Hà Nội an toàn, phát triển bền vững trước thiên tai

Trước bối cảnh biến đổi khí hậu, thiên tai ngày càng cực đoan, Thủ đô tiếp tục xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài, gắn chặt với mục tiêu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Trạm bơm Phù Sa đã hoàn thành, giải quyết dứt điểm tình trạng khó khăn nguồn nước gieo cấy vụ xuân của Hà Nội. Ảnh: Kim Nhuệ

Khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng

Sau gần 5 năm thực hiện Chỉ thị số 42-CT/TƯ ngày 24-3-2020 của Ban Bí thư Trung ương Đảng, công tác phòng, chống thiên tai của Hà Nội đã đạt nhiều kết quả rõ nét, trước hết thể hiện ở sự chuyển biến mạnh mẽ trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo. Thành ủy, UBND thành phố đã ban hành đồng bộ các chương trình, kế hoạch triển khai chỉ thị; phân công rõ trách nhiệm từng cấp, từng ngành; kiện toàn cơ quan chỉ huy phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn các cấp. Trách nhiệm người đứng đầu được đề cao, công tác kiểm tra, giám sát được tăng cường, bảo đảm các nhiệm vụ phòng, chống thiên tai được triển khai thống nhất từ thành phố đến cơ sở.

Cùng với đó, nhận thức của cán bộ, đảng viên và người dân về phòng, chống thiên tai có bước chuyển rõ rệt. Công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức, kỹ năng phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai được đổi mới về nội dung, hình thức; ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội, góp phần nâng cao ý thức cộng đồng, hạn chế rủi ro ngay từ cơ sở.

Hà Nội luôn quan tâm đầu tư củng cố hệ thống đê điều vững chắc, ứng phó trận lũ lớn trên các tuyến đại hà. Ảnh: Kim Nhuệ

Một kết quả nổi bật là đầu tư, củng cố hạ tầng phòng, chống thiên tai. Trong giai đoạn 2020-2025, thành phố đã ưu tiên nguồn lực tu bổ, nâng cấp hệ thống đê điều, hồ chứa, trạm bơm, công trình thủy lợi; xử lý nhiều điểm xung yếu, bảo đảm an toàn chống lũ theo thiết kế. Nhiều công trình thủy lợi quy mô vừa và nhỏ được sửa chữa, nâng cấp, góp phần phòng chống hạn hán, úng ngập, phục vụ sản xuất nông nghiệp và dân sinh.

Riêng lĩnh vực chống úng ngập đô thị, Hà Nội tập trung hoàn thiện và phát huy hiệu quả các hệ thống tiêu thoát nước hiện có. Các công trình đầu mối như Yên Sở, Bắc Thăng Long - Vân Trì được vận hành linh hoạt, kết hợp tiêu cho nội đô và các lưu vực sông. Nhiều dự án cải tạo, xây dựng trạm bơm, tuyến cống, kênh mương, hồ điều hòa được triển khai, từng bước giảm thiểu các điểm ngập úng kéo dài khi mưa lớn.

Đánh giá về kết quả này, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa cho rằng, việc thực hiện Chỉ thị 42 đã tạo nền tảng quan trọng để Hà Nội chuyển mạnh sang quản lý rủi ro thiên tai, gắn phòng, chống thiên tai với quy hoạch, đầu tư phát triển bền vững. Công tác dự báo, cảnh báo, theo dõi thiên tai ngày càng kịp thời; năng lực chỉ huy, điều hành được nâng cao; thiệt hại về người được kiềm chế, đời sống và sản xuất của nhân dân sớm ổn định sau thiên tai.

Từ thực tiễn cơ sở, Chủ tịch UBND xã Quảng Bị Bùi Mạnh Thắng cho biết, nhiều công trình đê điều, thủy lợi trên địa bàn xã đã và đang được đầu tư, nâng cấp, góp phần giảm thiểu thiệt hại do lũ rừng ngang, ngập lụt. Cùng với đầu tư hạ tầng, ý thức trách nhiệm của cán bộ cơ sở và người dân trong bảo vệ công trình phòng, chống thiên tai ngày càng được nâng cao, tạo “thế trận” phòng ngừa ngay từ sớm.

