Hà Nội chủ động chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại Trạm y tế Quốc Oai (ĐT)

Theo ông Đinh Hồng Phong, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội, thành phố hiện có khoảng 1,4 triệu người cao tuổi, chiếm khoảng 16,3% dân số. Dự báo đến năm 2040, tỷ lệ này có thể tăng lên khoảng 20%. Đây là một trong những vấn đề được thành phố đặc biệt quan tâm, từ đó nghiên cứu và triển khai các mô hình chăm sóc phù hợp với nhóm người cao tuổi.

Người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh mạn tính, cần được theo dõi sức khỏe thường xuyên. Nếu như trước đây, nhiều người chỉ đi khám khi có bệnh, thì hiện nay công tác chăm sóc sức khỏe cần chuyển mạnh sang chủ động phòng bệnh, quản lý sức khỏe từ sớm, từ xa và ngay tại tuyến cơ sở.

“Đối với ngành Y tế, chúng tôi đã tham mưu thành phố đưa ra những mô hình hoạt động phù hợp. Trước hết là kết nối chăm sóc sức khỏe người cao tuổi từ gia đình đến các trạm y tế và bệnh viện”, ông Đinh Hồng Phong cho biết.

Theo Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội, với những trường hợp mắc bệnh mạn tính, trạm y tế có thể tham gia hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ người cao tuổi và gia đình trong quá trình chăm sóc. Cùng với đó, việc đẩy mạnh truyền thông giúp người dân nhận thức rõ hơn về già hóa dân số và cách chăm sóc người cao tuổi phù hợp.

Những năm qua, Hà Nội đã triển khai nhiều hoạt động chăm sóc sức khỏe người cao tuổi ngay từ tuyến cơ sở như khám sức khỏe định kỳ, lập hồ sơ quản lý sức khỏe, sàng lọc bệnh không lây nhiễm, tư vấn dinh dưỡng, hướng dẫn tập luyện, phòng chống té ngã. Nhiều câu lạc bộ dưỡng sinh, văn nghệ, thể thao được duy trì, tạo môi trường để người cao tuổi giao lưu, rèn luyện sức khỏe và tiếp tục phát huy vai trò trong gia đình, xã hội.

Một trong những hướng đi được Hà Nội chú trọng là mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày. Theo ông Đinh Hồng Phong, mô hình này giúp người cao tuổi có nơi vừa được chăm sóc y tế, theo dõi sức khỏe, vừa được giao lưu, sinh hoạt với những người cùng lứa tuổi. Đây là cách tiếp cận phù hợp trong bối cảnh nhiều gia đình gặp khó khăn trong việc cân bằng giữa công việc và chăm sóc cha mẹ, ông bà vào ban ngày.

Tại phường Đống Đa, mô hình Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày được triển khai tại số 194 Nguyễn Lương Bằng. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, phường Đống Đa có quy mô dân số lớn, trong đó người cao tuổi chiếm khoảng 22%, tương đương hơn 18.000 người. Đây vừa là nguồn lực xã hội quan trọng, vừa đặt ra yêu cầu cấp thiết về mô hình chăm sóc phù hợp.

Ngày 20/7/2026, Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày phường Đống Đa chính thức khai trương. Mô hình hoạt động theo phương thức “sáng đi - chiều về”, từ 7 giờ 30 phút đến 17 giờ các ngày từ thứ hai đến thứ sáu. Người cao tuổi đến cơ sở để được kiểm tra sức khỏe, tham gia vận động, phục hồi chức năng nhẹ, sinh hoạt văn hóa, đọc sách, chơi cờ, luyện trí nhớ, giao lưu và trở về với gia đình vào cuối ngày.

Ngay khi đến cơ sở, người cao tuổi được kiểm tra huyết áp, cân nặng và các chỉ số sức khỏe cần thiết. Căn cứ tình trạng từng người, cán bộ chuyên môn hướng dẫn các bài tập dưỡng sinh, vận động trị liệu, phục hồi chức năng nhẹ nhằm duy trì sức mạnh cơ, cải thiện thăng bằng và giảm nguy cơ té ngã.

Không chỉ chăm sóc thể chất, mô hình còn chú trọng đời sống tinh thần. Người cao tuổi được tham gia các hoạt động văn nghệ, trò chuyện, chia sẻ kinh nghiệm sống và các buổi truyền thông giáo dục sức khỏe. Những hoạt động này góp phần giảm cảm giác cô đơn, tăng kết nối xã hội và giúp người cao tuổi duy trì sự tự tin trong cuộc sống hằng ngày.

Cụ Phạm Ngọc Hiếu, 82 tuổi, ở phường Đống Đa cho biết, mô hình chăm sóc, sinh hoạt dành cho người cao tuổi rất phù hợp với nhu cầu của những người ở tuổi xế chiều, nhất là những người có bệnh nền hoặc từng trải qua thời kỳ chiến tranh.

