bạc Olympic Toán quốc tế (IMO) năm 2001 và Huy chương Vàng Toán châu Á - Thái Bình Dương.

Con đường học vấn của ông tiếp tục tỏa sáng tại nước ngoài. Với học bổng toàn phần từ Chính phủ Australia, ông tốt nghiệp Thủ khoa chuyên ngành Toán - Tin học tại Đại học New South Wales.

Năm 2010, ở tuổi 27, ông bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ tại Đại học Harvard (Mỹ). Dù có nhiều cơ hội làm việc tại các viện nghiên cứu hàng đầu ở Áo và Mỹ, ông đã quyết định trở về Việt Nam vào năm 2011 để cống hiến cho nền giáo dục nước nhà.

Những kỷ lục về học hàm và trọng trách quản lý

Sự nghiệp của GS.TS Lê Anh Vinh gắn liền với những cột mốc "trẻ nhất":

- Năm 2013: Trở thành Phó giáo sư trẻ nhất Việt Nam ở tuổi 30.

- Năm 2020: Được phong hàm Giáo sư Toán học trẻ nhất Việt Nam ở tuổi 37.

Hiện tại, ông giữ chức Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo).

Ngoài công tác quản lý, ông còn để lại dấu ấn lớn khi dẫn dắt đội tuyển IMO Việt Nam đứng thứ 3 thế giới năm 2017 và là Chủ biên bộ sách giáo khoa Toán tiểu học "Kết nối tri thức với cuộc sống".

GS.TS Lê Anh Vinh trong một tiết học Toán tại Câu lạc bộ học Toán cùng Jenny. Ảnh: Tư liệu

Triết lý giáo dục: Toán học phải là công cụ để hiểu đời sống

GS.TS Lê Anh Vinh luôn trăn trở về việc đưa Toán học thoát khỏi những con số khô khan. Ông quan niệm rằng không nên cố đưa "thực tế" một cách khiên cưỡng vào đề thi, vì điều đó chỉ khiến học sinh tìm cách "bóc vỏ" để giải theo mẫu.

Thay vào đó, ông chú trọng việc dạy học sinh hiểu bản chất, sử dụng Toán như một công cụ để dự báo xu hướng, đánh giá rủi ro và ra quyết định tốt hơn trong cuộc sống.

Ông tin rằng giáo dục cần sự bao dung, biết lắng nghe và thừa nhận những điều khác biệt ở trẻ nhỏ. Quan điểm này được ông áp dụng tại Câu lạc bộ "Học Toán cùng Jenny" do mình sáng lập, nơi trẻ em được tiếp cận Toán học qua các trò chơi và tình huống sinh động.

Cơ duyên với văn học và những "Sắc màu cảm xúc"

Đề thi Ngữ văn tuyển sinh vào lớp 10 tại Thành phố Hồ Chí Minh đã thu hút sự chú ý khi sử dụng đoạn trích từ tác phẩm "Chú robot tưởng mình là người" làm ngữ liệu đọc hiểu. Tác giả của tác phẩm này là GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam.

Dù là một nhà khoa học tự nhiên, GS.TS Lê Anh Vinh lại có tâm hồn rất nghệ sĩ. Ông bắt đầu viết sách thiếu nhi từ những câu chuyện kể cho con nghe mỗi tối. Tác phẩm tiêu biểu nhất của ông là truyện dài Chú robot tưởng mình là người - cuốn sách vừa đạt giải Khát vọng Dế Mèn năm 2026.

Tác phẩm này đã gây tiếng vang lớn khi được chọn làm ngữ liệu trong đề thi tuyển sinh lớp 10 môn Ngữ văn tại Thành phố Hồ Chí Minh năm 2026.

Qua hình ảnh chú robot Biết Điều mang tâm lý của một đứa trẻ đang lớn, ông đặt ra câu hỏi mang tính thời đại: "Khi máy móc ngày càng giống con người, thì con người có đang dần sống như máy móc không?".

GS.TS Lê Anh Vinh chia sẻ rằng, hạnh phúc đôi khi không nằm ở việc có thêm quá nhiều thứ mà ở chỗ "cảm thấy đầy đủ" và trân trọng những gì mình đang có - một trạng thái tâm hồn mà ông đã học được từ chính các con của mình.

Có thể nói, GS.TS Lê Anh Vinh là một hình mẫu nhà giáo dục đa năng, người đã thành công trong việc bắc nhịp cầu giữa những con số toán học khô khan và thế giới cảm xúc trong trẻo của trẻ thơ.

Từ một "kỷ lục gia" với những học hàm, học vị trẻ nhất Việt Nam, ông không dừng lại ở những nghiên cứu học thuật thuần túy mà dấn thân vào hành trình đổi mới giáo dục, từ việc chủ biên sách giáo khoa đến việc viết truyện thiếu nhi đầy tính triết lý.

Dù ở cương vị Viện trưởng hay người cha kể chuyện cho con mỗi tối, ông vẫn luôn kiên định với triết lý về sự bao dung, lắng nghe và bảo vệ quyền được hiện diện của những điều khác biệt.

Câu chuyện về chú robot Biết Điều và thông điệp về sự "đầy đủ" không chỉ là một ngữ liệu thi cử, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về việc giữ gìn bản sắc và tình yêu thương trong một thời đại công nghệ đang thay đổi từng ngày.