Chia sẻ từ người dân, ông Trịnh Viết Sơn (xã Quảng Bị) cho rằng, sự quan tâm của Đảng, Nhà nước thông qua đầu tư công trình, hỗ trợ kịp thời khi xảy ra thiên tai đã giúp người dân yên tâm hơn trong sinh sống, sản xuất; niềm tin vào các chủ trương, chính sách phòng, chống thiên tai ngày càng được củng cố.

Lực lượng công an, quân đội và xung kích phòng, chống thiên tai cơ sở luôn được tập huấn phối hợp xử lý các tình huống thiên tai. Ảnh: Kim Nhuệ

Xây dựng “lá chắn” vững chắc cho Thủ đô

Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn cho thấy biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan đang đặt ra thách thức ngày càng lớn. Các hiện tượng mưa lớn cục bộ, bão mạnh, úng ngập đô thị có xu hướng diễn biến phức tạp, khó lường, đòi hỏi công tác phòng, chống thiên tai của Hà Nội phải tiếp tục được nâng lên tầm mức mới.

Giai đoạn 2026-2030, thành phố xác định tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm Chỉ thị số 42-CT/TƯ và Kết luận số 213-KL/TƯ ngày 21-11-2025 của Ban Bí thư; hoàn thiện thể chế, quy hoạch, kế hoạch phòng, chống thiên tai gắn với phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Trọng tâm là đầu tư nâng cấp hệ thống đê điều, hồ chứa, công trình thủy lợi; phòng, chống sạt lở bờ sông; xử lý ngập úng đô thị; bố trí, sắp xếp dân cư tại các vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai.

Định hướng này được thể hiện rõ tại cuộc họp về đầu tư tổng thể hệ thống đê điều - thủy lợi do Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền chủ trì tháng 12-2025. Tại cuộc họp này, Phó Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu nâng tầm nghiên cứu tổng thể hệ thống đê điều - thủy lợi; xây dựng đề án đồng bộ, hiện đại, có tầm nhìn 100 năm, đủ năng lực ứng phó với các kịch bản mưa lũ cực đoan.

Nhân dân Hà Nội thường xuyên được tập huấn, diễn tập kỹ năng phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai. Video: Kim Nhuệ

Theo chỉ đạo, các tuyến đê khi đầu tư phải có mặt cắt tối thiểu hai làn xe, bảo đảm vận hành, cứu hộ khi có sự cố; những đoạn qua đô thị phải được kè kiên cố, chỉnh trang, bổ sung chiếu sáng hiện đại, gắn với cải thiện cảnh quan, nâng cao chất lượng không gian đô thị ven sông. Thành phố tập trung triển khai nhóm dự án ưu tiên, trong đó tuyến sông Công - sông Cầu phải được đầu tư đồng bộ toàn tuyến.

Đối với khu vực Xuân Mai - Trần Phú, Phó Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu xử lý dứt điểm, di dời triệt để các hộ dân vùng ngập sâu để bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản; khu vực di dời được nghiên cứu hình thành hồ chứa lớn làm “bụng chứa” điều hòa nước, kết hợp cảnh quan, nuôi trồng thủy sản, phát triển du lịch, đồng thời kè kiên cố, tạo vùng bất khả xâm phạm bảo vệ dân cư phía trong. Các dự án này được yêu cầu triển khai ngay trong năm 2026.

Trong lĩnh vực thủy lợi, thành phố định hướng tăng cường sử dụng nguồn nước sông Đà, hạn chế khai thác sông Hồng; “làm sống lại” các dòng sông, kênh, hồ chứa; liên kết các lưu vực bằng hệ thống trạm bơm vận hành, giám sát theo thời gian thực. Cùng với đó là các dự án trọng điểm, như: Trạm bơm Liên Mạc, Trạm bơm Đông Mỹ, nghiên cứu đầu tư hệ thống tiêu Đào Nguyên - Yên Thái, mở rộng khả năng tiêu thoát cho trục sông Nhuệ - sông Đáy theo hướng liên vùng.

Những kết quả đạt được sau 5 năm thực hiện Chỉ thị số 42-CT/TƯ là minh chứng rõ nét cho vai trò lãnh đạo của Đảng, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân Thủ đô. Bước vào giai đoạn 2026-2030, với tư duy mới, tầm nhìn dài hạn và các dự án đầu tư đồng bộ, hiện đại, Hà Nội tiếp tục củng cố “lá chắn” phòng, chống thiên tai, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, vững vàng bước vào chặng đường phát triển trong kỷ nguyên mới.

Kim Nhuệ