“Là những người đã lớn tuổi, phần lớn chúng tôi đều có bệnh nền, sức khỏe không còn như trước. Vì vậy, việc chính quyền địa phương quan tâm, xây dựng mô hình như thế này thực sự rất ý nghĩa và đúng với mong mỏi của người cao tuổi”, cụ Hiếu chia sẻ.

Bà Dương Thị Mai, 74 tuổi, phường Đống Đa, một trong những người đầu tiên đăng ký tham gia mô hình, cho biết sau thời gian sinh hoạt tại cơ sở, sức khỏe và tinh thần đều có chuyển biến tích cực. Người cao tuổi được kiểm tra sức khỏe, ăn uống điều độ, tham gia tập luyện với thiết bị phù hợp và giao lưu trong môi trường gần gũi.

Theo bà Mai, điều quan trọng là đội ngũ nhân viên luôn theo dõi sát sức khỏe của người cao tuổi. Có thời điểm bà bị hạ đường huyết và được phát hiện, hỗ trợ kịp thời. “Các cháu quan tâm lắm, lúc nào cũng để ý đến các cụ, ông bà”, bà nói.

Không chỉ Đống Đa, một số địa phương khác tại Hà Nội cũng đang nghiên cứu, triển khai mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày. Tại phường Việt Hưng, chính quyền địa phương xác định đây là mô hình an sinh cộng đồng, cần sự tham gia của nhiều lực lượng, từ gia đình, trạm y tế, chính quyền đến Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, bệnh viện và cộng đồng dân cư.

Ông Vũ Xuân Trường, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Việt Hưng cho rằng, không mô hình nào có thể thay thế vai trò của gia đình trong chăm sóc người cao tuổi. Tình thương, sự quan tâm và trách nhiệm của con cháu vẫn là nền tảng quan trọng nhất. Tuy nhiên, trong bối cảnh đời sống xã hội thay đổi, các mô hình chăm sóc ban ngày có thể hỗ trợ gia đình, giúp người cao tuổi được theo dõi sức khỏe, giao lưu, sinh hoạt cộng đồng và vẫn trở về với gia đình vào cuối ngày.

Theo ông Vũ Xuân Trường, mục tiêu là xây dựng hệ sinh thái chăm sóc người cao tuổi ngay tại cộng đồng. Trong đó, gia đình là hạt nhân; trạm y tế giữ vai trò nòng cốt về chuyên môn; chính quyền làm nhiệm vụ kết nối, tổ chức và huy động nguồn lực xã hội.

Ngành Y tế Hà Nội cũng xác định y tế cơ sở là một trụ cột quan trọng trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Các trạm y tế ngày càng gần dân, sát dân, thuận lợi hơn trong quản lý hồ sơ sức khỏe, theo dõi bệnh mạn tính, tư vấn sử dụng thuốc, dinh dưỡng, vận động và phục hồi chức năng.

Theo ông Đinh Hồng Phong, ngành Y tế đang tăng cường kết nối giữa các bệnh viện của thành phố, bệnh viện Trung ương đóng trên địa bàn với các trạm y tế để hỗ trợ chuyên môn, nhân lực và nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cơ sở.

Cùng với các mô hình cộng đồng, Hà Nội cũng đang đề xuất những dự án quy mô lớn về chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. UBND thành phố đã có tờ trình HĐND thành phố về chủ trương đầu tư Dự án Khu phức hợp y tế - Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi - Đại học Y Hà Nội tại phường Hoàng Mai, theo phương thức đối tác công tư. Dự án có tổng diện tích nghiên cứu khoảng 9,26 ha, sơ bộ tổng mức đầu tư hơn 14.000 tỷ đồng.

Dự kiến, khi hoàn thành, dự án sẽ trở thành tổ hợp y tế, đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, chăm sóc dài hạn và phục hồi chức năng, cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện cho cộng đồng, đặc biệt là người cao tuổi.

Theo Sở Y tế Hà Nội, chăm sóc người cao tuổi không chỉ là kéo dài tuổi thọ, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng sống. Người cao tuổi cần được quản lý sức khỏe, phòng bệnh, điều trị bệnh mạn tính, duy trì vận động, được chăm sóc tinh thần và tiếp tục tham gia đời sống cộng đồng.

Để mô hình chăm sóc ban ngày phát triển bền vững, ngành Y tế Hà Nội cho rằng cần lấy người cao tuổi và gia đình làm trung tâm. Hiệu quả của mô hình phải được đo bằng sự cải thiện sức khỏe, sự hài lòng của người cao tuổi, sự yên tâm của gia đình và sự đồng thuận của cộng đồng.

Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi không còn là việc riêng của từng gia đình, mà là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Những mô hình chăm sóc tại cộng đồng đang góp phần đưa dịch vụ y tế, phục hồi chức năng và sinh hoạt tinh thần đến gần hơn với người cao tuổi, hướng tới một môi trường sống nhân văn, nơi người cao tuổi được sống khỏe, sống vui và sống có ý nghĩa.