Gửi xe tại bãi không phép: Mất xe, ai chịu trách nhiệm bồi thường?

Tình trạng lấn chiếm vỉa hè, tổ chức trông giữ xe không phép tái diễn tại một số tuyến phố ở Hà Nội tái diễn. Đáng chú ý, tại khu vực quanh chùa Vân Hồ, phường Hai Bà Trưng, nhiều phương tiện đỗ kín lối đi, khiến người đi bộ gần như không còn khoảng trống trên vỉa hè.

Sau phản ánh của báo chí, Công an phường Hai Bà Trưng phối hợp với lực lượng chức năng kiểm tra, xử lý điểm trông giữ xe không phép tại khu vực chùa Vân Hồ.

Qua kiểm tra, cơ quan chức năng xác định khu vực này từng được cấp phép trông giữ xe mô tô có thu phí cho một doanh nghiệp. Tuy nhiên, giấy phép đã hết thời hạn; doanh nghiệp cũng không còn tổ chức trông giữ xe tại đây, trong khi hoạt động trông giữ và thu phí phương tiện vẫn diễn ra.

Vụ việc cho thấy, bên cạnh yêu cầu lập lại trật tự đô thị, một vấn đề khác cần được quan tâm là quyền lợi của những người đã giao tài sản cho các điểm trông giữ không đủ điều kiện hoạt động.

Tại những khu vực tập trung đông người, việc tìm được chỗ gửi xe không phải lúc nào cũng dễ dàng. Khi đến bệnh viện, trường học, chợ hoặc các cơ sở kinh doanh, không ít người có thói quen giao xe cho người trông giữ, nhận vé hoặc trả tiền rồi nhanh chóng rời đi. Họ ít khi kiểm tra điểm trông giữ có được cấp phép hay không, đơn vị nào chịu trách nhiệm quản lý và phương tiện có được bảo vệ an toàn hay không.

Người dân cần lưu ý bảo vệ quyền lợi của mình khi gửi xe tại các điểm trông giữ phương tiện. Ảnh minh họa: H.Duy

Từ thực tế này, một câu hỏi đặt ra là: Nếu người dân đã trả tiền gửi xe nhưng phương tiện bị mất, người nhận trông giữ có được viện lý do bãi xe không có giấy phép để từ chối trách nhiệm bồi thường?

Trao đổi về vấn đề này, luật sư Đặng Văn Thành, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho biết, theo Điều 554 Bộ luật Dân sự năm 2015, hợp đồng gửi giữ tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, trong đó bên giữ nhận tài sản để bảo quản và trả lại cho bên gửi khi hết thời hạn. Điều 557 của Bộ luật này quy định bên giữ có trách nhiệm bảo quản tài sản theo đúng thỏa thuận, trả lại tài sản cho bên gửi theo đúng tình trạng khi nhận giữ. Nếu làm mất hoặc hư hỏng tài sản, bên giữ phải bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp bất khả kháng.

Theo luật sư Thành, cần phân biệt việc tổ chức trông giữ xe không đáp ứng các quy định về quản lý, sử dụng lòng đường, vỉa hè và trách nhiệm dân sự phát sinh khi người trông giữ đã nhận tài sản của khách hàng. Việc một điểm trông giữ xe chưa được cấp phép hoặc giấy phép đã hết thời hạn không đồng nghĩa với việc người nhận giữ xe được miễn trách nhiệm đối với tài sản đã nhận. Nếu có đủ căn cứ xác định giữa hai bên đã hình thành quan hệ gửi giữ tài sản và bên nhận giữ vi phạm nghĩa vụ bảo quản, người gửi xe có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

Đối với trường hợp người dân gửi xe nhưng không được phát vé, luật sư phân tích, theo Điều 119 Bộ luật Dân sự năm 2015, giao dịch dân sự có thể được xác lập bằng lời nói, văn bản hoặc hành vi cụ thể. Vì vậy, việc không có vé gửi xe không đồng nghĩa với việc người dân mất quyền yêu cầu bồi thường khi phương tiện bị mất hoặc hư hỏng.

Chẳng hạn, người dân giao xe cho nhân viên trông giữ, nhân viên nhận xe và thu tiền nhưng không phát vé. Nếu chứng minh được việc giao nhận tài sản, người gửi xe vẫn có cơ sở yêu cầu bên nhận giữ thực hiện trách nhiệm khi xảy ra mất mát, hư hỏng.

Tuy nhiên, việc không có vé xe sẽ khiến quá trình chứng minh quan hệ gửi giữ gặp khó khăn hơn, nhất là khi người nhận giữ không thừa nhận đã nhận phương tiện. Trong trường hợp này, hình ảnh camera, thông tin chuyển khoản, lời khai của người chứng kiến hoặc các tài liệu liên quan có thể trở thành chứng cứ quan trọng để bảo vệ quyền lợi của người gửi xe.

Luật sư cũng lưu ý, đối với những điểm trông giữ xe đã hết giấy phép hoặc thay đổi đơn vị quản lý, khi xảy ra mất mát hoặc hư hỏng phương tiện, cần xác định chính xác tổ chức, cá nhân thực tế nhận giữ tài sản tại thời điểm xảy ra thiệt hại. Không thể chỉ căn cứ vào tên doanh nghiệp trên một tấm biển cũ để xác định trách nhiệm bồi thường.